یک پنجم عرضه نفت جهان از دست رفته است

مدیر گروه موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی وین با بیان اینکه جنگ امریکا ‌و اسرائیل با ایران منجر به از دست رفتن یک پنجم عرضه نفت جهان شده است، گفت: امریکا قصد دارد تا حتی‌الامکان تمام معابر مهم دریایی دنیا را در اختیار داشته باشد. فکر می‌کنم که پس از تنگه هرمز به سمت باب‌المندب، سپس مالاکا و بقیه گذرگاه‌های آبی دنیا خواهند رفت. منظورم این نیست که موفق خواهند شد، قطعا شکست می‌خورند. چین پروژه موسوم به«یک کمربند، یک جاده» را شروع کرد و اکنون امریکا هم به دنبال پروژه «یک کمربند، 

یک درست» است.

فریدون برکشلی در گفت‌وگو با ایلنا، اظهار داشت: اسرائیل علاقمند است تا وابستگی کشورهای منطقه به تنگه هرمز را تا حدامکان کاهش دهد، جبر جغرافیا و سابقه ناآرامی در منطقه کشورهای حاشیه خلیج فارس را به تامین مبادی انتقال نفت و گاز، خارج از مسیر آبهای سرزمینی ایران، ترغیب کرده بود. لازم به توضیح است که عبور و مرور از مسیر تنگه هرمز، محدود به نفت و گاز نیست. محصولات پتروشیمی و واردات و صادرات مواد غذایی و کالاهای صنعتی هم لازم است که از مسیر خلیج فارس و تنگه هرمز تردد داشته باشند.

او تصریح کرد: ژئوپلیتیک انرژی در سال های پایانی همین دهه، تغییرات مهمی خواهد کرد. در حال حاضر علیرغم جنگ و انسداد مضاعف تنگه هرمز، از سوی ایران و بعد امریکا، تا سطح ۶.۵ الی ۷ میلیون بشکه نفت در روز راهی برای عبور می یابند. تقریبا خالص کسری بازار معادل ۱۱ الی ۱۳ میلیون بشکه در روز است. کشورهای عمده مصرف کننده شامل امریکا و چین به سرعت به سمت برداشت از ذخایر استراتژیک،SPR رفته‌اند. اما این ذخایر باید مجددا پر شوند، یعنی یک کسری عرضه غیرقابل تحمل در بازار تجمیع خواهد شد. بازار نفت با یک کسری عرضه نفت بی‌سابقه روبه‌روست. در شوک اول نفتی ۱۹۷۳، قیمت جهانی نفت چهار برابر شد. در شوک نفتی دوم در ۱۹۷۹، قیمت جهانی نفت حدودا سه برابر افزایش پیدا کرد. اما امروز که یک پنجم عرضه نفت جهان از دست رفته، قیمت های جهانی نفت با دشواری از ۱۰۰ دلار در بشکه عبور می کنند.

این تحلیلگر ارشد بین‌المللی انرژی به جلسه اوپک اشاره کرد و گفت: من بی‌صبرانه منتظر تشکیل اجلاس وزارتی نظارت بر بازار اوپک(پلاس) در ششم ژوئن هستم. اوپک چه چیزی برای ارائه دارد؟  آیا در بستر چنین شرایطی، سازمان اوپک هنوز موضوعیت خواهد داشت؟ البته این بستگی به این دارد که تا چه زمانی بحران ادامه خواهد یافت. کار اصلی اوپک، تنظیم بازار جهانی نفت از طریق اعمال دیسیپلین در تولید است. در شرایطی که نفت اندکی تولید می‌شود و ادامه تولید در سطوح گذشته هم زیر سوال است، چه ابزاری در اختیار سازمان اوپک باقی است که توسط آن بازار را مدیریت کند؟ برکشلی عنوان کرد: بازارهای تک محموله برای تحویل فوری بیش از ۱۴۰-۱۳۰ دلار در بشکه است. احتمال قوی وجود دارد که در پی آرام شدن شرایط، بازار نفت خاورمیانه ترجیح دهد تا قیمت‌گذاری در مبدا تولید صورت گیرد و نه در انتهای مسیر و محل مصرف. او ادامه داد: یکی از دلایل اصلی بی‌ثباتی در بازار جهانی نفت، تحریم‌هاست. تحریم‌های نفتی، بازار جهانی نفت را از مسیر عادی خارج و بازار را بلاتکلیف ساخته است. نفت وجود دارد ولی در دسترس نیست. این بلاتکلیفی را در آمارهای سازمان‌های ذی‌نفع بین‌المللی مانند اوپک و آژانس بین‌المللی انرژی می‌توان دید. 

در نتیجه تحریم‌های طولانی‌مدت؛ بی‌ثباتی در بازار نهادینه شده و اینکه نفت با چه ارزی معامله شود، ناشی از وضع تحریم‌هاست. کشورهای تحت تحریم برای تحریم‌گریزی، دلارگریزی می‌کنند. اگر چه قیمت‌گذاری و معاملات نفتی با دلار است، اما کشورها غالبا با آن کنار می‌آیند. همه تولیدکنندگان نفت، به دنبال راهکارهای دلارگریز هستند. کسی با دلار مشکل ندارد. مشکل با مکانیسم‌هایی است که معاملات دلاری بر اقتصاد کشورهای دارنده دلار، با آن مواجه‌اند. این که کشورهای صادرکننده نفت، اینک دلارگریز شده‌اند، ناشی از نحوه اعمال مدیرت دلار توسط امریکاست. امریکا دلار را تسلیحاتی کرده است. اتحادیه اروپا هم با دلار مشکل دارد و طرح ارزی با عنوان یورو دلار در شرایط عملیاتی قرار  

گرفته است.