انحصار مردانه در بازار موتورسیکلت فروریخت
عقبماندگی قانون گواهینامه زنان از واقعیت خیابانی
بورس موتورسیکلت در ایران دیگر فضایی مردانه ندارد. ماجرا تنها به موتورهایی که رنگهای جذاب و خاص مثل آبی آسمانی و صورتی چرک و زرد شفاف و ... دارند، برنمیگردد. دختران جوانی که موتورهای بزرگ و کوچک را برانداز میکنند و قیمت میپرسند حالا پای ثابت بازار فروش موتوسیکلت در ایران هستند.
کافی است در بورس خرید و فروش موتور در تهران، یعنی خیابان سبلان شمالی قدم بزنید تا ببینید موتور دیگر وسیلهی نقلیهای برای مردان یا قشر ضعیفتر جامعه نیست. ورود زنان به این بازار هم فرهنگ آن را دستخوش تغییر کرده و هم طیف کالاهای موجود در بازار ایران را. هر چند موتورسیکلت نیز این روزها از گزند تورم در امان نبوده و افزایش قیمت قابل ملاحظهای را تجربه کرده اما تعداد مشتریانش به یمن ورود مشتریان تازه همچنان بالاست. به یمن ورود زنان به این بازار.
موتورسواری زنان در خیابانهای ایران از دیرباز مسالهای پرمناقشه و پرچالش بوده اما حالا پشت چراغ قرمز کمتر خیابانی است که زنی سوار بر موتور منتظر سبز شدن نایستاده باشد.
زنان بیشتر خریدار چه موتورهایی هستند؟
زنان امروزه پای ثابت خرید موتور هستند و این اتفاق در حالی رخ میدهد که هنوز قانون به آنها مجوز دریافت گواهینامه را نداده. بیستم خرداد ماه بود که معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با تاکید بر اینکه هیچ مانعی برای صدور گواهینامه بانوان وجود ندارد گفت: «با هماهنگی صورت گرفته و قول داده شده، امیدواریم ظرف کمتر از یک ماه این اتفاق بیافتد.»
در غیاب گواهینامه اما بورس موتور در تهران پر است از مشتریانی که در اولین برخورد از ارتفاع موتور سئوال میکنند و شکل پیاده و سوار شدن را.
محمد یک فروشندهی موتورسیکلت در خیابان سبلان شمالی با این توضیح که پانزده سال است در بازار خرید و فروش موتورسیکلت فعالیت دارد، در جواب این سئوال که بازار در سالهای اخیر چه تغییری کرده؟ گفت: «تعداد مشتریان زن ما از تعداد مشتریان مرد ما بیشتر شدهاند، از این بابت فروشندگان موتور هم تغییر کردهاند. باید مودبتر حرف بزنند، باید حوصلهی بیشتری داشته باشند و سعی کنند آپشنهای فنی را طوری توضیح بدهند که خانمها متوجه بشوند. آنچه برای خانمها مهم است، با مشخصاتی که برای آقایان مهم است، فرق دارد.» او روایت جالبی از شکل خرید موتورسیکلت توسط زنان دارد. میگوید خانمها غالبا با هدف سرمایهگذاری موتور را نمیخرند. میزان افت قیمت موتور زیاد برایشان مهم نیست، در این مورد سئوال زیادی ندارند. قد موتور و اینکه راحت بتوانند سوار و پیاده شوند برایشان بیشتر مهمتر است. وزن موتور هم برایشان اهمیت بالایی دارد. غالبا وقتی موتوری را میپسندند چند قدم راهش میبرند تا ببینید زورشان میرسد موتور را
تکان بدهند.
او گفت: «مشتریان مرد ما اما فرق دارند. آنها سه دستهاند. یا از سر ناچاری چون پول خرید خودرو ندارند، موتور میخرند یا برای فرار از ترافیک. دستهی اول غالبا خریدار موتور دست دوم هستند و گروه دوم که در سالهای اخیر تعدادشان زیاد شده، هم موتور نو میخرند هم موتور دسته دوم. البته شرایط فروش اقساطی هم در حالا متنوع شده و امکان انتخاب را بیشتر میکند. گروه سومی هم هستند که عشق موتور دارند. این گروه کوچک و پولدار هستند. موتورهای گران میخرند نه مصرفی و دلشان میخواهد با موتورشان حتی در جاده بروند بابت همین کیفیت و قدرت موتور و ... برایشان اهمیت دارد.»
محسن فروشندهای دیگر در این بازار است که مقابل مغازهاش چندین موتور آبی پاستیلی و صورتی و زرد و قرمز چیده است. به محض دیدن من، با این گمان که مشتری وارد مغازه شده، از میان موتورهای بزرگ و سنگین مشکلی و طوسی میگذرد و دعوت میکند که به پیادهرو بیایم تا بتواند موتورهای مد نظرم را معرفی کند. وقتی از او دربارهی وضعیت فروش موتورها سئوال کردم گفت: «این موتور برای شما چهار تا پنج سال موتور است، بعد از آن هم با این قیمتهایی که در حال افزایش است، میتوانید به فکر تعویض باشید.»
وقتی متوجه شد که برای گرفتن گزارش آنجا هستم موضعش عوض شد و به پاسخهای تک کلمهای اکتفا کرد. دائم توضیح میداد فروش موتور به خانمها هیچ منع قانونی ندارد و بهتر است برایش دردسر درست نکنم.
خانمها خریداران پر و پاقرص تجهیزات ایمنی
یک فروشنده میانسال در خیابان سبلان شمالی که کلاههای رنگی را با موتورهای موجود در مغازهاش هماهنگ کرده بود تا به قول خودش برای خریداران تازه جذابیت ایجاد کند، از افزایش چشمگیر فروش تجهیزات ایمنی موتورسواری اعم از زانوبند و آرنجبند گرفته تا کلاههای کاسکت رنگی متناسب با رنگ موتور و عینکهای و نقابهای حرفهای برای پوشاندن صورت مقابل باد و آفتاب خبر داد و گفت: «اگر قبلا قشر ضعیفتر موتور میخریدند تا چرخ اقتصادشان بچرخد، امروز خانمها از سر اختیار و برای تردد راحتتر در این شهر شلوغ موتور میخرند و این شرایط را برای ما هم عوض کرده است.»
او کارتی را به همراه داشت که به اغلب مراجعان و مشتریانش میداد. روی کارت ذکر شده بود خدمات آموزش رانندگی موتور به خانمها، تعویض روغن موتور و چک و عیبیابی موتور در محل.
به گفتهی خودش این بازار جدید خدماتی است که با ورود خانمها به این بازار ایجاد شده است.
موتورسواری زنان از چه زمانی دغدغه شد؟
پیش از این وقتی هنوز بحثی دربارهی موتورسواری زنان مطرح نبود، مخالفتهای آشکاری با دوچرخه سواری زنان در خیابانها اعلام میشد. در دههی هفتاد و همزمان با ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، موضوع دوچرخه سواری زنان به یکی از پرمناقشهترین موضوعات سیاسی تبدیل شده بود و برخی گروههای تندرو با قافیهی «موتورسوار و شترسوار» شعاری را علیه طرفداران دوچرخه سواری و موتورسواری زنان ساخته بودند و مخاطبشان نیز فائزه هاشمی، دختر رییسجمهور وقت بود. حدود شش سال قبل، در سال ۱۳۹۸ بود که با طرح موضوع موتورسواری خانمها و اعلام مخالفتهای جدی با این موضوع و امتناع قانون از صدور گواهینامهی موتور برای خانمها، معاون فرهنگی قوه قضاییه در مورد حکم شرعی و قانونی دوچرخه و موتورسواری بانوان گفت: در فرهنگ اسلام، سوار زین شدن برای بانوان مکروه است اما حرام نیست. از طرف دیگر به زنان دستور داده شده کاملا با عفاف و حجاب در صحنه اجتماع ظاهر شوند. موتور سواری هیچ اشکال شرعی ندارد اما از منظر عفاف و حجاب، سوار شدن بر موتور ممکن است باعث شود تا حجاب خانم ها کمتر رعایت شود.
حجت الاسلام والمسلمین هادی صادقی اظهار کرد: اگر این حکم شرعی از یک فقیهی پرسیده شود که آیا سوار شدن بر موتور اشکال دارد، جواب این است که ظاهراً موتور سواری اشکال ندارد اما اگر با عفاف آنها منافات پیدا کند، اشکال دارد.
هر چه هست با وجود تمام مخالفتها به نظر میرسد خواستهی زنان از قوانین جاری پیشی گرفته و بازار نیز خود را با این تقاضای جدید همراه کرده است. حالا بازار خرید و فروش موتورسیکلت برای زنان داغ است، تا حدی که فروشندگان میگویند شمار زنان خریدار از تعداد مردان پیشی گرفته و این یعنی شکسته شدن یک سنت دیرینه در بازاری که پیش از این تماما مردانه بود.
دیدگاه تان را بنویسید