لیگ نخبگان آسیا در آستانه یک تحول بزرگ؛ تکرار اشتباه؟
نازنین دشتی
در دنیای فوتبال، قاره آسیا همواره به دنبال جایگاه خود در کنار غولهای اروپا و آمریکای جنوبی بوده است. رویای داشتن یک لیگ باشگاهی در سطح لیگ قهرمانان اروپا، آرزویی دیرینه برای کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) به شمار میرود. در همین راستا،AFC اخیرا دست به یک تغییر ساختاری بزرگ زده و نام رقابتهای سطح اول باشگاهی خود را از لیگ قهرمانان آسیا به لیگ نخبگان آسیا تغییر داد. اما این تحول که قرار بود نویدبخش کیفیتی بالاتر و ساختاری مستحکمتر باشد، هنوز به طور کامل جا نیفتاده که AFC خبر از تصمیمی دیگر و شاید جنجالیتر میدهد؛ افزایش تعداد تیمها. بر اساس اعلام رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا، تعداد تیمهای حاضر در مرحله گروهی لیگ نخبگان از دو فصل آینده از ۲۴ تیم به ۳۲ تیم افزایش خواهد یافت. این تصمیم که با هدف افزایش مشارکت تیمها و ارتقای سطح کیفی مسابقات اتخاذ شده، در نگاه اول حرکتی رو به جلو برای فراگیر شدن فوتبال آسیا به نظر میرسد. اما آیا این افزایش کمی، واقعا در راستای همان هدف نخبگی است که AFC ادعا میکند؟ یا صرفا تلاشی است برای پنهان کردن مشکلات ریشهایتر و دستنیافتنی بودن نظم و ثبات در فوتبال باشگاهی آسیا؟
تصمیم اخیر AFC برای افزایش تعداد تیمها در حالی اعلام میشود که این کنفدراسیون در دو فصل گذشته، تلاش کرده بود تا با محدود کردن سهمیهها به کشورهای صاحب سبک، سطح کیفی مسابقات را بالا ببرد. هدف از تغییر فرمت به لیگ نخبگان، تمرکز روی قدرتهای بزرگ فوتبال آسیا و ایجاد رقابتی فشردهتر بود. اما حالا، با اضافه شدن هشت تیم جدید (چهار تیم به منطقه شرق و چهار تیم به منطقه غرب)، این سوال مطرح میشود که آیا این تصمیم، به معنای عقبنشینی از هدف نخبگی و بازگشت به سیاستهای فراگیری است؟
یکی از ابهامات اصلی در این طرح جدید، نحوه تخصیص این سهمیههای اضافه است. آیا این چهار سهمیه جدید به کشورهای درجه سه و چهار آسیا اختصاص پیدا میکند تا به قول AFC فرصت بیشتری برای باشگاههای برتر فراهم شود؟ یا اینکه سهمیههای اصلی کشورهای قدرتمند مانند عربستان، قطر، امارات و ایران افزایش مییابد؟ در هر صورت، این تصمیم نشان میدهد که AFC هنوز در تعریف دقیق مرز بین رقابت نخبگان و مشارکت گسترده دچار سردرگمی است. اگر هدف، رقابتی در سطح بالا بود، چرا باید تعداد تیمها افزایش یابد، در حالی که بسیاری از تیمهای حاضر در فرمت فعلی نیز نتوانستهاند سطح کیفی مطلوبی ارائه دهند؟
شاید بزرگترین انتقاد به این تصمیم، بیتوجهی AFC به مشکلات ساختاری و لجستیکی است که سالهاست گریبانگیر لیگ قهرمانان آسیا بوده است. نظم برگزاری این رقابتها به شدت تحت تأثیر شرایط منطقهای و سیاسی قرار دارد. هر سال، شاهد تغییرات ناگهانی در محل برگزاری مسابقات، جابهجایی میزبانها و لغو یا به تعویق افتادن بازیها هستیم. این شرایط، نهتنها از جذابیت مسابقات میکاهد، بلکه برنامهریزی باشگاهها را نیز مختل میکند.
تصمیم اخیر AFC در مورد تغییر نحوه صعود به مرحله حذفی، خود گواه این بیثباتی است. بر اساس طرح جدید، تیمهای هفتم تا دهم هر منطقه باید در یک مرحله پلیآف حذفی برای کسب سهمیههای باقیمانده رقابت کنند. اما نکته قابل تأمل اینجاست که AFC اعلام کرده به دلیل فشردگی تقویم مسابقات فوتبال در سطح جهان، اجرای این مرحله پلیآف تا فصل 27-2026 انجام نخواهد شد! این یعنی کنفدراسیون فوتبال آسیا، طرحی را تصویب کرده که خودش میداند به دلیل مشکلات تقویمی، قادر به اجرای فوری آن نیست. این تناقض، این سوال را به ذهن میآورد که آیا AFC به جای افزایش تعداد تیمها، نباید ابتدا به فکر حل مشکلات بنیادی تقویمی و ثبات منطقهای باشد؟
AFC ادعا میکند که افزایش تیمها، باعث ایجاد رقابتی گستردهتر و از نظر تجاری موفقتر خواهد شد. اما آیا جذابیت یک لیگ، صرفا با افزایش تعداد تیمها بالا میرود؟ یا جذابیت واقعی در رقابت تنگاتنگ، کیفیت بالای فنی و ثبات برگزاری است؟ در سالهای اخیر، لیگ قهرمانان آسیا (و حالا لیگ نخبگان) به دلیل عدم ثبات در برگزاری و تفاوت فاحش سطح کیفی تیمها، نتوانسته آنطور که باید، توجه مخاطبان جهانی را به خود جلب کند. در بسیاری از موارد، رقابتها در مرحله گروهی به دلیل حضور تیمهای ضعیف، جذابیت چندانی ندارند و تنها در مراحل حذفی است که هیجان به اوج میرسد. حالا با اضافه شدن هشت تیم دیگر، این خطر وجود دارد که سطح کیفی مسابقات بیش از پیش پایین بیاید و شاهد بازیهای یکطرفه بیشتری باشیم.
در نهایت، تصمیم AFC برای افزایش تعداد تیمها، بیش از آنکه یک گام رو به جلو برای نخبگی باشد، شبیه به تلاشی برای پنهان کردن مشکلات ریشهایتر است. کنفدراسیون فوتبال آسیا به جای حل مشکلات ثبات منطقهای و تقویمی، به راهحلهای کمی روی آورده است. آیا این تغییرات، واقعا جذابیت لیگ نخبگان را افزایش میدهد؟ یا تنها باعث میشود که این لیگ، بیش از پیش به یک رقابت گسترده اما بینظم تبدیل شود؟
دیدگاه تان را بنویسید