چای ایرانی را ۲ دلار می‌فروشیم و چای خارجی را ۶ دلار می‌خریم!

یک تولیدکننده و کارشناس ارشد چای ایرانی، با اشاره به اختلاف قیمت صادرات و واردات چای گفت: صادرات با نرخ فعلی به‌صرفه نیست و باید برای چای ایرانی بازارهایی با ارزش افزوده بالاتر ایجاد کرد.

ابوذر رضاییان در گفت‌وگو با دیده‌بان ایران، درباره وضعیت تولید چای در سال ۱۴۰۵، اظهار کرد: بخش زیادی از باغ‌های چای شمال کشور به‌صورت دیم کشت می‌شوند و سهم کمتری از آن‌ها آبیاری قطره‌ای دارند. شرایط آب‌وهوایی امسال مطلوب بود و میزان برداشت برگ سبز نسبت به سال گذشته حدود ۱۷ درصد افزایش یافت. به‌گفته او، با آغاز چین چهارم و تداوم شرایط مساعد جوی، امکان افزایش بیشتر برداشت وجود دارد.

او درباره میزان تبدیل برگ سبز به چای خشک، عنوان کرد: در شرایط معمول، از هر ۴ کیلو و ۴۰۰ گرم برگ سبز یک کیلو چای خشک به دست می‌آید؛ اما به‌دلیل افت کیفیت و رعایت‌نشدن کامل اصول برداشت در برخی باغ‌ها، اکنون برای تولید یک کیلو چای خشک تقریباً به ۵ کیلو برگ سبز نیاز است. چای خشک در انواعی مانند شکسته معمولی، قلم ممتاز، قلم معمولی، خاک و باروتی تولید می‌شود.

این فعال اقتصادی هزینه تمام‌شده هر کیلو چای خشک را، با احتساب افزایش هزینه‌های تولید، بسته‌بندی، دستمزد و حامل‌های انرژی، حدود ۲۸۰ تا ۳۲۰ هزار تومان برآورد کرد و را برای پوشش کامل هزینه‌های کشاورزان کافی ندانست و بیان داشت: بیشتر باغ‌های چای شمال کشور خرده‌مالکی‌اند. قیمت خرید برگ سبز در سال‌های اخیر حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد و در برخی سال‌ها تا ۵۰ درصد افزایش یافته، اما این افزایش همچنان پاسخ‌گوی هزینه‌های کشاورزان نیست.

رضاییان میزان برداشت از هر هکتار را وابسته به وضعیت باغ دانست و گفت: باغی که به‌خوبی نگهداری شده و هرس و کوددهی آن به‌موقع انجام شده باشد، در شرایط مطلوب سالانه حدود ۱۴ تا ۱۵ تن برگ سبز محصول می‌دهد. رسیدگی‌نشدن به باغ، میزان برداشت و درآمد کشاورز را کاهش می‌دهد. او خرده‌مالکی و توجیه اقتصادی‌نداشتن نگهداری باغ را از دلایل رهاشدن برخی باغ‌های چای دانست. به‌گفته رضاییان، اوج این وضعیت در دهه ۸۰ بود، اما تسهیلات صندوق حمایت از توسعه چای و حمایت‌های سازمان چای در سال‌های اخیر به بهبود شرایط و افزایش انگیزه کشاورزان کمک کرده است.

این تولیدکننده چای با اشاره به کاهش مصرف سرانه چای، اظهار کرد: مصرف هر ایرانی که پیش‌تر حدود یک کیلو و ۳۰۰ گرم در سال بود، اکنون با افزایش مصرف قهوه و دمنوش‌ها به حدود ۷۰۰ گرم رسیده است. او با در نظر گرفتن جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفری، نیاز سالانه کشور را حدود ۶۳ هزار تن و تولید داخلی را حدود ۳۰ هزار تن برآورد کرد.

رضاییان کسری چای کشور را حدود ۳۵ هزار تن اعلام کرد و گفت: این میزان باید از طریق واردات تأمین شود. او واردات را در صورتی مکمل تولید داخلی دانست که متناسب با نیاز بازار تنظیم شود؛ به‌ویژه در نیمه دوم سال که فصل تولید به پایان می‌رسد. به اعتقاد او، واردات نباید بیش از نیاز بازار باشد و به تولید داخل آسیب بزند؛ در عین حال، باید به‌اندازه‌ای انجام شود که کمبود عرضه و افزایش قیمت برای مصرف‌کننده ایجاد نشود.

این کارشناس ارشد چای ایرانی همچنین مطرح کرد: طبق آمار موجود، حدود چهار هزار تن از چای تولید امسال صادر شده است. به‌گفته او، چای ایران معمولاً به کشورهای حوزه CIS و حاشیه دریای خزر صادر می‌شود و قیمت صادراتی آن حدود یک‌ونیم تا دو دلار برای هر کیلو است؛ درحالی‌که قیمت چای وارداتی حدود ۵ تا ۶ دلار است.

رضاییان صادرات چای با قیمت فعلی را به‌صرفه ندانست و تصریح کرد: چون تولید داخل پاسخ‌گوی مصرف نیست، چای صادرشده باید با چای وارداتی جایگزین شود. او این روند را در شرایط محدودیت ارزی به زیان کشور دانست و از مسئولان خواست درباره آن بازنگری کنند.