چین در میانة جنگ آمریکا علیه ایران، با رهبر مخالفان تایوان دیدار کرد؛
بهرهبرداری راهبردی پکن از مشغولیت ترامپ در خاورمیانه
رامین پرتو
از ابتدای حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بسیاری از تحلیلگران بر این عقیده بودند که این جنگ میتواند به اقسام گوناگون و در عرصههای مختلف نظامی، سیاسی، اقتصادی به نفع رقبای واشنگتن یعنی روسیه و چین تمام شود. بسیاری از ناظران بینالمللی که به تحلیل اقتصاد سیاسی و اقتصاد جنگ مشغول هستند، معتقدند که لشگرکشی ایالات متحده به حاشیه خلیج فارس و خاورمیانه از یک سو بخش زیادی از توان نظامی این کشور را درگیر یک منازعه با پایانی غیرمشخص کرده و از سوی دیگر شوکهای اقتصادی ناشی از هزینههای این جنگ که پایان آن در هالهای از ابهام قرار دارد، موجب ایجاد نوسان در اقتصاد بینالملل شده است که ایالات متحده هم بخش اعظمی از آنرا شامل میشود.
بر این اساس اگر نگاهی به وضعیت کنونی آثار و پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بیندازیم به وضوح میتوان دریافت که رقبای واشنگتن (مسکو و پکن) که ترامپ به هر ترتیبی سعی در تقابل یا حداقل مهار آنها داشته است، حالا به دنبال آن هستند تا بتوانند از این وضعیتی که واشنگتن در آن غوطهور است به نفع خود استفاده کنند. در این راستا، روسیه توانست به شوک ناشی از جنگ بر بازار انرژی، معافیت فروش نفت و گاز را از ایالات متحده دریافت کند و همین موضوع اولاً باعث شد تا ارز حاصل از فروش، به مسکو بازگردد و تحریمهای حاصل از جنگ اوکراین موقتاً کنار زده شود و دوماً کییف و اروپا به این فکر فرو بروند که روسیه میتواند از این درآمد نفتی علیه آنها در میان نبرد اوکراین استفاده کند که اتفاقاً در همین راستا، شاهد تسلط کامل روسها بر منطقه لوهانسک واقع در شرق اوکراین بودیم!
تحولات اخیر در خاورمیانه نشان میدهد آمریکا هنوز خود را با الگوهای جدید جنگ، بهویژه نقش فزاینده پهپادها و تسلیحات کمهزینه، تطبیق نداده و همین مساله میتواند در محاسبات پکن درباره سناریوهای نظامی در قبال تایوان تأثیرگذار باشد
گام روبهجلوی چین به سمت تایوان
در این شرایط بدون شک نمیتوان چین را از قلم انداخت و حرکات این کشور را زیر ذرهبین قرار نداد. چین در کنار روسیه به طرح اخیر بحرین در شورای امنیت سازمان ملل متحد رأی منفی دادند و همین مساله باعث شد تا بسیاری از تحلیلگران و ناظرانی که سیاست و رفتار راهبردی پکن را دنبال کرده و همواره آنرا تحلیل میکنند به دیده شک و تردید به این کشور نگاه کنند.
آنچه در این میان به عنوان یک اقدام بسیار مهم از سوی پکن صورت گرفت، گامهای جدید و البته نادر چینیها به سمت پرونده تایوان بود که البته اخبار آن در میان انبوهی از اخبار مذاکرات پاکستان و همچنین جنگ در خاورمیانه دفن شد. در این خصوص سه روز پیش (جمعه) شی جینپینگ در پکن با چنگ لی وون، رئیس جناح مخالف دولت تایوان دیدار و گفتوگو کرد و رسانههای چینی گزارش دادند این دیدار به دعوت رسمی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین و شخص شی جینپینگ رئیسجمهور چین صورت گرفته است!
نکته مهم این دیدار این است که چنگ لی وون اولین رئیس حزب کومینتانگ تایوان است که طی یک دهه گذشته در رأس هیأتی از این حزب به سرزمین اصلی چین سفر کرد و هیأت همراه او، پیش از سفر به پکن، از استان جیانگسو و شهر شانگهای نیز بازدید کرده بود. شی جینپینگ در این دیدار با اشاره به فاصله ۱۰ ساله میان نشست سران دو حزب، این رویداد را برای توسعه روابط دوجانبه و وضعیت تنگه تایوان «دارای اهمیت بسزایی» توصیف کرد و اعلام کرد که صرفنظر از تحولات چشمانداز بینالمللی و تغییرات در وضعیت تنگه تایوان، روند کلی احیای بزرگ ملت چین و حرکت چینیهای دو سوی تنگه به سمت اتحاد و نزدیکی، تغییر نخواهد کرد.
شی جینپینگ، به عنوان دبیرکل حزب کمونیست چین، با استقبال از گفتوگو با احزاب تایوان، تصریح کرد که پکن مایل است با همه احزاب سیاسی در تایوان از جمله کومینتانگ و نیز گروهها و اقشار مختلف مردم، بر مبنای پایبندی به اجماع ۱۹۹۲ و مخالفت با «استقلال تایوان» به تقویت تبادلات، ارتقای صلح در تنگه، بهبود رفاه مردم و پیشبرد احیای ملی کمک کند و این روند ادامه خواهد داشت.
رئیسجمهور چین در دیدار اخیر خود با رئیس جناح مخالف دولت تایوان در حال مخابره این پیام بود که تایوان ممکن است از حیث امنیتی و سرزمینی به دنبال جدا شدن از چین باشد، اما هیچ قدرتی در داخل و خارج از این جزیره نمیتواند هویت مشترک آنها با چین را از بین ببرد
اما بخش دیگری از سخنان شی را باید حامل و حاوی پیامهای مهمی دانست؛ چراکه به نوعی درون خود کُدهایی از جنس تاکید بر هویت یکپارچه دارد. او با تأکید بر لزوم تحکیم پیوندهای هویتی میان دو سوی تنگه تایوان هشدار داد که تفاوت در نظامهای اجتماعی نباید بهانهای برای جداییطلبی باشد. وی همچنین با اشاره به اینکه هسته اصلی حفاظت از میهن مشترک، به رسمیت شناختن تعلق دو سوی تنگه به چین واحد است، استقلال تایوان را مقصر اصلی تضعیف صلح در تنگه دانست و خاطرنشان کرد که ما هرگز آن را تحمل یا چشمپوشی نخواهیم کرد.
این سخنان از این جهت مهم است که شی در حال مخابره این پیام است که تایوان ممکن است از حیث امنیتی و سرزمینی به دنبال جدا شدن از چین باشد، اما هیچ قدرتی در داخل و خارج از این جزیره نمیتواند هویت مشترک آنها با چین را از بین ببرد؛ به عبارت دیگر این سخنان وی را باید در چارچوب اعلام هشدار از سوی پکن به واشنگتن و تایپه دانست که خواهان تقابل با چین در سطوح مختلف هستند.
در این راستا، پکن روز گذشته (یکشنبه) در آخرین روز سفر چنگ لی وون، رئیس حزب مخالف کومینتانگ تایوان به چین که شامل دیداری بین او و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین بوده از تصمیم خود برای اجرای بستهای از تدابیر ویژه ارتقای تعاملات با تایوان از جمله در حوزههای فرهنگ و سفر خبر داد. خبرگزاری شینهوا ساعاتی قبل از بازگشت برنامهریزی شده چنگ لی وون به تایپه در گزارشی خبر از فهرستی از ۱۰ تدبیر ویژه «حمایت از توسعه صلحآمیز روابط بین دو سوی تنگه تایوان و بهبود رفاه هموطنان» خبر داد. این خبرگزاری خاطرنشان کرد این سیاستها که از سوی اداره امور تایوان در دولت پکن صادر شده تلاشی در حمایت از اجرای دوباره برنامه سفرهای فردی به جزیره اصلی تایوان به صورت پایلوت برای ساکنان استانهای شانگهای و فوجیان است. این اداره همچنین تصریح کرد مقامهای چینی در اقدامی دیگر با هدف ارتقای سازوکار سفر به دنبال «از سرگیری کامل» پروازهای مستقیم بین تایوان و شهرهای مختلف چین از جمله ارومچی، شیآن، هاربین، کانمینگ و لانژو هستند که این نشان از دور جدید روابط میان دو سوی
تنگ تایوان است.
چین و بههمریختگی خاورمیانه
آنچه در مورد دور جدید روابط پکن و تایپه باید مورد نظر قرار بگیرد این است که اساساً این اقدامات پکن و شخص شی با بحران در حاشیه خلیج فارس و خاورمیانه پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران همراه شد و بسیاری از کارشناسان و نخبگان سیاسی بر این عقیده هستند که چین در حال استفاده از مشغولیت ایالات متحده در جنگ با ایران و خصوصاً وضعیت تنگه هرمز است.
در این خصوص نشریه آتلانتیک در گزارش خود نوشته است که جنگ با ایران موجب شد تا محاسبات راهبردی چین در قبال موضوعاتی مانند تایوان تغییر کند. در این گزارش آمده است که جنگ علیه ایران بهجای یک پیروزی سریع برای آمریکا، به صحنهای برای نمایش ضعفهای راهبردی و نظامی آمریکا تبدیل شده و این پیام بهروشنی از سوی رقبا، بهویژه چین، در حال رصد است. بر پایه این تحلیل، تحولات اخیر نشان میدهد آمریکا هنوز خود را با الگوهای جدید جنگ، بهویژه نقش فزاینده پهپادها و تسلیحات کمهزینه، تطبیق نداده و همین مساله میتواند در محاسبات پکن درباره سناریوهای نظامی در قبال تایوان تأثیرگذار باشد.
دیدگاه تان را بنویسید