«هدایتالله خادمی»، در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: تحریمها و نبود منابع مالی سد راه بازسازی واحدهاست
کارون ماهشهر؛ در حلقه پتروشیمیهای آسیبدیده
رامتین موثق
شامگاه یکشنبه 17 خرداد درگیریها میان ایران و اسرائیل ازسرگرفته شد و در پی حملات موشکی ایران به تلآویو به بهانه تجاوز این رژیم به لبنان، اسرائیل نیز در پاسخ، اهدافی را در شهرهای مختلف ایران مورد حمله قرار داد.
یکی از اهداف اسرائیل در حملات جدید، پتروشیمی کارون ماهشهر بود. این درحالی است که حملات به پتروشیمیها در جنگ رمضان نیز آسیبهای زیادی را به این واحدها، و در کل اقتصاد ملی، وارد کرد.
در ساعت 7:30 صبح دوشنبه 18 خرداد، ولیالله حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان، به رسانهها اعلام کرد: «دقایقی پیش شرکت پتروشیمی کارون ماهشهر مورد تهاجم هوایی و اصابت پرتابههای دشمن صهیونیستی قرار گرفت و بخشی از آن آسیب دید.» به گفته او، در حمله هوایی دشمن صهیونیستی به پتروشیمی کارون ماهشهر هیچ گونه تلفات جانی و مجروحیت گزارش نشده است.
حمله به صنعت پتروشیمی، نه تنها خود پالایشگاهها که بیشک اکثر حوزههای اقتصاد کشور، و به خصوص معیشت مردم را درگیر خواهد کرد.
در وهله اول، با کاهش شدید تولید محصولات پتروشیمی و کمبود عرضه در بازار، تعادل قیمتی سابق بههم میخورد و بازار وارد مرحله اضافه تقاضا میشود که طبق منطق ساده اقتصادی هم این وضعیت به افزایش قیمت میانجامد. تا قبل از حمله مجدد در صبحگاه دوشنبه، بسیاری از صنایع از کمبود محصولات پتروشیمی گلهمند بودند چرا که کمبود باعث جهش ناگهانی قیمت همین محصولات در ظرف یک تا دو ماه شده است. با افزایش قیمت مواد اولیه صنایع، بیشک هزینه تولید محصولات و کالاهای نهایی نیز افزایش مییابد که خود را در افزایش قیمت تمام شده محصول نشان میدهد. بنابراین کشور درگیر «تورم مبتنی بر فشار هزینه» میشود که علاوه بر افزایش سطح عمومی قیمتها، به کاهش تولید، افزایش بیکاری و کاهش دستمزدهای حقیقی و قدرت خرید میانجامد و در گام آخر، کشور را در مرداب «رکود تورمی» بیشتر فرومیبرد. پس در نهایت مردم هستند که باید تاوان این حملات را با تورم بپردازند.
تبعات بلندمدت آن نیز مربوط به کاهش ارزآوری کشور است. پتروشیمی یکی از صنایع صادراتی کشور است که نقش مهمی در عرضه ارز دارد؛ هرچند که تا قبل از این حملات، کارشناسان انتقادات جدی به خامفروشی پتروشیمیها وارد میکردند اما اکنون همان ارز حاصل از خامفروشی نیز از دست رفته است. در کنار کاهش شدید صادرات نفتی، صادرات غیرنفتی نیز محدود شده بنابراین خزانه کشور با چالش عظیمی برای تهیه ارز مواجه است. وقتی که ارز موجود نباشد، واردات کشور و تهیه کالاهای اساسی با مشکل مواجه میشود و صنایع قادر به ثبتسفارش نیستند بنابراین هم خطر کمبود کالا افزایش مییابد و هم خطر ورشکستگی صنایع و افزایش بیکاری شدت میگیرد و درنهایت باز مردم هستند که زیان میبینند.
عضو کمیسیون انرژی مجلس دهم: در بمباران جدیدی که صبح دوشنبه اتفاق افتاد، بخش دیگری از محصولات پتروشیمی از بین رفتند که در تولید کالاهای مختلف، از تشک گرفته تا دیگر محصولات لوازم خانگی و حتی مصالح ساختمانی، به صورت مواد اولیه کاربرد داشتند. بنابراین با حملات جدید، مشکلات بیشتری در زنجیره تولیدات بعدی و زیرمجموعههای دیگر ایجاد میشود
البته از همان روز اول آسیب به این صنایع، دولت وعده داد که برنامه بازسازی خرابیها را به صورت جدی پی بگیرد و صنایع مادر، فولاد و پتروشیمی را در اولویت قرار دهد اما به نظر میرسد قبل از اینکه گام مهمی در این بازسازی برداشته شود، در حملات اخیر، آسیب دیگری بر این صنعت تحمیل شد.
بخش دیگری از محصولات پتروشیمی از بین رفت
عضو کمیسیون انرژی مجلس دهم درباره تبعات حمله مجدد به صنعت پتروشیمی، به «توسعه ایرانی»، گفت: در جنگ 40 روزه نیز حملاتی به صنعت پتروشیمی ما صورت گرفت که مشکلاتی هم برای این صنعت به وجود آورد. از جمله این آسیبها، کاهش تولید برخی محصولات یا از بین رفتن محصولاتی بود که میتوانست مواد اولیه بسیاری از صنایع و کالاهای نهایی دیگر باشد.
هدایتالله خادمی درباره تبعات حمله اخیر افزود: در بمباران جدیدی هم که صبح دوشنبه اتفاق افتاد، بخش دیگری از محصولات پتروشیمی از بین رفت که در زمینههای مختلفی کاربرد داشتند. این محصولات در تولید کالاهای مختلف، از تشک گرفته تا دیگر محصولات لوازم خانگی و حتی مصالح ساختمانی، به صورت مواد اولیه کاربرد داشتند. او تصریح کرد: بنابراین با حملات جدید، نقصهای بیشتری در زنجیره تولیدات بعدی و زیرمجموعههای دیگر ایجاد میشود.
مدیران رانتی، سد راه بازسازی کارآمد پتروشیمیها
رئیس هیات مدیره انجمن شرکتهای حفاری و خدمات فنی ایران درباره امکان بازسازی آسیبهای وارد شده در کوتاهمدت، بیان کرد: اینکه آیا امکان بازسازی این خرابیها در این شرایط و ظرف مدت کوتاه امکانپذیر باشد یا نه، به عوامل مختلفی بستگی دارد اما باید توجه داشت که دشمن به کدام واحدها حمله کرده است ولی به صورت کلی، وقتی دشمن حمله میکند حتما مهمترین بخشها را مورد هدف خود قرار میدهد.
با توجه به تحریمها در خصوص تامین لوازم و تجهیزات مورد نیاز بازسازی پتروشیمیها با مشکل مواجهیم. تهیه منابع مالی، انتقال ارز و موارد اینچنین نیز مشکلاتی است که بازسازیها را به عقب میاندازد یا اگر هم در کوتاهمدت بازسازی شود، با کیفیت پایینی روبهرو خواهیم شد؛ در ضمن، حمله مجدد روند بازسازیها را با تاخیر مواجه خواهد کرد
خادمی درباره شرایط و مشکلات بازسازی، توضیح داد: طبق استاندارها، بازسازی نیازمند وجود متخصصین، لوازم، تجهیزات و منابع مالی، به خصوص تامین منابع مالی در کوتاهمدت است. اکنون در کشور متخصصین لازم حضور دارند اما درخصوص تامین تجهیزات با مشکل مواجه هستیم.
او ادامه داد: با توجه به تحریمها در خصوص تامین لوازم و تجهیزات مورد نیاز بازسازی پتروشیمیها با مشکل مواجهیم. تهیه منابع مالی، انتقال ارز و موارد اینچنین نیز مشکلاتی است که بازسازیها را به عقب میاندازد یا اگر هم در کوتاهمدت بازسازی شود، با کیفیت پایینی روبهرو خواهیم شد؛ در ضمن، حمله مجدد روند بازسازیها را با تاخیر مواجه خواهد کرد.
این کارشناس مسائل انرژی یادآور شد: تجربه کافی در بازسازیهای گذشته داریم و به خوبی مطلعیم که اگر امکانات، تجهیزات و لوازم مورد نیاز در اختیارمان نباشد، بازسازیها امکانپذیر نیست، هرچند که نیروی باکیفیت و مدیریت خوب هم داشته باشیم.
خادمی یکی دیگر از موانع بازسازی را حضور مدیران رانتی در صنعت پتروشیمی دانست و عنوان کرد: مدیرانی که این روزها سرنوشت صنعت پتروشیمی و صنایع مهم کشور را به دست گرفتهاند، مدیرانی نیستند که تجربه کافی داشته باشند، آموزشهای لازم را دیده و پله پله به مقام مدیریتی رسیده باشند. حضور این مدیران رانتی از مهمترین موانع بازسازی کارآمد خرابیهای صنعت پتروشیمی است. برخی از مدیران فعلی سابقا در پستهای بیارتباطی مانند حوزههای مدیریتی جهاد کشاورزی، حضور داشتند و با بعضی از مسائل، مانند رانت به مدیریت صنعت پتروشیمی رسیدهاند. به اعتقاد او، حضور این مدیران یکی دیگر از موانع بازسازی کارآمد خرابیهای صنعت پتروشیمی است.
افزایش مجدد قیمت محصولات پتروشیمی در پی آسیب به کارون
عضو کمیسیون انرژی مجلس دهم درباره تاثیر قیمتی حمله مجدد به صنعت پتروشیمی، اظهار داشت: صددرصد باز هم با افزایش قیمت محصولات پتروشیمی مواجه خواهیم بود.
خادمی مطرح کرد: هم قیمت محصولات خود پتروشیمیها افزایش پیدا میکند هم آثار قیمتی خود را در دیگر زمینهها و صنایع مختلف نشان خواهد داد. برای مثال آسیب به فولاد، اثر قیمتی خود را در صنعت ساختمان و دیگر صنایع نشان داد. بنابراین اکنون علاوه بر افزایش مجدد در قیمت محصولات صنعت پتروشیمی، شاهد گرانی مجدد در بازارهای دیگر، مانند محصولات لوازم خانگی خواهیم بود.
هدایتالله خادمی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: مدیرانی که این روزها سرنوشت صنعت پتروشیمی و صنایع مهم کشور را به دست گرفتهاند، مدیرانی نیستند که تجربه کافی داشته باشند، آموزشهای لازم را دیده و پله پله به مقام مدیریتی رسیده باشند. حضور این مدیران رانتی از مهمترین موانع بازسازی کارآمد خرابیهای صنعت پتروشیمی است
او درباره اینکه «آیا این افزایش قیمت محصولات پتروشیمی تنها به دلیل کمبود عرضه و اختلال در زنجیره تولید است یا دلالان یا قیمتگذاری انحصاری و دستوری محصولات نیز در این میان نقش دارند؟»، پاسخ داد: این افزایش قیمت بیشتر به دلیل نقصی است که به وجود آمده است. نقش دلالان همیشه پررنگ بوده و اکنون در تمام حوزهها حضور دارند و نقش آنها تنها مربوط به صنعت پتروشیمی و یک یا دو بخش دیگر اقتصادی نیست. قبح کار نیز ریخته است و به راحتی فعالیت خود را انجام میدهند.
این تحلیلگر حوزه انرژی در پایان خاطرنشان کرد: در نتیجه حملات، به هر حال تولید محصولات پتروشیمی کاهش پیدا کرده است و نیازمند زمانیم تا دوباره خط تولید احیا شود و قیمت محصولات به تعادل برسد.
دیدگاه تان را بنویسید