از محدودیت مخازن تا ریسک افت تولید؛ بنبست نفتی در راه است؟
کارشناس نفت: ذخیرهسازی نامحدود یک تصور اشتباه است
بستن یا محدود شدن تنگه هرمز، بازیای با حاصل جمع صفر نیست؛ همه طرفها بازندهاند، اما شدت زیانها متفاوت خواهد بود. صنعت نفت ایران با محدودیت ذخیرهسازی و ریسک افت تولید مواجه است و در سطح کلان، اقتصاد جهانی نیز تاب چنین شوکی را ندارد.
به گزارش رویداد24، اواخر دهه هشتاد بود که با تصور کاغذ پاره بودن قطعنامهها، تحریمها فشار ویژهای بر صنعت نفت آوردند. کاهش تولید و صادرات به زیر ۱ میلیون در روز باعث شد برخی از چاههای نفت موقتاً بسته شوند. این اقدام به علت عدم همراهی با اقدامات مراقبتی از جمله تزریق گاز به چاه برای فشارافزایی، باعث کاهش شدید توان تولید چاه پس از مدت زمان مشخصی شد. وقتی چاهها دوباره به کار افتادند، در مواردی میزان تولیدشان به یک سوم کاهش یافت. در دوران کرونا هم چنین تجربهای تکرار شد و حالا به نظر میرسد با تنگتر شدن محاصره دریایی، مجدداً صنعت نفت ایران دچار چنین مشکلی شود. نکتهای که برخی به آن ایراد میگیرند، مسئله توازن ذخیرهسازی است. هرچند کارشناسان صنعت نفت معتدند که راه دیگری برای ذخیرهسازی وجود نداشته و به طور کلی ذخیرهسازی نفت در مقدار محدودی ممکن است. بسته ماندن تنگه هرمز از سوی آمریکا به مرور اثرات خود را نشان میدهد و چینیها نیز نمیتوانند به طور تأثیرگذاری به کمک صنعت نفت ایران بیایند. مدت زمان بسته ماندن آن به شدت به میزان مداخله نظامی خارجی، اراده طرفین، و توانایی کنترل پیامدها بستگی خواهد داشت. اما در هر سناریو، این وضعیت به هیچ وجه پایدار نبوده و عواقب ویرانگری برای اقتصاد جهانی و امنیت منطقهای خواهد داشت. تلاش برای بستن تنگه، یک قمار بسیار پرخطر با نتایج غیرقابل پیشبینی و عمدتاً منفی خواهد بود.
مرتضی بهروزی فرد، کارشناس حوزه نفت، معتقد است که با بسته شدن چاههای نفت، میزان تولید آنها به علت عدم اقدامات فنی افت تولید قابل توجهی خواهد داشت. او در گفتوگو با این پایگاه خبری، گفت: «شما وقتی از چاههای نفت برداشت میکنید، یک افت سالانه مشخص دارند. با توجه به شرایط مخزن و تقویت آن میزان افت متفاوت است. هر ساله با تزریق گاز و... باید یک سری کارهایی روی آن انجام شود که تولید حفظ شود. اگر تولید برای چند ماه متوقف شود و روی آن اقدامی انجام نشود، مسلماً تولید کاهش پیدا خواهد کرد و بعداً اگر سراغ آن مخزن بروید، تولید قبلی را نخواهد داشت. اگر یک سری اقدامات مراقبتی انجام شود، شاید بعداً بتوانید به تولید قبل برسید. بستن چاهها بدون اقدامات خاص، نتایج منفی بسیاری دارد. ما یک زمانی صادراتمان به ۲۰۰ هزار بشکه رسیده بود و این تجربه را داریم. از سوی دیگر روزانه ۲ میلیون بشکه مصرف داخلی داریم. اگر صادرات ما به صفر هم برسد، تولید ما به صفر نمیرسد. پالایشگاههای ما با نفت خودمان کار میکند. به صورت چرخشی هم از مخازن میتوان استفاده کرد. در نظر داشته باشید مخازن ما در چهل سال گذشته تقریباً بدون سرمایهگذاری باقی مانده و سقف تولید ما بعد از انقلاب بیشتر از ۴.۲ میلیون بشکه نرفت. مسلماً کاهش تولید با عدم رسیدگی به چاه کاهش قطعی خواهد داشت.»
او در رابطه با علت عدم توزیع نفت در سراسر کشور برای ذخیره، تاکید کرد: «نفتی که قرار است از خلیج فارس صادر شود را که نمیتوان در اصفهان ذخیره کرد. شما اگر ۳۰۰ میلیون بشکه نفت در نقاط دیگر ذخیرهسازی کنید، با هر ضربه نظامی بسیاری خسارت به بار میآورد و محیط زیست را از بین میبرد. ما قرار نیست بینهایت ظرفیت داشته باشیم.»
این تحلیلگر حوزه انرژی ادامه داد: ظرفیت ذخیرهسازی بالاخره پر میشود. شما ذخایر خشکی هم داشته باشید که ما آنقدر نداریم، بالاخره تمام میشود. نفتکشها نیز پرخواهند شد. اگر نفت را به بازار نرسانیم، مسلماً دچار مشکل ذخیرهسازی خواهیم شد، اما به توقف تولید صد درصدی نخواهیم رسید. مصرف داخلی ما که از بین نمیرود. سال ۸۹-۹۰ که صادراتمان به زیر ۵۰۰ هزار بشکه رسید عملاً چنین وضعیتی تکرار شد.
دیدگاه تان را بنویسید