«محمود خاقانی» در گفتوگو با «توسعه ایرانی» مطرح کرد؛
همگرایی آمریکا و کاسبان جنگ در لغو معافیت تحریمی نفت ایران
رامتین موثق
با امضای توافقنامه اولیه میان ایران و آمریکا، جریان فروش نفت ایران نیز افزایش یافت چرا که ایالات متحده با رفع محاصره دریایی، یک معافیت تحریمی برای صادرات نفت ایران درنظر گرفت. در این مدت ایران فروش نفت خود را افزایش داد و حتی به گفته برخی کارشناسان، مشتریان جدید نیز پیدا کرد.
کارشناس و تحلیلگر ارشد بازار بینالمللی انرژی: حتی در زمان افزایش صادرات نفت، پول حاصل از افزایش فروش به بیتالمال بازنگشت و تنها تراستیها و کاسبان تحریم در این میان برنده شدند. اکنون نیز با تداوم تحریمها، این کاسبان جنگ هستند که نفت را میفروشند و باز هم پول آن را به کشور و ملت بازنمیگردانند
اما این مجوز تنها کمتر از سه هفته دوام آورد؛ روز سهشنبه 16 تیرماه 1405، در پی اصابت پرتابه به یک نفتکش قطری حامل گاز مایع (LNG) و یک نفتکش با پرچم عربستان سعودی در نزدیکی تنگه هرمز؛ آمریکا واکنش تندی نشان داد و ضمن حملات گسترده به نقاطی از کشورمان، معافیت تحریمی نفت ایران را نیز لغو کرد.
به گزارش اقتصادآنلاین، «وزارت خزانهداری آمریکا در تاریخ ۲۲ ژوئن، مجوزی موقت با عنوان Iran General License X برای فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران صادر کرده بود. این مجوز، تولید، تحویل، فروش و تخلیه نفت خام، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی با منشأ ایران را تا ۲۱ اوت ۲۰۲۶ مجاز میکرد اما بر اساس اصلاحیه جدید وزارت خزانهداری آمریکا، مجوز قبلی فروش نفت ایران، از ۷ ژوئیه لغو و با مجوز تازهای به نام General License X1 جایگزین شده است.. مهمترین تغییر در این اصلاحیه به محدود شدن معاملات جدید مربوط میشود. بر اساس این متن، واشنگتن دیگر اجازه انجام معاملات تازه برای خرید، فروش یا بارگیری نفت خام، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی ایران را صادر نمیکند.»
امید به خروج از انحصار خرید چین
در پی اعمال معافیت تحریمی و افزایش فروش نفت، این امید در برخی صاحبنظران بیدار شد که ایران مشتریان بیشتری پیدا کند و بالاخره نفت ایران از انحصار خرید توسط چین و اعمال معافیتها، خارج شود.
در همین راستا، مرتضی بهروزیفر، عضو هیات علمی موسسه مطالعات بینالمللی انرژی، به ایلنا گفته بود: «اکنون این امکان فراهم شده که نفت را با نرخ جهانی، بدون هزینه اضافه برای کشتی به کشتی کردن و یا دور زدن تحریم، تخفیف و پرداخت حقالعمل به تراستیها صادر کنیم و مهمتر اینکه پول نفت هم به کشور برمیگردد.»
به نظر میرسد حمله روز سهشنبه 16 تیر به نفتکشهای قطر و عربستان در تنگه هرمز، به صورت یک توطئه باشد؛ این توطئه در زمانی چیده شد که همزمان با نشست سران ناتو در ترکیه، و مراسم تشییع رهبر شهید در عراق باشد و میتوان با جرات گفت نفوذیها در این ماجرا دخیل بودهاند که سرنوشت توافق اخیر را به سرنوشت ناکام برجام، دچار کنند
اما این شرایط پابرجا نماند و با وجود اینکه ایران 10 میلیون بشکه نفت به صورت شبانه از خلیجفارس خارج کرده بود، اکنون بازارهای آسیا را از دست داده است. این جریان در جنگ اخیر هم تکرار شد. اوایل جنگ، ایران با مجوز فروش نفت توانست نفت خود را حتی با قیمت بیش از 120 دلار بفروشد اما با اعمال محاصره دریایی توسط نیروی دریایی آمریکا، فروش نفت ایران به صفر رسید. اکنون نیز فروش نفت کشور در آستانه رسیدن به صفر است و ازاینرو بررسی تبعات نوسان شدید در فروش و صادرات نفت ایران، اهمیت پیدا میکند.
منفعت اقتصاد ایران و جهان از معافیت تحریمی
کارشناس ارشد بازار بینالمللی انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از آثار، تبعات و علل رفع معافیت تحریمی نفت ایران، بیان کرد: در همین مدت کوتاهی که معافیت تحریمی برای فروش نفت ایران در نظر گرفته شد، ما توانستیم از این فرصت استفاده کنیم و مقادیر قابل توجهی نفت از مخازن خود سوار نفتکشها از خلیجفارس به بیرون بردیم.
محمود خاقانی افزود: ارقام دقیق صادرات نفت را هیچکس نمیداند و رسانهها تخمینهای مختلفی زدهاند. همچنین در این مدت توانستیم بشکههای نفت خود را با برخی از کالاها تهاتر کنیم؛ این گروه کالایی میتواند دربرگیرنده قطعات صنعتی، نظامی یا کالاهای مصرفی و اساسی نظیر غذا و دارو باشد و میزان دقیق این تهاتر را نیز نمیدانیم و قاعدتاً اکنون صلاح نیست که راجع به ارقام صحبت کنیم.
او توضیح داد: در زمان برقراری معافیت تحریمی برای صادرات نفت ایران، هم اقتصاد کشور و هم اقتصاد جهان، از این شرایط منتفع شدند، قیمت نفت هم پایین آمد زیرا هم نفت خام ایران وارد بازار شد و هم کشورهای دیگر که در این مدت عرضه نفت خود را به بازار کاهش داده بودند، افزایش صادرات داشتند. در این مدت، مجموع عرضه زیاد شد به طوری که عربستان سعودی برای رقابت در بازار آسیا، به ویژه با ایران، تخفیف بزرگی برای هر بشکه نفت خود درنظر گرفت زیرا قصد داشت هرچه زودتر به پول نقد دسترسی پیدا کند. رفتار امارات و قطر نیز چنین بود.
ضرر آمریکا و کاسبان تحریم از توافق
این تحلیلگر ارشد حوزه انرژی درباره علت لغو معافیت تحریمی نفت ایران، عنوان کرد: آمریکا از این وضعیت نگران شد زیرا برای بازار صادراتی نفت آمریکا و همچنین بازار وارداتی گاز طبیعی آمریکا، به ویژه در بازارهای آسیا و اروپا، رقیب پیدا شد.
محمود خاقانی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: در همین مدت کوتاهی که معافیت تحریمی برای فروش نفت ایران درنظر گرفته شد، ما توانستیم با بهرهگیری از این فرصت، مقادیر قابل توجهی نفت از مخازن خود سوار نفتکشها از خلیجفارس بیرون ببریم. هم اقتصاد کشور و هم اقتصاد جهان، از برقراری معافیت تحریمی برای صادرات نفت ایران، منتفع شدند اما منافع آمریکا و کاسبان تحریم در داخل، به خطر افتاد
خاقانی ادامه داد: پیش از این، آمریکا در این بازارها بیرقیب بود و حتی در طول جنگ رمضان، به دلیل توقف صادرات گاز طبیعی قطر، آمریکا یکهتاز میدان شده بود. در پی بههم خوردن این شرایط و با اعمال معافیت تحریمی برای صادرات نفت ایران، تولیدکنندگان و صادرکنندگان آمریکایی درباره قیمت پایین بازار، نگران شدند.
او همچنین مطرح کرد: از سوی دیگر برخی از مشتریان عمده، مانند چین و هند، تردید داشتند که این جریان افزایش عرضه نفت، به ویژه ازسوی ایران، تداوم داشته باشد چرا که این مشتریان اطلاعات کافی از داخل ایران دارند؛ کاسبان تحریم و مافیاهایی را که تحریمها را دور میزنند و نفت، LPG و قیر ایران را میفروشند، و بنزین و گازوئیل کشور را قاچاق میکنند، میشناسند و میدانند که این افراد در ایران در شبکههای مخالفت با این تفاهمنامه، نفوذ دارند.
به گفته این کارشناس، چین و هند در بازهای که تحریمها برداشته شد، از ایران خریدی انجام ندادند زیرا میدانستند که ایران هزینه میکند و نفت خود را در نفتکشها روی آبها نگه میدارد، بنابراین منتظر شدند تا دو مرتبه تحریمها برقرار شود تا نفت ایران را به صورت ارزان و با تخفیفهای کلان، بخرند.
علت حمله به نفتکشها روشن نیست
خاقانی در ادامه، درباره تشدید تنشها در پی حمله به نفتکش قطری در خلیجفارس در روز سهشنبه 16 تیر، همزمان با نشست سران ناتو در ترکیه و مراسم تشییع رهبر شهید در عراق، اظهار کرد: ما هنوز نمیدانیم این اتفاق دقیقا به چه صورت بوده است اگر هم در ایران کسی تصمیم گرفته باشد، این تصمیم باید در سطح شورای عالی دفاع یا شورای عالی امنیت ملی باشد اما آنها نیز سکوت کردهاند و این اتفاق زمانی بوده که رئیس هر دو شورا، یعنی رئیسجمهور، در عراق حضور داشت.
پول نفت همچنان به بیتالمال بازنمیگردد
خاقانی درباره نوسانات شدید مقدار فروش نفت ایران، یادآور شد: از شروع دولت نهم در سال ۱۳۸۴ تا به امروز، عدهای با پول و حمایت کاسبان تحریم به مجالس هفتم تا دوازدهم راه پیدا کردند و در قانون بودجه تصویب کردند که نفت به واسطه اشخاص حقیقی و حقوقی مورد تایید مجلس و حاکمیت، به فروش برسد.
او تصریح کرد که حتی در زمان افزایش صادرات نفت، پول حاصل از این افزایش فروش به بیتالمال بازنگشت و تنها تراستیها و کاسبان تحریم در این میان برنده شدند. اکنون نیز با تداوم تحریمها، این کاسبان جنگ هستند که نفت را میفروشند و باز هم پول آن را به کشور و ملت بازنمیگردانند.
به اعتقاد مدیرکل اسبق حوزه خزر و آسیای میانه وزارت نفت، اکنون باید به شکل جدی برای قطع ید تراستیها از صادرات نفت، یک فکر اساسی کرد.
خاقانی سرانجام خاطرنشان کرد: این جنگ باید چندسال طول بکشد؟ در این جنگ تنها کشتهشدگان در عملیاتهای نظامی مطرح نیستند، مجروحین و معلولین و حتی بیماران نیازمند به داروهای خاص، دچار مرگ تدریجی میشوند. بعد از جنگ رمضان به دلیل کمبود و گرانی دارو و دیگر مشکلات درمان، تعدادی از بیماران فوت کردند و این افراد را نیز باید شهید محسوب کنیم؛ شهید جنگطلبی «شارلاتانیسم جنگ آخرالزمانی»!
دیدگاه تان را بنویسید