حمله اسرائیل به ناوگان کشتیهای کمکرسان، واکنشهای تند حقوق بشری درپی داشت؛
نگاه خیرة غزه گرسنه به توقیف «صمود»
رامین پرتو
در هفتههای اخیر، ناوگان جهانی «صمود»، که با هدف شکستن محاصره غزه و رساندن کمکهای بشردوستانه به مردم این باریکه راهی دریا شده بود، با برخورد و توقیف ناوگان توسط نیروی دریایی اسرائیل مواجه شد. این اقدام اسرائیل بار دیگر بر شدت بحران انسانی در غزه افزود و به شدت واکنشهای بینالمللی را برانگیخت.
تشدید بحران بشردوستانه در غزه
ناوگان جهانی «صمود» که متشکل از دهها کشتی از کشورهای مختلف بود، هدف خود را شکستن محاصره غزه و رساندن کمکهای بشردوستانه به مردم فلسطین اعلام کرده بود؛ چراکه محاصره غزه، که بیش از دو سال است ادامه دارد، موجب شده که مردم این منطقه با مشکلات عدیدهای مواجه شوند. گزارشهای موجود حاکی از آن است که مردم غزه از ابتداییترین نیازهای خود از جمله آب، غذا و دارو به شدت محروم هستند و این شرایط به یک بحران انسانی بیسابقه تبدیل شده که البته باید بیخانمانی و آوارگی ساکنان این منطقه را هم بدان افزود.
وزرای امور خارجه کشورهای ترکیه، اسپانیا، برزیل، و آفریقای جنوبی، اقدام اسرائیل علیه ناوگان آزادی را محکوم کردند و در این مسیر، نخستوزیر اسپانیا، پدرو سانچز، از اتحادیه اروپا خواست که توافق شراکت خود با اسرائیل را به حالت تعلیق درآورد که نشان از تشدید تنش دارد
اسرائیل که هدف خود را جلوگیری از رسیدن کمکهای بشردوستانه به غزه اعلام کرده، با اقداماتی همچون توقیف کشتیهای کمکرسان، در تلاش است تا این محاصره را ادامه دهد؛ تا جایی که نیروی دریایی اسرائیل این کشتیها را در آبهای بینالمللی و در نزدیکی جزیره کرت یونان توقیف کرده و به گفته منابع مختلف، حتی سیستمهای ناوبری کشتیها را از کار انداخته و ارتباطات آنها را مختل کرده است. این اقدام، که در شرایطی انجام شده که غزه به شدت درگیر بحران انسانی است، موجب نگرانیهای جهانی از نقض حقوق بشر و قوانین بینالمللی شده است و حالا موجی از محکومیتهای منطقهای و فرامنطقهای علیه اسرائیل را به راه انداخته است.
واکنشهای بینالمللی
به اقدامات اسرائیل
واکنشهای جهانی به توقیف ناوگان آزادی اسرائیل بسیار شدید و متنوع بود. سازمان ملل و بسیاری از گروههای حقوق بشری این اقدام اسرائیل را محکوم کردند و خواستار رسیدگی فوری به وضعیت غیرنظامیان بازداشتشده شدند. فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر فلسطین، در این زمینه اظهار کرده که اقدام اسرائیل در توقیف کشتیها در آبهای بینالمللی نقض آشکار قوانین بینالمللی است. وی تصریح کرده که «چگونه به اسرائیل اجازه داده میشود که به کشتیها در آبهای بینالمللی حمله کند؟»
همچنین وزرای امور خارجه کشورهای مختلف، از جمله ترکیه، اسپانیا، برزیل، و آفریقای جنوبی، این اقدام اسرائیل را محکوم کردند. در این مسیر، نخستوزیر اسپانیا، پدرو سانچز، از اتحادیه اروپا خواست که توافق شراکت خود با اسرائیل را به حالت تعلیق درآورد. وی تأکید کرد که اسرائیل با حمله به ناوگان بشردوستانه، بار دیگر قوانین بینالمللی را نقض کرده است.
در مقابل، اسرائیل با قاطعیت به این واکنشها پاسخ داد؛ تا جایی که دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، در اظهاراتی توهینآمیز از آنچه که «آشوبگری» خواند، دفاع کرد و اظهار داشت که نیروهای اسرائیلی با گروهی از «آشوبگران متوهم» برخورد کردهاند!
چرا اسرائیل با ناوگان «صمود»
مخالف است؟
یکی از سوالات مهم در مورد این پرونده این است که چرا اسرائیل به شدت با رسیدن ناوگان «صمود» به غزه مخالف است و چرا به اقدامات اینچنینی پاسخ نظامی و رادیکال میدهد؟ واقعیت این است که پاسخ به این سوال به سیاستهای اسرائیل در قبال غزه و استراتژی کلی آن در منطقه برمیگردد.
اسرائیل از زمان تسلط خود بر اراضی اشغالی و اعمال محاصره بر غزه، همواره به دنبال حفظ فشار اقتصادی و نظامی بر این منطقه بوده است. شکستن محاصره غزه، به ویژه از طریق حرکتهایی همچون ناوگان جهانی «صمود»، برای اسرائیل به معنای شکست در مقابله با تحریمها و فشارهای بینالمللی است. در حقیقت، اسرائیل میخواهد با اعمال این محاصره، مانع از رسیدن هرگونه کمک انسانی به فلسطینیها شود و به این ترتیب، آنها را در شرایطی سخت قرار دهد تا فشارها بر گروههای مقاومت فلسطینی همچون حماس را افزایش دهد تا در نهایت بتواند از مجرای فشار سیاسی- نظامی به آنچه که خود یک توافق برد- برد برای تلآویو است، دست
پیدا کند.
از طرف دیگر، اسرائیل نگران است که این نوع تحرکات بشردوستانه بتواند یک جبهه جهانی جدید علیه اقداماتش در غزه ایجاد کند و توجه بیشتری به وضعیت حقوق بشر در این منطقه جلب کند. به همین دلیل، مقابله با چنین ناوگانی که حامل کمکهای بشردوستانه است، در دستور کار قرار گرفته است.
نگاه کشورهای اروپایی و دولتهای منطقهای چیست؟
کشورهای اروپایی و دولتهای منطقهای، به ویژه کشورهای عربی، نسبت به اقدامات اسرائیل در قبال ناوگان «صمود» و محاصره غزه واکنشهای متفاوتی داشتهاند. در حالی که برخی از دولتهای غربی مانند آمریکا همچنان از اسرائیل حمایت کرده و اقدامات آن را مشروع دانستهاند، دیگر کشورهای اروپایی و برخی از کشورهای منطقه مانند ترکیه و ایران این اقدامات را محکوم کرده و خواستار پایان دادن به محاصره غزه شدهاند.
در هفتههای اخیر، ناوگان جهانی «صمود»، که با هدف شکستن محاصره غزه و رساندن کمکهای بشردوستانه به مردم این باریکه راهی دریا شده بود، با برخورد و توقیف ناوگان توسط نیروی دریایی اسرائیل مواجه شد. این اقدام اسرائیل بار دیگر بر شدت بحران انسانی در غزه افزود و به شدت واکنشهای بینالمللی را برانگیخت
در این میان، فشارهای بینالمللی از سوی اتحادیه اروپا و سازمانهای حقوق بشری میتواند بر اسرائیل تأثیرگذار باشد. اتحادیه اروپا در گذشته خواستار رعایت قوانین بینالمللی و احترام به حقوق بشر از سوی اسرائیل بوده است و این در حالی است که برخی از تحلیلگران بر این باورند که اعمال تحریمها یا اقدامات اقتصادی علیه اسرائیل به دلیل حمایتهای این کشور از واشنگتن دشوار خواهد بود.
پیامدهای ادامه محاصره غزه
برای اسرائیل و منطقه
ادامه محاصره غزه و فشار بر مردم این منطقه، علاوه بر تشدید بحران انسانی، میتواند پیامدهای گستردهای برای اسرائیل و منطقه به همراه داشته باشد. نخستین پیامد این وضعیت، افزایش تنشها در منطقه و احتمال گسترش درگیریها در مناطق دیگر خواهد بود. سیاستهای اسرائیل در غزه، به ویژه در زمینه محاصره، میتواند باعث افزایش نارضایتیها در جهان اسلام و بین کشورهای عربی و در نتیجه موجب گسترش موج اعتراضات ضداسرائیلی شود که در این شرایط بدون شک نه تنها ساختار سیاسی اسرائیل بلکه بنیامین نتانیاهو و کابینه وی را زیر فشارهای جدید قرار خواهد داد و در این مسیر باید توجه داشت که اسرائیل همچنان مشغول ضربه زدن به لبنان در ابعاد مختلف است و همین موضوع هم برای آنها تبعات مختلفی را به وجود آورده است.
علاوه بر این، ادامه محاصره غزه میتواند به افزایش حمایتها از گروههای مقاومت فلسطینی و در نتیجه، تشدید درگیریها در این منطقه منجر شود. همچنین، بحران بشردوستانه در غزه میتواند منجر به افزایش مهاجرتهای غیرقانونی به کشورهای اروپایی و تضعیف اعتبار اسرائیل در مجامع بینالمللی شود. لذا محاصره غزه و ادامه فشارهای اقتصادی و نظامی بر مردم این منطقه، میتواند به شکست فرآیندهای صلح در خاورمیانه و دوری بیشتر اسرائیل از جوامع بینالمللی منجر گردد.
فرجام سخن
توقیف ناوگان جهانی «صمود» توسط نیروی دریایی اسرائیل، اقداماتی همچون نقض قوانین بینالمللی و فشار بیشتر بر مردم غزه را نشان میدهد. این اقدام، علاوه بر تشدید بحران بشردوستانه در غزه، موجب واکنشهای شدید جهانی شده و برخی از کشورهای اروپایی خواستار پاسخگویی اسرائیل در قبال این نقضها شدند. ادامه این سیاستها میتواند تبعات سنگینی برای اسرائیل و منطقه داشته باشد؛ چراکه محاصره غ میتواند به تشدید درگیریها و بحران انسانی در این منطقه حساس دامن بزند.
دیدگاه تان را بنویسید