یک کارشناس بازار سرمایه با تأکید بر افزایش سودآوری بورس با ارز تکنرخی:
علاوه بر نرخ ارز، محدودیتهای تجاری و انرژی نیز باید اصلاح شود
رامتین موثق
علاوه بر صادرکنندگان و فعالین اقتصادی، بازار سرمایه نیز واکنش مثبتی از تکنرخی شدن ارز نشان داد و روز دوشنبه 15 دیماه 1404، رشد بسیار خوبی را تجربه کرد.
روز دوشنبه معاملات با سبزپوشی 80 درصد از نمادها استارت خورد و بعد از چند دقیقه بیش از 90% از نمادها سبزپوش بودند. تا انتها 19 نماد از صف خرید و 62 نماد از مدار مثبت به صف فروش نشست و 53 نماد از صف خرید به محدوده منفی تنزل یافت و در نتیجه بازار با 79% مثبت و 21% منفی بسته شد. این جریان سبز بازار سهام در سهشنبه نیز ادامه یافت و روز گذشته، چارشنبه 17 دیماه 1404، شاخص بورس با رشد 72 هزار و 732 واحدی مواجه شد. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران با افزایش چشمگیر 72 هزار و 732 واحدی، به ارتفاع 4 میلیون و 360 هزار و 688 واحد رسید. این رشد 1.7 درصدی عمدتاً تحت تاثیر معاملات مثبت در گروههای فلزات اساسی و محصولات شیمیایی رقم خورد.
با وجود تک نرخی شدن ارز، جریان تجارت کشور همچنان یک جریان مشکلدار است. محدودیتهایی که بر صادرات و واردات اعمال میشود، محدودیتهای گمرکی، تعرفههای صادرات و واردات، بازار را اذیت میکند. یکی دیگر از موضوعاتی که نیازمند اصلاح است، چالشهای اقتصاد انرژی مانند نرخ گازوئیل و ناترازی آب، برق و گاز است که ناترازی انرژی نیز باید در اولویتهای اصلاح دولت قرار بگیرد
عده تحلیلگران روند صعودی بازار سرمایه را مرتبط با تک نرخی شدن ارز میدانند که یکی از مطالبات مهم فعالین بازار سرمایه نیز در خصوص حذف نرخهای چندگانه ارز بود. البته بازار بورس فقط در روزهای اخیر در مسیر رشد نیست بلکه این روند چندماهی است که رونق را به بازار سرمایه برگردانده و امید فعالین نیز بیشتر شده است. اما در این مدت برخی کارشناسان هشدار دادند که نمیتوان به رشد شاخص تنها اکتفا کرد و آن را نشانه رشد پایدار بازار سرمایه دانست. بنابراین به نظر میرسد تنها چالش بازار سرمایه مربوط به ارز چند نرخی نباشد و فعالین اصلاحات دیگری را میطلبند.
در این گزارش در ابتدا به تاثیر تک نرخی شدن ارز بر بازار سرمایه پرداخته شده و سپس تحلیلی از دیگر اصلاحات مورد نیاز بورس ارائه شده است.
افزایش سودآوری با ارز تکنرخی
یک تحلیلگر بازار سرمایه درباره تاثیر تکنرخی شدن ارز بر بورس، به «توسعه ایرانی»، گفت: یکی از مشکلاتی که بازار در این مدت با آن مواجه بود، قضیه چند نرخی بودن ارز بود.
علی محسنی درباره مشکلات ارز چند نرخی برای بازار سرمایه، توضیح داد: اولین مشکلی که ایجاد میکرد مربوط به فروش شرکتها بود؛ ارز چند نرخی معمولا باعث میشد که هزینه شرکتها، در یک سطحی، بیشتر از درآمدها آنها رشد کند و این امر طبیعتا به فروش آنها ضربه میزد. همچنین برای برخی صنایع از این منظر مشکل ایجاد میکرد که واردات را به طرز قابل توجهی، ارزانتر از تولید داخل میکرد.
او درباره چرایی واکنش مثبت بورس به ارز تکنرخی، اظهار کرد: اکنون شرکتهای پیشرو در بورس، شرکتهای صنایع نفت، پالایش، پتروشیمی و فلزات هستند که محصولات خود را در بورس کالا عرضه میکنند و با این اتفاقی که در حوزه تکنرخی کردن ارز افتاده است، محصولات خود را با نرخهای واقعی بازار عرضه میکنند بنابراین سودآوری آنها رشد میکند و مورد اقبال وسیع بازار قرار میگیرند. این تحلیلگر بورس افزود: صنعت دیگر بانک است که با موضوع تک نرخی کردن ارز، بیشتر بانکهایی که ذخایر ارزی بیشتری دارند و نرخ تسعیر ارز آنها تغییر و رشد پیدا کرده است، مورد اقبال بیشتری قرار میگیرند. صنایع دیگر مانند مواد غذایی و دارویی هم واکنشهای مثبتی نسبت به این پدیده داشتند چرا که هم نرخ فروش آنها در بازار واقعیتر شده است و هم اینکه واردات آنها به نحوی جدی شد و تولید داخل بهتر مورد توجه قرار میگیرد.
علی محسنی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: آن بخشی که همچنان بازار را با مشکل مواجه میکند، دامنه نوسان است. سیاستگذار در سال گذشته، با توجه به تنشهای سیاسی و برخوردهای نظامی که پیش آمده بود، دامنه نوسان را کم کرده بود و اکنون سرمایهگذاران در بازار، بیش از همهچیز از این موضوع شکایت دارند
نقش مثبت حمایتهای دولتی
محسنی در پاسخ به این سوال که «آیا رشد این روزهای بورس تنها مربوط به تکنرخی شدن ارز است و یا عوامل دیگری نیز در این رشد دخیلند؟»، ابتدا یادآور شد: بازار بعد از اتفاقاتی که در تابستان افتاد و جنگ کوتاهی که رخ داد، با فروش عجیبی مواجه شد و پول وسیعی از بازار خارج شد.
او با تاکید بر اینکه بازار سهام در تابستان در بدترین وضعیت خود در حتی 3 دهه اخیر بود، درباره مشکلات دیگر بازار در سه ماهه دوم سال بیان کرد: در تابستان پول کاملا خارج شده بود و حجم معاملات بسیار بسیار پایین بود. نکته دیگر وضعیت پررونق بازار طلا بود که این امر هم باعث میشد نقدینگی از سمت بازار سهام به سمت بازار
طلا برود.
این کارشناس مسائل اقتصادی درباره علل رشد بورس بعد از تابستان، عنوان کرد: در اوایل مهرماه، پس از اینکه مشخص شد مکانیسم ماشه فعال شده است، با حمایتهای دولتی که انجام شد، بازار ظرف یک تا دو روز، نشانههایی از تغییر روند، رونق و افزایش یافتن گردش مالی افزایش از خود نشان داد. از آن موقع، یعنی اوایل مهرماه، به خصوص صنایع برتر یعنی صنایع نفت، پالایش، پتروشیمی، معدنی و فلزی، رشد خوبی کردند.
به اعتقاد او، نقش دولت و بازیگری آن و شرکتهای بزرگ حقوقی در این رشد بسیار واضح است؛ علیرغم اینکه ریسکهای سیاسی همچنان کم نشده و به قوت خود باقی است اما با توجه به حمایتهای دولتی، پولهای بسیار خوبی به سمت بازار سهام روانه شد.
مشکلات بازار
به جز ریسکهای سیاسی
محسنی همچنین به مشکلات کنونی بازار سرمایه پرداخت و گفت: به جز ریسکهای سیاسی، بازار اکنون با چندین مشکل مواجه است.
او درباره مشکل اول توضیح داد: یکی از مشکلات مهم، بالا بودن نرخ بهره است. دولت اوراق خود که برای پوشش کسری بودجه منتشر میکند، با نرخهای 35 تا 40 درصدی عرضه میدارد و همچنین نرخ بالای سود سپردههای بانکی، بازار سرمایه را اذیت میکند.
این تحلیلگر بازار سرمایه درباره مشکل بعدی، گفت: مطلب دیگر اینست که رونق بازار طلا کماکان ادامه دارد. نرخ جهانی اونس طلا همچنان در سقف خود قرار دارد و احتمال رشد بیشتر آن نیز موجود است. نرخ ارز داخلی هم به تداوم یافتن رونق بازار طلا کمک میکند.
یک کارشناس بازار سرمایه: اکنون شرکتهای پیشرو در بورس، شرکتهای صنایع نفت، پالایش، پتروشیمی و فلزات هستند که محصولات خود را در بورس کالا عرضه میکنند و با این اتفاقی که در حوزه تکنرخی کردن ارز افتاده است، محصولات خود را با نرخهای واقعی بازار عرضه میکنند بنابراین سودآوری آنها رشد میکند. اگر تنش خاص سیاسی پیش نیاید، روند بازار تا پایان سال صعودی خواهد بود
او تصریح کرد: وضعیت بازار موازی طلا و وضعیت نرخ بهره به علاوه ریسکهای سیاسی اکنون بازار را اذیت میکنند در غیر اینصورت، حمایت دولتی، تک نرخی کردن ارز و گزارش خوب شرکتها از بازار پشتیبانی میکند.
مطالبه بعدی دامنه نوسان است
محسنی در ادامه، به دیگر اصلاحات موردنیاز بازار سرمایه، به جز تک نرخی کردن ارز، پرداخت و اظهار داشت: ما در بازار با برخی مسائلی طرفیم که مربوط به عوامل داخلی بورس است.
او مطرح کرد که برخی عوامل محدودکننده و کنترلکننده بازار را اذیت میکنند که بخشی از این عوامل حل شده است اما با عوامل دیگری نیز همچنان مواجهیم.
این کارشناس بورس افزود: آن بخشی از عوامل محدودکننده که حل شده است، مربوط قانون حجم مبناست که اکنون این موضوع حل شده و به گردش معاملات و حرکت قیمت سهام کمک کرده است. آن بخشی که همچنان بازار را با مشکل مواجه میکند، دامنه نوسان است. سیاستگذار در سال گذشته، با توجه به تنشهای سیاسی و برخوردهای نظامی که پیش آمده بود، دامنه نوسان را کم کرده بود و اکنون سرمایهگذاران در بازار، بیش از همهچیز از این موضوع شکایت دارند.
او ابزار امیدواری کرد که این موضوع نیز در دستورکار دولت قرار بگیرد که یا دامنه نوسان افزایش پیدا کند و یا شاهد آزادسازی آن باشیم.
تجارت همچنان مشکلدار است
محسنی اصلاحات دیگر را مربوط به موضوعات کلان اقتصاد دانست و بیان کرد: موضوعات دیگر مربوط به مسائلی است که دولت خود با آن مواجه است؛ مثلا این مسئله اکنون در کانون توجه قرار دارد که بودجه چطور تدوین شده است، مالیات و عوارض چطور تعیین میشوند
و غیره.
او ادامه داد: هنوز که هنوز هست، با وجود تک نرخی شدن ارز، جریان تجارت کشور همچنان یک جریان مشکلدار است. محدودیتهایی که بر صادرات و واردات اعمال میشود، محدودیتهای گمرکی، تعرفههای صادرات و واردات، بازار را اذیت میکند که امیدواریم دولت وارد اصلاح این روندها نیز بشود.
به گفته این تحلیلگر، یکی دیگر از موضوعاتی که نیازمند اصلاح است، چالشهای اقتصاد انرژی مانند نرخ گازوئیل و ناترازی آب، برق و گاز است که ناترازی انرژی نیز باید در اولویتهای اصلاح دولت قرار بگیرد.
محسنی درباره پیشبینی خود از وضعیت بازار سرمایه تا پایان سال، تاکید کرد: به نظر من اگر تنش خاص سیاسی پیش نیاید، روند بازار تا پایان سال صعودی خواهد بود.
او در پایان خاطرنشان کرد: به جز تنشهای سیاسی، عوامل دیگر یا در جهت این صعود عمل خواهند کرد و یا در برابر این رشد توانایی ایجاد مانع ندارند.
دیدگاه تان را بنویسید