هزار راه نرفته!

 آریا طاری

بادهای خنک زمستانی در کاخ تاریخی السوی، واقع در شهر باستانی درعیه در شمال غربی ریاض، خبر از آغاز یک ماجراجویی جدید برای فوتبال آسیا می‌دادند. شبی که قرار بود تکلیف ۲۴‌تیم حاضر در نوزدهمین دوره جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ مشخص شود، شبی پر از اضطراب، امید و محاسبات پیچیده بود. تورنمنتی که قرار است از ۱۷ دی‌ماه تا ۱۶ بهمن ۱۴۰۵ (هفتم ژانویه تا پنجم فوریه ۲۰۲۷) در عربستان، سرزمینی که خود را برای میزبانی جام‌جهانی ۲۰۳۴ آماده می‌کند، برگزار شود؛ تورنمنتی که شاید برای آخرین‌بار، سرمای زمستان را با تب تند فوتبال قاره کهن در هم آمیزد. مراسمی که پیش‌تر قرار بود در ۲۲ فروردین برگزار شود اما سایه اتفاقات خاورمیانه آن را به تعویق انداخت، سرانجام با شکوه هرچه تمام‌تر و با حضور ستارگان نامداری چون هیدتوشی ناکاتا، سامورایی فراموش‌نشدنی، سالم الدوساری، ستاره میزبان، جمال سلامی، کیم یو جئونگ و چهره‌های رسانه‌ای از گوشه و کنار قاره برگزار شد. در این میان، تمام نگاه‌ فوتبال‌دوستان ایرانی به گوی‌هایی بود که سرنوشت شاگردان امیر قلعه‌نویی را تعیین می‌کردند؛ تیمی که پس از حسرت نیمه‌نهایی دوره قبل در قطر، حالا با کوله‌باری از تجربه و البته یک رویای ۵۱‌ ساله پا به میدان می‌گذارد.

وقتی نام ایران به عنوان سرگروه گروه C از گوی خارج شد، نفس‌ها در سینه حبس بود تا سیدهای بعدی مشخص شوند. حضور ۲۴‌تیم در جام ملت‌ها، به خودی خود زهر گروه‌های مرگ را تا حدودی گرفته است، اما سید دوم همیشه آبستن حوادث است. جایی که نام‌هایی چون قطر، عراق و امارات می‌توانستند خواب هر سرگروهی را آشفته کنند. اما چرخ روزگار و دستی که قرعه را برداشت، روی خوش خود را به یوزهای ایرانی نشان داد. سوریه، تیمی که با رتبه‌۸۴ فیفا ضعیف‌ترین تیم سید دوم محسوب می‌شد، در کنار ایران قرار گرفت. پس از آن، نوبت به اژدهای خفته آسیا رسید؛ چین از سید سوم. تیمی با رتبه‌۹۴ که اگرچه نامی بزرگ و تاریخی در فوتبال آسیا دارد، اما سال‌هاست که آتش این اژدها خاموش شده است. چینی‌ها در جام ۲۰۲۳ فاجعه‌بار ظاهر شدند و بدون حتی یک گل زده و یک پیروزی، با جام وداع کردند. آخرین خاطره پررنگ آنها از صعود، به جام ۲۰۱۹ بازمی‌گردد که آن هم در مرحله یک‌چهارم نهایی با سد محکم ایران برخورد کرد و در هم شکست. پازل گروه با بیرون آمدن نام قرقیزستان از سید چهارم تکمیل شد. تیمی با رتبه‌۱۰۷ جهان که شاید روی کاغذ حریف دندان‌گیری به نظر نرسد، اما شاگردان قلعه‌نویی در مسابقات انتخابی جام‌جهانی ۲۰۲۶ طعم دردسرهای این تیم سخت‌کوش و ستارگانی چون جوئل کوجو را چشیده‌اند. با این حال، بسیار بعید است که قرقیزستان که در دوره قبل با تنها یک امتیاز قعرنشین شد، بتواند مانع از صعود بی‌دردسر ایران شود. 

صعود از گروه C برای ایران، نه یک هدف که یک وظیفه و ایستگاه اول است. با دو پیروزی احتمالی در همان دو بازی نخست، سرگروهی ایران تقریبا مسجل خواهد بود. اما داستان اصلی جام ملت‌ها برای شاگردان قلعه‌نویی، دقیقا از فردای پایان مرحله گروهی آغاز می‌شود؛ جایی که محاسبات ریاضی و احتمالات، نقشه راه قهرمانی را ترسیم می‌کنند

در حالی که ایران و عربستان (میزبان رقابت‌ها که با عمان، فلسطین و کویت در گروه A هم‌گروه شده) در گروه‌های زندگی نفس راحتی کشیدند، طوفان در سایر گروه‌ها به پا شد. گروه F بی‌شک کانون توجهات و هیجان این تورنمنت خواهد بود؛ جایی که ژاپن، پرافتخارترین تیم قاره، باید پنجه‌درپنجه قطر، فاتح دو دوره اخیر جام ملت‌ها بیندازد؛ تلاقی قدرت سنتی شرق و ثروت و برنامه‌ریزی غرب آسیا. در کنار آنها، اندونزی با لشکری از بازیکنان دورگه و هدایت جان هردمن (سرمربی سابق کانادا در جام‌جهانی ۲۰۲۲) و تایلند خطرناک، این گروه را به یک میدان جنگ واقعی تبدیل کرده‌اند.

گروه D نیز دست‌کمی از یک فیلم دلهره‌آور ندارد. استرالیا قدرتمند باید با عراق سرشاخ شود. جذابیت این نبرد زمانی به اوج می‌رسد که بدانیم روی نیمکت عراق، گراهام آرنولد نشسته است؛ مردی که سال‌ها معمار فوتبال استرالیا بود و حالا باید علیه وطن ورزشی خود شمشیر بکشد. تاجیکستان، شگفتی‌ساز دوره قبل و سنگاپور دیگر اعضای این گروه پیچیده هستند. 

در گروه B، ازبکستان پرستاره با اردن نایب‌قهرمان، بحرین و کره شمالی همیشه مرموز، یک رقابت میلی‌متری را تجربه خواهند کرد. و در گروه E، کره‌جنوبی با سون هیونگ مین و یارانش، امارات افت‌کرده اما متمول، و ویتنام را پیش رو دارد. 

صعود از گروه C برای ایران، نه یک هدف که یک وظیفه و ایستگاه اول است. با دو پیروزی احتمالی در همان دو بازی نخست، سرگروهی ایران تقریبا مسجل خواهد بود. اما داستان اصلی جام ملت‌ها برای شاگردان قلعه‌نویی، دقیقا از فردای پایان مرحله گروهی آغاز می‌شود؛ جایی که محاسبات ریاضی و احتمالات، نقشه راه قهرمانی را ترسیم می‌کنند. تیم ملی در صورت صدرنشینی، باید چمدان‌ها را ببندد و ریاض را به مقصد جده و استادیوم باشکوه کینگ عبدالله ترک کند تا در مرحله یک‌هشتم نهایی به مصاف یکی از تیم‌های سوم گروه‌های A،B  یا F برود. پرده اول؛ اگر شگفتی خاصی رخ ندهد و فرمول‌ها درست کار کنند، حریف ایران در این مرحله، تیم سوم یکی از گروه‌های همسایه خواهد بود. تقابل با تیم سوم گروه A (احتمالا کویت، فلسطین یا عمان) سناریویی رویایی است. اما وای به روزی که شگفتی رخ دهد و تیمی مثل اردن، ازبکستان یا حتی ژاپن و قطر در گروه‌های خود سوم شوند! آن‌وقت ایران در همان گام نخست حذفی، با یک فینال زودرس روبه‌رو خواهد شد. با این حال، در یک شرایط منطقی، ایران از این مرحله نیز به سلامت عبور خواهد کرد. 

پرده دوم؛ مرحله یک‌چهارم نهایی، نقطه عطفی است که عیار واقعی تیم ملی را مشخص می‌کند. در ورزشگاه کینگ فهد، ایران احتمالا باید به مصاف برنده بازی صدرنشین گروه E (کره جنوبی) و تیم دوم گروه D (عراق یا استرالیا) برود. تاریخ جام ملت‌ها برای ایران، با نام کره‌جنوبی گره خورده است. تقابل‌های حماسی و نفس‌گیر سال‌های ۲۰۰۰، ۲۰۰۴، ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱ که با سه شکست تلخ و یک پیروزی شیرین همراه بود. آیا شاگردان قلعه‌نویی بار دیگر باید با ببرهای طائجو روبه‌رو شوند؟ تقابل با کره جنوبی یا تیمی با فیزیک استرالیا و تکنیک عراقی‌ها، سخت‌ترین خوان تیم ملی پیش از رسیدن به مربع پایانی خواهد بود. 

اما پرده سوم؛ اگر ایران از خوان کره‌ای‌ها جان سالم به در ببرد، در ورزشگاه کینگ سعود احتمالا با میزبان قدرتمند، یعنی عربستان سعودی (که فرض بر صدرنشینی آن در گروه A است) یا تیمی از بین تیم‌های دوم گروه‌های B و F روبه‌رو خواهد شد. نبرد با عربستان میزبان، با آن همه تماشاگر پرشور و ورزشگاه‌های مدرن، یک جنگ تمام‌عیار ورزشی خواهد بود. تیمی که برای فرار از طلسم قهرمان نشدن، تمام امکانات کشورش را بسیج کرده است. 

وقتی نام ایران به عنوان سرگروه گروه C  از گوی خارج شد، نفس‌ها در سینه حبس بود تا سیدهای بعدی مشخص شوند. حضور ۲۴‌تیم در جام ملت‌ها، به خودی خود زهر گروه‌های مرگ را تا حدودی گرفته است، اما سید دوم همیشه آبستن حوادث است

با نگاهی به جدول مسابقات و مسیرهای احتمالی، می‌توان وضعیت تیم ملی ایران را در سه سناریوی داستانی خلاصه کرد. سناریوی اول؛ در این حالت، شگفتی‌ها به نفع ایران رقم می‌خورد. ایران در یک‌هشتم با کویت یا فلسطین روبه‌رو می‌شود. در گروه E، تیمی مثل تاجیکستان شگفتی‌ساز شده و حریف ایران در یک‌چهارم نهایی می‌شود و در نیمه‌نهایی نیز به جای برخورد با غول‌ها، با تیمی مثل چین یا امارات تقابل پیدا می‌کند. این مسیر، راهی فرش‌شده با گل سرخ به سوی فینال است. 

سناریو دوم؛ بدترین اتفاق ممکن زمانی است که غول‌های آسیا در گروه‌های خود بلغزند. فرض کنید ایران در یک‌هشتم نهایی به دلیل نتایج عجیب دور گروهی با عربستان (که به هر دلیلی سوم شده) یا قطری که در گروه خود به مشکل خورده برخورد کند. در مرحله بعد با کره جنوبی آماده روبه‌رو شود و در نیمه‌نهایی، ژاپن تا دندان مسلح انتظارش را بکشد. این سناریو، نیازمند سه نبرد گلادیاتوری برای رسیدن به فینال است که انرژی هر تیمی را تخلیه می‌کند.

اما سناریو سوم که در دنیای واقعی و به دور از اغراق، مسیر ایران این‌گونه پیش‌بینی می‌شود؛ گذر از مرحله گروهی به عنوان صدرنشین، پیروزی مقابل فلسطین یا عمان در مرحله یک‌هشتم نهایی، یک جنگ کلاسیک و تمام‌عیار مقابل کره‌جنوبی در مرحله یک‌چهارم نهایی و در نهایت، یک دوئل تاریخی با عربستان سعودی میزبان در نیمه‌نهایی. 

در مجموع باید گفت تیم ملی ایران با قرعه‌ای مطلوب کار خود را آغاز خواهد کرد. امیر قلعه‌نویی که به خوبی می‌داند فرصت‌ها در فوتبال آسیا چقدر زودگذرند، تیمی را روانه مسابقات خواهد کرد که تشنه افتخار است. قرعه‌کشی جام ملت‌های ۲۰۲۷ نشان داد که مسیر موفقیت، در ابتدا هموار، اما در اواخر کار به شدت شیب‌دار و صخره‌ای است. فرار از غول‌هایی چون استرالیا و ژاپن تا فینال مسابقات (در صورت صدرنشینی تمامی مدعیان)، یک موهبت بزرگ برای فوتبال ایران محسوب می‌شود. اما تقابل احتمالی با کره‌جنوبی و عربستان، نیازمند تیمی است که از نظر روانی، تاکتیکی و فیزیکی در بالاترین سطح ممکن باشد. باید منتظر ماند و دید آیا دی‌ماه و بهمن‌ماه ۱۴۰۵، به نقطه پایان حسرت نیم‌قرنی فوتبال ایران تبدیل خواهد شد یا باز هم اشک‌ها و حسرت‌ها، سهم یوزهای ایرانی از ضیافت قاره کهن خواهد بود. مسابقات ۲۰۲۷ عربستان، برای نسل فعلی فوتبال ایران، چیزی فراتر از یک تورنمنت است؛ این یک ماموریت برای رستگاری است.