فعالان اقتصادی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی» و با تأکید بر همسویی عراق و پاکستان با آمریکا:
انسداد مرزها ادامه محاصره اقتصادی است؛ و دلیل‌تراشی‌ها بهانه
رامتین موثق
مرزهای تجاری ایران با کشورهای همسایه یکی پس از دیگری در حال بسته شدن هستند؛ در 25 مهرماه دولت پاکستان مرزهای خود را به روی صادرکنندگان ایرانی بست که دلیل اصلی این تصمیم، به گفته پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، تحریم‌ها بوده است. در خصوص آخرین اخبار از وضعیت مرزهای پاکستان، احسان ملک‌زاده، رئیس هیات‌مدیره انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، به خبرگزاری مهر گفته است: «در مرزهای ایران و پاکستان، مرز ریمدان در حال حاضر تعطیل است و عبور و مرور در این مرز انجام نمی‌شود، اما در مرز میرجاوه، واردات و ترانزیت کالا به کشورهای ثالث در جریان است.»
عضو اتاق ایران و پاکستان در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: پاکستان تابع دستورات آمریکاست و در لیست کشورهای مشترک‌المنافع با آمریکا قرار دارد. بنابراین تحریم‌ها در بسته شدن مرزهای صادراتی، نظیر ریمدان، بی‌تاثیر نبوده است
روز گذشته نیز دولت عراق مرز چذابه را بر روی ایرانیان مسدود کرد. در این خصوص، یک مقام مرزی عراق گفته است گذرگاه پرتردد چذابه با ایران «به‌منظور بررسی تدابیر امنیتی و نصب تجهیزات بازرسی برای جلوگیری از قاچاق مواد ممنوعه بسته شده است.» اما اظهارات مقامات عراقی با هم تناقض دارند چرا که یک منبع دولتی دیگر اعلام کرده است که گذرگاه مرزی الشیب با ایران از روز چهارشنبه بسته می‌شود و این روند طی روزهای آینده به چند گذرگاه دیگر نیز گسترش خواهد یافت؛ اقدامی که علت آن تاکنون اعلام نشده است. در همین حال، یک منبع در سازمان گذرگاه‌های مرزی عراق به شبکه «الحرة» گفته است که برای کنترل عملیات قاچاق، تنها دو گذرگاه مرزی با ایران باز خواهند ماند.
آیا این مسدود شدن مرزها در جهت تکمیل کمپین تحریمی آمریکا علیه ایران، برای تسری محاصره دریایی به مرزهای هوایی و زمینی است؟ در گزارش «توسعه ایرانی» به این موضوع پرداخته شده است.
ایران در آستانه یک محاصره چندلایه است
باید توجه داشت که عراق همواره یکی از بازارهای سنتی برای محصولات صادراتی ایرانی بوده است. در طرف دیگر، پاکستان اکنون بیش از هر زمان دیگری برای اقتصاد ایران اهمیت دارد چرا که پس از محاصره دریایی و کاهش نقش بنادر جنوبی در تامین کالاها، ترانزیت کالا از پاکستان جایگزین حمل‌ونقل دریایی شده است. با بسته شدن این مرزها، بسیاری از تحلیلگران هشدار می‌دهند که تبعات قطع شدن تامین کالا، خود را در کمبود و گرانی‌های بیشتر نشان خواهد داد.
در گزارش پایگاه خبری رویداد24 درباره این موضوع، آمده است: «در چنین شرایطی، بسته‌شدن گذرگاه‌های زمینی معنایی فراتر از یک تصمیم اداری پیدا می‌کند. اگر راه‌های زمینی، دریایی و هوایی همزمان با محدودیت روبه‌رو شوند، کشور با وضعیتی مواجه خواهد شد که برخی کارشناسان آن را «محاصره چندلایه» توصیف می‌کنند؛ وضعیتی که الزاماً به معنای انسداد کامل نیست، اما هزینه ارتباط با جهان را تا حدی افزایش می‌دهد که اثر اقتصادی آن با یک محاصره واقعی فاصله چندانی ندارد.»
جهانبخش سنجابی شیرازی: اگر روزی تمام این 18 گذرگاه مرزی کشور با عراق مسدود شود، حتما می‌تواند بخشی از صادرات ما را متوقف کند اما باز هم باید درنظر داشت که در این شرایط هم، نیاز بازار عراق به کالاهای ایرانی، از طرق دیگر، ولو قاچاق تامین خواهد شد. اگر مرزهای اصلی ایران با عراق تا مدتی بسته بمانند، قیمت برخی اقلام صادراتی ما هم افزایش پیدا می‌کند
قطع جریان صادرات و واردات از پاکستان
یک عضو اتاق مشترک بازرگانی ایران و پاکستان در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره علت بسته شدن مرزهای این کشور بر روی تجار ایرانی، اظهار کرد: دولت پاکستان این موضوع را به صورت ناگهانی اعلام کرد اما اتاق مشترک بازرگانی دو کشور در حال پیگیری، برای حل این موضوع است.
محمد تهی‌دست با اشاره به نقش تحریم‌ها در بسته شدن مرزهای صادراتی، گفت: پاکستان تابع دستورات آمریکاست و در لیست کشورهای مشترک‌المنافع با آمریکا قرار دارد. بنابراین تحریم‌ها در بسته شدن مرزهای صادراتی بی‌تاثیر نبوده اما علت بسته شدن مرز هنوز به صورت رسمی اعلام نشده است.
او درباره گرفتاری 3000 کامیون در مرز ریمدان، بیان داشت: این موضوع نیز مربوط به دلایل فوق است. وقتی که صادرات امکان‌پذیر نباشد، کامیون‌ها در ترخیص بار به مشکل می‌خورند. این فعال اقتصادی ضمن ابزار امیدواری برای بازگشایی زودهنگام مرزهای تجاری، درباره تاثیر بسته شدن مرزها بر واردات نیز مطرح کرد: وقتی صادرات به مشکل بخورد، واردات هم متوقف می‌شود و وقتی مرز را می‌بندند، از دو طرف بسته می‌شود.
پیوستن عراق به کمپین تحریمی آمریکا
همچنین دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق، درباره بسته شدن برخی مرزهای عراق به «توسعه ایرانی»، گفت: این موضوع مربوط به تشدید تحریم‌ها توسط آمریکاست.
جهانبخش سنجابی شیرازی توضیح داد: وزارت خزانه‌داری آمریکا در حال وارد کردن فشار به کشورهای همسایه است که مرزهای خود را با ایران، با هدف محاصره کشورمان، مسدود کنند. او دلایل ذکر شده برای بسته شدن مرزها را بهانه دانست و تصریح کرد: دلایل مطرح شده برای بسته بودن مرز چذابه، بهانه است و اصل موضوع مربوط به فشاری است که آمریکا بر دولتمردان کشورهای همسایه وارد می‌کند.
محمد تهی‌دست: وقتی مرزها بسته می‌شوند، از دو طرف بسته می‌شوند بنابراین اکنون با قطع شدن صادرات ایران به پاکستان، واردات ایران از این کشور هم متوقف شده است
عراق ضربه بیشتری می‌بیند
این مقام تجاری درباره تاثیرات و تبعات بسته شدن مرزهای عراق، عنوان کرد: این انسداد مرزها، چه اکنون متوقف شود و چه به مرزهای بیشتری تسری پیدا کند، بیش از اینکه تحریمی برای جامعه اقتصادی ایران باشد، به تنبیه مردم عراق ختم می‌شود!
سنجابی شیرازی در این خصوص، افزود: ۱۳ درصد مایحتاج مصرفی مردم عراق از اقتصاد ایران تامین می‌شود. پر کردن این ظرفیت 13 درصدی، در کوتاه‌مدت و میان‌مدت، توسط رقبای ایران چندان امکان‌پذیر نیست. به دلیل موضوعات عدیده اقتصادی از جمله زنجیره لجستیک، دوری مسافت رقبا و از همه مهم‌تر، مزیت رقابتی بلامنازعی که کالاهای ایرانی دارند، امکان پر شدن این جای خالی در کوتاه‌مدت وجود ندارد.
او با هشدار درباره اینکه بازار عراق به‌تدریج دچار کمبود و گرانی می‌شود، مطرح کرد: به دلیل تعدد نقاط مرزی و گذرگاه‌هایی که بین ایران و عراق وجود دارد، ذی‌نفعان عراقی عدیده‌ای حول موضوعاتی نظیر شبکه حمل‌ونقل، شکل گرفته‌اند. با مسدود شدن مرزها، این ذی‌نفعان عراقی فشارهایی بر روی دولت مرکزی و دولت‌های محلی، اعمال خواهند کرد.
دبیرکل اتاق مشترک ایران و عراق در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: وزارت خزانه‌داری آمریکا در حال وارد کردن فشار به کشورهای همسایه است که مرزهای خود با ایران را، با هدف محاصره ایران، مسدود کنند. دلایل مطرح شده برای بسته بودن مرز چذابه، بهانه است و اصل موضوع مربوط به فشاری است که آمریکا بر دولتمردان کشورهای همسایه وارد می‌کند
وارداتی از مرزهای عراق نداریم
دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق همچنین بیان داشت: ایران برای صادرات خود به مرزهای عراق وابسته است اما وارداتی از این مرزها نداریم.
سنجابی شیرازی ادامه داد: واردات ما از مرزهای عراق ناچیز است پس تاثیری بر تامین کالا ندارد و هدف دشمن از محاصره و فشار اقتصادی در این حوزه، به موفقیت نمی‌رسد. اگر هدف طراحان تحریم اینست که درآمدهای ارزی ایران را کاهش دهند، باید به آن‌ها تجربه مراودات میان دو کشور پس از جنگ خلیج‌فارس را یادآور شد. پس از سال 2003، جریان صادرات کالا از ایران به مرزهای عراق، به دلیل قاعده عرضه و تقاضا، هیچگاه قطع نشد.
به اعتقاد او، با بسته شدن مرزهای عراق بر روی ایران، بی‌نظمی‌هایی اتفاق می‌افتد که این بی‌نظمی‌ها اهداف مدنظر آمریکا را از بین می‌برد.
بسته ماندن مرزها پایدار نمی‌ماند
این کارشناس حوزه تجارت خارجی تصریح کرد: ارزیابی من، به عنوان یک فعال اقتصادی در بازار عراق، اینست که امکان بسته ماندن طولانی‌مدت مرزهای عراق وجود ندارد. سنجابی شیرازی ابراز امیدواری کرد که این سیاست نادرستی که برخی دولتمردان عراقی اتخاذ کرده‌اند، جای خود را به عقلانیت دهد.
او تاکید کرد: اگر ایران بخواهد مقابله به مثل کند، فشار بیشتری می‌تواند وارد کند زیرا ابزارهای بخش خصوصی و حاکمیتی ایران بسیار بیشتر است. هرچند که کشور ما به صبر و خویشتن‌داری شهره است، اما دولتمردان عراقی باید ابزارهای فشار ایران را در محاسبات خود لحاظ کنند.
اختلال در صادرات با بسته ماند طولانی مرزها
دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق درباره تبعات بسته شدن مرزهای عراق بر اقتصاد ایران، عنوان کرد: تنها پیامد این تصمیم، اختلال موقت در جریان صادرات ماست.
سنجابی شیرازی توضیح داد: با این انسداد، جریان صادرات ما به تاخیر می‌افتد. هرچند اگر تنها مرز چذابه در کوتاه‌مدت بسته بماند، واردکنندگان عراقی و صادرکنندگان ایرانی معطل این مرز نمی‌مانند و تعهدات خود را از طریق گذرگاه‌های دیگر انجام می‌دهند. باید توجه داشت که مجموعا 18 گذرگاه مرزی با عراق وجود دارد؛ بسته ماندن چند روزه یک مرز تنها یک اختلال کوتاه‌مدت ایجاد می‌کند چرا که صادرکنندگان ایرانی به سراغ گذرگاه‌های دیگر و با کشش بیشتر، می‌روند.
او هشدار داد: اگر روزی تمام این 18 گذرگاه مرزی کشور با عراق مسدود شود، حتما می‌تواند بخشی از صادرات ما را متوقف کند اما باز هم باید درنظر داشت که در این شرایط هم، نیاز بازار عراق به کالاهای ایرانی، از طرق دیگر، ولو قاچاق تامین خواهد شد.
این فعال اقتصادی در پایان خاطرنشان کرد که اگر مرزهای اصلی ایران با عراق تا مدتی بسته بمانند، قیمت برخی اقلام صادراتی ما هم افزایش پیدا می‌کند.
دیدگاه تان را بنویسید