نازنین دشتی

فوتبال ایران مدت‌هاست که دیگر در مرزهای مستطیل سبز خلاصه نمی‌شود؛ تقابل‌های سرنوشت‌ساز ما سال‌هاست که در فرودگاه‌ها، راهروهای صدور روادید و آسمان کشورهای همسایه به جریان افتاده است. اینجا، پیش از آنکه سوت آغاز مسابقه به صدا دربیاید، خستگی مفرط و کلافگی در جان ساق‌های بازیکنان می‌نشیند. وضعیت تراکتور در فصل ۲۷-۲۰۲۶ لیگ نخبگان آسیا، نسخه به‌روزرسانی‌شده و البته به مراتب تلخ‌تری از همین تراژدی تکراری است. تیمی که قرار بود با ستاره‌هایش پرچمدار فوتبال تبریز و ایران در قاره کهن باشد، حالا در یک موقعیت به‌شدت ویژه و استثنایی، پیش از آنکه نگران تاکتیک‌های حریف ازبکستانی باشد، باید با غول بی‌شاخ‌ودم و فرسایشی لجستیک و پرواز دست‌وپنجه نرم کند. میزبانی در خانه همسایه، آن هم وقتی خودت برای ورود به آن خانه کلید نداری، از آن دست طنزهای سیاهی است که فقط در حوالی فوتبال ما یافت می‌شود.

لیگ نخبگان آسیا تا اینجای کار برای سرخ‌پوشان تبریزی چیزی شبیه به یک کابوس بیداری بوده است. اگر در فصل گذشته تراکتور با صلابت تمام در سه بازی نخست پنج امتیاز دشت کرد و خیلی زود نامش را به عنوان یکی از بخت‌های جدی صعود از مرحله گروهی بر سر زبان‌ها انداخت، امسال ورق کاملا برگشته است. جواد نکونام و شاگردانش در سه تقابل ابتدایی، تنها یک امتیاز از نبرد با الشمال قطر به چنگ آورده‌اند و مقابل شباب‌الاهلی و العین زانو زده‌اند. ایستادن در رده دوازدهم منطقه غرب، هرچند بالاتر از نام‌هایی چون الوصل، الغرافه و السد قطر، جایگاهی نیست که در شان این تیم پرمهره باشد و فعلا آنها را کیلومترها از منطقه سبز صعود دور نگه داشته است. حالا، در ایستگاه چهارم، تراکتور باید شامگاه دوشنبه، یازدهم آبان‌ماه، از ساعت ۱۹:۳۰ به وقت تهران به مصاف نفتچی ازبکستان برود. روی کاغذ، تقویم مسابقات نام تراکتور را به عنوان میزبان ثبت کرده، اما در دنیای واقعی، آنها آوارگانی هستند که برای رسیدن به چمن ورزشگاه باید هفت‌خوان رستم را پشت سر بگذارند.

دردسر اصلی که حالا به یک بحران مدیریتی تبدیل شده، از جایی شروع می‌شود که تراکتور برای میزبانی اجباری خود به دلیل محرومیت تیم‌های ایرانی، مسقط پایتخت عمان را انتخاب کرده است. کشوری که روی نقشه فاصله چندانی با ما ندارد، اما در عمل برای رسیدن به آن انگار باید نیمی از خاورمیانه را دور زد. در تجربه قبلی و برای تقابل با الشمال، کاروان تراکتور مجبور شد مسیری به‌شدت فرسایشی و نامتعارف را از مبدا عراق و سپس ترکیه به مقصد مسقط طی کند، چراکه اجازه پرواز مستقیم به آنها داده نشد. تصور کنید یک تیم فوتبال حرفه‌ای که قرار است در بالاترین سطح باشگاهی قاره رقابت کند، ساعت‌ها در سالن‌های ترانزیت سرگردان باشد. نکته مضحک و البته دردناک ماجرا اینجاست که نفتچی ازبکستان به عنوان تیم مهمان، مسیر به مراتب راحت‌تر و هموارتری برای رسیدن به عمان دارد. یعنی تیم ازبک زودتر از میزبانش به هتل می‌رسد، ریکاوری می‌کند و آماده مسابقه می‌شود، در حالی که کاروان میزبان هنوز در آسمان‌ها به دنبال مسیر پروازی می‌گردد!

شاید برای ناظران بیرونی سوال شود که مگر پرواز مستقیم از تهران به مسقط برقرار نیست؟ پاسخ مثبت است، اما این پروازها قوانین سخت‌گیرانه و عجیبی دارند که به شکل کنایه‌آمیزی، راه را بر تراکتور می‌بندند. طبق مقررات فعلی، تنها کسانی مجاز به استفاده از این پروازها هستند که کارت اقامت معتبر عمان، ویزای اقامت دو ساله، پاسپورت عمانی یا گذرنامه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس را در جیب داشته باشند. یک مسافر عادی ایرانی یا یک تیم فوتبال که صرفا برای برگزاری یک مسابقه ۹۰‌دقیقه‌ای راهی مسقط شده، حق سوار شدن به این هواپیما را ندارد و مشمول این پروازها نمی‌شود. تلاش‌های شبانه‌روزی مدیریت باشگاه برای دریافت یک مجوز استثنایی و انجام پرواز مستقیم از تبریز یا تهران به عمان تا این لحظه به در بسته خورده است.

همین بن‌بست‌های متوالی، کاسه صبر جواد نکونام را لبریز کرده است. سرمربی تراکتور که به خوبی می‌داند خستگی مفرط ناشی از پروازهای غیرمستقیم چه بلایی بر سر سیستم عصبی و عضلانی بازیکنانش در آستانه یک دیدار مرگ و زندگی می‌آورد، شمشیر را از رو بسته است. تهدید او صریح و بی‌پرده بود؛ اگر این روند ادامه‌دار باشد و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) کوچک‌ترین همکاری برای تسهیل سفر نماینده ایران انجام ندهد، تراکتور یا به طور کامل از مسابقات انصراف می‌دهد، یا در یک اقدام اعتراضی جنجالی، تیم امید خود را به زمین خواهد فرستاد. این صرفا یک بلوف رسانه‌ای نیست؛ این فریاد بلند از سر استیصال در برابر ساختار معیوبی است که تیم‌های ایرانی را در منگنه اجرایی قرار داده است. با این حال، اجرای این تهدید هزینه‌های گزافی دارد. کناره‌گیری از لیگ نخبگان با جرایم مالی کمرشکن و محرومیت‌های بلندمدت از سوی AFC همراه خواهد بود. شاید فرستادن تیم امید سناریوی کم‌هزینه‌تری برای فرار از این مخمصه به نظر برسد، اما تبعات رسانه‌ای و لطمه به اعتبار باشگاه در سطح قاره را نمی‌توان نادیده گرفت. مدیران تراکتور که پیش از این برای تقابل با العین پس از کش‌وقوس‌های فراوان موفق به هماهنگی یک پرواز اختصاصی به امارات شده بودند، حالا در فاصله کمتر از سه روز تا بازی با نفتچی، زمان را به‌سرعت از دست رفته می‌بینند. آنها نهایتا تا پایان روز شنبه فرصت دارند تا تصمیم نهایی را بگیرند و برنامه سفر را قطعی کنند.