قلعهنویی تصمیم گرفت با پا به سن گذاشتهها به آمریکا برود
هیس! جوانها جامجهانی نمیروند!
آریا طاری
ساعتهای پایانی اردوی آنتالیا با التهاب و دلهرهای عجیب گره خورده بود. خورشید در سواحل ترکیه غروب میکرد و در راهروهای هتل تیم ملی، صدای قدمهای سرمربی بیش از هر زمان دیگری به گوش میرسید. جامجهانی ۲۰۲۶ آمریکا دیگر یک رویای دور نیست؛ یک واقعیت ملموس است که حالا ۲۶ مرد خوشبخت برای لمس آن انتخاب شدهاند. امیر قلعهنویی پس از روزها بررسی، آنالیز دقیق تمرینات و ارزیابی نمایش شاگردانش در نبرد تدارکاتی مقابل گامبیا، سرانجام قلم روی کاغذ برد و روی نام پنج نفر خط قرمز کشید تا فهرست نهایی و رسمی فوتبال ایران برای ارسال به فیفا تکمیل شود. اما این فهرست، فراتر از یک لیست ساده از اسامی، راوی داستانی عمیقتر از فوتبال ماست؛ داستانی از محافظهکاری، تکیه بر ستارههای سالخورده و البته وعدههایی که در هیاهوی نتیجهگرایی به فراموشی سپرده شدند.
میانگین سنی تیم ملی نهتنها کاهش نیافته، بلکه با یک جهش رو به جلو به عدد وحشتناک ۲۹.۴سال رسیده است! ظاهرا در ریاضیات کادر فنی تیم ملی، اضافه شدن چند ماه به سن بازیکنان معادل جوانگرایی تفسیر میشود. در این شرایط، تنها واژهای که میتوان به زبان آورد یک خدا قوت کنایهآمیز است
پس از اضافه شدن شهریار مغانلو به جمع ۳۰بازیکن حاضر در اردو و رسیدن تعداد نفرات به ۳۱نفر، مشخص بود که کادر فنی کار دشواری برای خط زدن پنج بازیکن دارد. قلعهنویی در آخرین تمرین تیم ملی، در میان شور و نشاط بازیکنان، با لحنی که چاشنی حسرت و قاطعیت را توامان داشت، اعتراف کرد که انتخاب مسافران نهایی آمریکا سختترین تصمیم این روزهای اوست. با این حال، قانون بیرحم فوتبال ایجاب میکرد که قطار تیم ملی سبکتر به مسیر خود ادامه دهد. فهرست نهایی و ۲۶ نفره تیم ملی فوتبال ایران برای حضور در جامجهانی ۲۰۲۶؛ علیرضا بیرانوند، سیدحسین حسینی و سیدپیام نیازمند (دروازهبانان)، شجاع خلیلزاده، محمدحسین کنعانیزادگان، علی نعمتی و دانیال ایری (مدافعان میانی)، رامین رضائیان و صالح حردانی (مدافعان راست)، احسان حاجصفی و میلاد محمدی (مدافعان چپ)، سعید عزتاللهی، روزبه چشمی، محمد قربانی، امیرمحمد رزاقینیا و سامان قدوس (هافبکها)، علیرضا جهانبخش، محمد محبی، مهدی قایدی، مهدی ترابی و آریا یوسفی (وینگرها) و مهدی طارمی، امیرحسین حسینزاده، دنیس درگاهی، علی علیپور و شهریار مغانلو (مهاجمان).
در هر فهرستی، همیشه نامهایی هستند که نبودنشان بیشتر از بودن خیلیها به چشم میآید. روی دیگر سکه این انتخاب، خط خوردن پنج بازیکن بود؛ محمد خلیفه (دروازهبان)، امید نورافکن (هافبک)، هادی حبیبینژاد (هافبک)، امیرحسین محمودی (وینگر) و کسری طاهری (مهاجم). بزرگترین شوک این لیست، بدون تردید جا ماندن امید نورافکن است. بازیکنی ۲۹ساله که به دلیل توانایی بازی در چند پست (از جمله هافبک دفاعی و مدافع چپ) همواره یکی از مهرههای مورد علاقه کادر فنی به شمار میرفت. خط خوردن او، آن هم در اوج پختگی، از آن دست تصمیماتی است که تا مدتها مورد بحث کارشناسان خواهد بود. از سوی دیگر، خط خوردن جوانانی مثل محمودی، طاهری و خلیفه که در اردوی ترکیه با انگیزه فراوان میانگین سنی تیم را پایین آورده بودند، پیام روشنی داشت؛ در تفکرات سرمربی، جامجهانی جای آزمون و خطا یا میدان دادن به جوانان کمتجربه نیست. البته طبق تصمیم کادر فنی، امید نورافکن و محمد خلیفه کاروان تیم ملی را در سفر به آمریکا همراهی خواهند کرد تا در صورت بروز مصدومیتهای لحظه آخری برای سایرین (پیش از آغاز رسمی مسابقات)، شانس ورود به لیست را داشته باشند؛ بلیتهایی در حالت رزرو برای دستانی که شاید هرگز به توپ نرسند.
ترکیب این ۲۶ نفر، آینهای از وضعیت فعلی باشگاههای ایرانی و حضور بینالمللی بازیکنان ماست. ۱۷بازیکن از دل لیگ برتر ایران بیرون آمدهاند و ۹بازیکن دیگر، لژیونرهایی هستند که در آن سوی مرزها توپ میزنند. تراکتور و پرسپولیس هر کدام با چهار نماینده، بیشترین سهم را در تیم ملی دارند. پس از آنها، استقلال و سپاهان با سه بازیکن، فولاد با دو بازیکن و ملوان بندرانزلی با یک نماینده، اسکلت داخلی تیم را تشکیل میدهند. باشگاه کلباء امارات با داشتن دو نماینده در صدر است و تیمهای شباب الاهلی، الوحده، النصر، دندر بلژیک، استاندارد لیژ، روستوف روسیه و المپیاکوس یونان هر کدام یک ستاره در تیم ملی ایران دارند. با خط خوردن پنج بازیکن، تیمهای آلومینیوم اراک، چادرملو اردکان و پیکان تمام سهمیه خود را از دست دادند و دیگر نمایندهای در بزرگترین فستیوال فوتبال جهان ندارند.
جامجهانی بیرحمترین تورنمنت فوتبال است. جایی که تجربه قطعا به کار میآید، اما بدون ساقهای جوان، نفسهای تازه و ریههایی که توان دویدن در دقیقه۹۰ را داشته باشند، تیمها به راحتی تسلیم میشوند
نکته قابل تامل دیگر، حضور روزبه چشمی است. او که در تمرینات ترکیه دچار آسیبدیدگی شده و حتی کمپ را برای درمان ترک کرده بود، در نهایت با بهبودی به موقع، جواز حضور در آمریکا را گرفت. همچنین، ساختار دفاعی تیم (شامل مدافعان میانی و کناری) نسبت به لیست اولیه هیچ ریزشی نداشته و امیر قلعهنویی تصمیم گرفته با همان دژهای دفاعی قبلی به مصاف رقبا برود.
اما بیایید از هیجان اسامی و باشگاهها فاصله بگیریم و با لنزی انتقادیتر به شاهکار آماری کادر فنی نگاه کنیم. امیر قلعهنویی پس از حذف تلخ و ناامیدکننده تیم ملی در جام ملتهای آسیا، در یک مصاحبه توفانی وعده داد که تیم ملی را با یک جوانگرایی ۶۰درصدی متحول خواهد کرد. آن روزها، ایران با میانگین سنی ۲۹سال، پس از اردن دومین تیم پیر مسابقات بود و همه متفقالقول بودند که نسل فعلی به پایان راه خود رسیده است. حالا لیست نهایی اعلام شده و نتیجه کار شگفتانگیز است؛ میانگین سنی تیم ملی نهتنها کاهش نیافته، بلکه با یک جهش رو به جلو به عدد وحشتناک ۲۹.۴سال رسیده است! ظاهرا در ریاضیات کادر فنی تیم ملی، اضافه شدن چند ماه به سن بازیکنان معادل جوانگرایی تفسیر میشود. در این شرایط، تنها واژهای که میتوان به زبان آورد یک خدا قوت کنایهآمیز است.
نگاهی به شناسنامه مسافران آمریکا، عمق فاجعه را بیشتر نمایان میکند. ۱۶نفر از ۲۶بازیکن منتخب، حداقل ۳۰سال یا بیشتر سن دارند. شجاع خلیلزاده با ورود به ۳۸سالگی، رکورددار این جمع است و احسان حاجصفی و رامین رضاییان با ۳۶سال سن، او را در این باشگاه پیشکسوتان همراهی میکنند. وقتی به ترکیب اصلی احتمالی که در ذهن سرمربی میگذرد فکر میکنیم، اوضاع نگرانکنندهتر هم میشود؛ تیمی که به احتمال فراوان با میانگین سنی بالای ۳۲سال به زمین خواهد رفت تا مقابل دوندگی و جوانی حریفان جهانی صفآرایی کند.
خط زدن کسری طاهری و امیرحسین محمودی (دو پدیده ۱۹ساله) و محمد خلیفه (دروازهبان ۲۱ساله) نشان داد که شعار جوانگرایی تنها مصرف رسانهای داشته است. قلعهنویی در حساسترین پیچ تاریخی خود، ریسک را کنار گذاشت و به همان سربازان قدیمی خود پناه برد. در این میان، تنها حضور دانیال ایری (۲۲ساله)، آریا یوسفی (۲۴ساله) و امیرمحمد رزاقینیا (۲۰ساله و جوانترین مسافر آمریکا) توانسته کمی از زهر این انتقادات بکاهد؛ هرچند که بعید است این نامهای جوان، شانسی برای حضور ثابت در ترکیب اصلی داشته باشند.
جامجهانی بیرحمترین تورنمنت فوتبال است. جایی که تجربه قطعا به کار میآید، اما بدون ساقهای جوان، نفسهای تازه و ریههایی که توان دویدن در دقیقه۹۰ را داشته باشند، تیمها به راحتی تسلیم میشوند. امیر قلعهنویی تصمیم خود را گرفته است. او با این لیست مسن، تمام تخممرغهایش را در سبد «تجربه» گذاشته و مسئولیت کامل این انتخاب را پذیرفته است. اگر تیم ملی در آمریکا نتیجه بگیرد، او به عنوان ژنرالی که با تکیه بر مردان جنگدیدهاش موفق شد، ستایش خواهد شد. اما اگر این پاهای خسته و میانگین سنی ۲۹.۴سال در برابر سرعت فوتبال مدرن کم بیاورد، تاریخ فوتبال ایران هرگز وعده «جوانگرایی ۶۰ درصدی» را فراموش نخواهد کرد.
تیم ملی ایران با ۲۶مرد، با کولهباری از امیدها، نقدها و نگرانیها راهی ایالات متحده میشود. جوانها در تهران و آنتالیا پای گیرندههای تلویزیونی مینشینند و پیرمردهای تیم ملی در چمنهای آمریکا آخرین رقص خود را به نمایش خواهند گذاشت. باید منتظر ماند و دید آیا این بالهای باتجربه توان پرواز در آسمان جامجهانی را دارند، یا خیلی زودتر از آنچه تصور میشد، اسیر توفان رقبا خواهند شد.
دیدگاه تان را بنویسید