نگار رشیدی

فوتبال بدون تماشاگر، شبیه به قلبی است که از تپش افتاده باشد؛ نمایشی سرد روی پرده‌ای خاکستری که هیچ احساسی را به بیننده منتقل نمی‌کند. در آستانه هفته سوم رقابت‌های لیگ برتر فوتبال ایران، تمام نگاه‌ها، دوربین‌ها و تیترهای خبری به سمت کلان‌شهر تبریز و ورزشگاه بزرگ یادگار امام (ره) چرخیده است. جایی که قرار است یکی از حساس‌ترین، نفس‌گیرترین و حیثیتی‌ترین نبردهای فوتبال ایران میان دو قطب پرطرفدار، یعنی تراکتور آذربایجان و پرسپولیس تهران برگزار شود. اما این‌بار، یک تفاوت بزرگ و البته تلخ وجود دارد؛ سایه سنگین یک حکم انضباطی و محرومیت تماشاگران، مانند بختکی سیاه روی این هیجان ناب افتاده است. ورزشگاهی که همیشه با حضور ده‌ها هزار هوادار سرخ‌پوش تبریزی به یک دیگ جوشان تبدیل می‌شد و لرزه بر اندام هر حریفی می‌انداخت، حالا در آستانه تجربه‌ یک سکوت مرگبار و آزاردهنده است. سکوتی که نه بازیکنان تراکتور با آن میانه‌ای دارند و نه زیبایی فوتبال ایران آن را می‌پذیرد.

مدیران باشگاه تراکتور که به خوبی می‌دانند غرش هواداران پرشورشان، نیمی از قدرت و نیروی محرکه تیم در بازی‌های بزرگ است، حاضر نیستند پیش از به صدا درآمدن سوت آغاز مسابقه، دست‌ها را به علامت تسلیم بالا ببرند. آن‌ها در یک اقدام رسانه‌ای و رسمی، با انتشار بیانیه‌ای طولانی و احساسی، خواستار بازنگری فوری فدراسیون فوتبال در این محرومیت شده‌اند. در این بیانیه که لحنی آمیخته با احترام، قانون‌مداری و البته یادآوری جایگاه تاریخی مردم آذربایجان دارد، تراکتور صراحتا اعلام کرده است که تخلفات گذشته روی سکوها به هیچ وجه قابل توجیه نیست و قانون باید فصل‌الخطاب باشد. اما آن‌ها یک مفهوم جدید را روی میز ارکان قضایی فدراسیون گذاشته‌اند؛ نگاه اصلاحی در کنار اجرای قانون. باشگاه تراکتور با یادآوری روزهای سخت تاریخ ایران و ایستادگی مردم آذربایجان با اتحاد و غیرت، تلاش کرده تا نشان دهد که شور و فرهنگ هواداری این منطقه، شایسته یک فرصت دوباره و توجهی ویژه است. مسابقه‌ای که برای مردم این دیار فراتر از یک رقابت نود دقیقه‌ای است و با تار و پود زندگی روزمره‌شان گره خورده است.

باشگاه تراکتور برای جلب رضایت کمیته انضباطی و ارکان قضایی فدراسیون فوتبال، تنها به کلمات احساسی بسنده نکرده و بسته‌ای از تضمین‌های اجرایی و عملیاتی را ارائه داده است. آن‌ها به صراحت اعلام کرده‌اند که آمادگی کامل دارند تا تمام ظرفیت‌های استانی و باشگاهی خود را برای برگزاری مسابقه‌ای در شان فوتبال ایران به کار گیرند. افزایش چشمگیر و بی‌سابقه‌ تدابیر امنیتی و نظارتی در تمامی مسیرهای منتهی به ورزشگاه، گیت‌های ورودی و روی سکوها، اجرای برنامه‌های فرهنگی ویژه و مدون پیش از آغاز مسابقه و در بین دو نیمه برای تلطیف فضای رقابت و کاهش تنش‌های احتمالی و تضمین و تاکید جدی بر رعایت کامل اخلاق ورزشی و انضباط از سوی لیدرهای کانون هواداران و تماشاگران حاضر در ورزشگاه، وعده‌هایی است که تراتوری‌ها به فدراسیون داده‌اند. تراکتور می‌خواهد ثابت کند که بلوغ هواداری در تبریز به نقطه‌ای رسیده است که می‌تواند یک بازی بزرگ را بدون کوچک‌ترین حاشیه‌ای میزبانی کند، به شرطی که درهای یادگار امام بار دیگر به روی صاحبان اصلی‌اش باز شود.

اما این تقلا و تلاش برای بخشش، برای دنبال‌کنندگان جدی فوتبال ایران اصلا ناآشنا نیست و شبیه به یک دژاووی تلخ تکرار می‌شود. فصل گذشته نیز دقیقا تراکتور در موقعیتی کاملا مشابه قرار گرفت. در آن زمان، تیم تبریزی در آستانه یک دیدار حساس در رقابت‌های جام حذفی بود و محرومیتی از سوی کمیته انضباطی گریبان آن‌ها را گرفته بود. باشگاه با راه‌اندازی موجی رسانه‌ای و درخواست‌های مکرر، تلاش کرد تا درهای ورزشگاه را به روی هوادارانش باز کند. فدراسیون فوتبال هم با استدلالی قاطع و حقوقی، اعلام کرد که احکام انضباطی مربوط به مسابقات لیگ برتر، منحصرا باید در بازی‌های لیگ اعمال شود و نمی‌توان آن را در جام حذفی سوزاند. به همین بهانه، آن بازی حذفی با تماشاگر برگزار شد. حالا تراکتور دوباره همان مسیر پر پیچ و خم را در پیش گرفته است، اما این بار درخواست آن‌ها مستقیما قلب لیگ برتر و اجرای یک حکم در همان تورنمنت را نشانه رفته است.

در سوی دیگر این میدان پرالتهاب، پرسپولیسی‌ها با چشمانی تیزبین، حساسیت بالا و خشمی پنهان، تمام تحرکات باشگاه تبریزی را رصد می‌کنند. کادر مدیریتی، کادر فنی و هواداران میلیونی پرسپولیس به شدت نسبت به احتمال لغو یا حتی تعلیق این محرومیت موضع گرفته‌اند. استدلال اردوگاه تهران بسیار روشن، منطقی و بی‌نقص است؛ قانون باید برای همه تیم‌ها، در همه شهرها و در هر شرایطی یکسان اجرا شود. از نگاه پرسپولیسی‌ها، بخشش یا تعلیق محرومیت تراکتور درست در آستانه چنین رقابت مستقیم و فوق‌العاده حساسی، نه تنها به معنای بی‌عدالتی محض رقابتی است، بلکه اعتبار، صلابت و استقلال احکام کمیته انضباطی را برای همیشه در افکار عمومی زیر سوال می‌برد. آن‌ها معتقدند اگر پرسپولیس در شرایط مشابهی بود، هرگز چنین ارفاقی شامل حالش نمی‌شد و فدراسیون نباید تسلیم فشارهای رسانه‌ای و بیانیه‌نویسی باشگاه‌ها شود. تقابل این دو نگاه، فضا را پیش از شروع مسابقه به شدت ملتهب کرده است.

حالا توپ دقیقا در زمین فدراسیون فوتبال است. تصمیم‌گیرندگان در برابر یک دوراهی تاریخی و بسیار دشوار قرار گرفته‌اند. از یک سو، جذابیت بصری لیگ برتر، حق پخش و روح فوتبال ایجاب می‌کند که بزرگ‌ترین بازی‌های هفته با حضور تماشاگران برگزار شود تا شور و حرارت به جامعه تزریق شود. حضور هواداران در یادگار امام می‌تواند جلوه‌ای بی‌نظیر از فوتبال ایران را به نمایش بگذارد. اما از سوی دیگر، کوتاه آمدن در برابر قانون و لغو یک حکم قطعی، می‌تواند به مثابه باز کردن جعبه پاندورا باشد؛ جایی که از فردا، هر باشگاهی با یک بیانیه احساسی خواهان دور زدن قوانین انضباطی خواهد شد. این تصمیمی است که می‌تواند سکوهای سیمانی و سرد یادگار را دوباره به دریایی خروشان از پرچم‌های سرخ تبدیل کند، یا سکوتی مرگبار و تاریخی را بر یکی از جذاب‌ترین دوئل‌های فصل حاکم سازد.