توافق شود؛ بورس پتانسیل جبران بخشی از خسارت‌های جنگ را دارد

رامتین موثق

کمتر از یک ماه از بازگشایی معاملات سهام می‌گذرد و در این مدت کوتاه، بورس تماما بر مدار صعودی قرار داشته و حتی توانسته است رکورد تاریخی را نیز بشکند به صورتی که شاخص کل وارد کانال 4.5 میلیون واحدی شد که به اعتقاد برخی از کارشناسان، بورس حتی توانایی فتح کانال 5 میلیون واحدی را نیز دارد.

در اولین روز کاری هفته جاری نیز بورس سبزپوش بود و رشد قابل توجهی داشت؛ تجارت‌نیوز در گزارشی نوشت: «بورس تهران در پایان معاملات روز گذشته، با ثبت یکی از تاریخی‌ترین روزهای خود، شاهد سبزپوشی کامل بازار و جهش پرقدرت شاخص‌ها بود؛ به‌طوری که شاخص کل، حتی در مقاطعی از مرز چهار میلیون و 700 هزار واحد نیز عبور کرد و سیگنال ورود بازار به یک فاز صعودی بی‌سابقه را مخابره کرد. در جریان معاملات شنبه 23 خرداد، شاخص کل بورس با رشد 103 هزار و 178 واحدی همراه شد و در سطح 4 میلیون و 696 هزار و 228 واحد قرار گرفت؛ رشدی معادل 2.25 درصد که یکی از قدرتمندترین صعودهای اخیر بازار محسوب می‌شود.»

یکی از مواردی که همیشه باعث رشد و سبزپوشی بازار سهام می‌شود، کاهش ریسک‌های سیاسی است که در این روزها با توجه به اظهارنظر رسمی مقامات ایرانی و آمریکایی، احتمال صلح و توافق میان این دو کشور بسیار بالا رفته و برخی تحلیلگران احتمال می‌دهند که در صورت قطعی شدن توافق، بورس نیز پتانسیل بیشتری برای رشد داشته باشد. هرچند نباید فراموش کرد که روز دوشنبه 18 خرداد، در پی تبادل آتش میان ایران و اسرائیل، شاخص کل بورس ریزشی شد و این اتفاق نشان داد که رشد بورس همچنان مانند یک رشد پایدار نیست و تشدید تنش‌ها می‌تواند بازار را مانند گذشته، سرخ‌پوش کند.

«توسعه ایرانی» در گفت‌وگو با یک کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه، به تحلیل رشد بورس در روزهای اخیر، پیشبینی شرایط بازار با فرض وجود توافق و سیاست‌های لازم برای تبدیل صعود بورس به رشد پایدار، پرداخته است.

پس از انجام توافق و رفع تحریم‌ها، مردم می‌توانند با بورس آشتی کنند که آشتی مردم با بورس باعث می‌شود که شرکت‌ها نیز بتوانند تامین مالی ارزان انجام دهند؛ یعنی اوراق چاپ کنند و در بورس بفروشند و در کل، یک تامین مالی ارزان صورت بگیرد که مستلزم وجود نرخ بهره بسیار بالا هم نباشد. پس اگر توافقی صورت بگیرد و تحریم‌ها لغو شوند، بورس پتانسیل بسیار زیادی برای تامین مالی شرکت‌ها و اقتصاد، و جبران بخشی از خسارت‌ها دارد

رشد بورس شگفتی‌آفرین شد

یک تحلیلگر بازار سرمایه در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از روند صعودی روزهای معاملات سهام، اظهار کرد: سبز شدن بازار سرمایه از ۲۸ اردیبهشت‌ماه، یعنی دقیقا بعد از ۸۰ روز تعطیلی، شگفتی‌ساز شد و هیچکس انتظار نداشت بعد از پشت سر گذاشتن جنگ 40 روزه و شکننده شدن شرایط، شاهد سبز شدن بازار باشیم.

بهنام صمدی به دلایل چندگانه رشد بورس اشاره کرد و گفت: دلیل اول حضور صنایعی است که هیچ ربط مستقیمی با آسیب‌های جنگی ندارند و اتفاقا در این مدت، رشد بسیار خوبی را تجربه کردند و توانستند سود خوبی بسازند. از جمله این صنایع، می‌توان به صنعت مواد غذایی و دارویی اشاره داشت.

او افزود: به واسطه این ۸۰ همت کالابرگی که ماهانه به اقتصاد تزریق می‌شود، برخی صنایع و شرکت‌ها فروش ثابت و بالقوه‌ای دارند و به واسطه وجود کالابرگ، مشتری ثابت پیدا کرده‌اند و همین موضوع نیز باعث شده است این گروه از صنایع در این مدت، سود بسیار خوبی بسازند و قبل از بازگشایی بازار نیز انتظار می‌رفت که حتی اگر در بقیه بازار صف فروش شکل بگیرد، اما این گروه سبز شوند.

تعطیلی طولانی فرصت نوسان‌گیری نداد

این کارشناس بازارهای مالی درباره علت دوم رشد بورس بیان کرد: همچنین در مدت جنگ شاهد بودیم که حدود 100 هزار واحد، آسیب فیزیکی دیدند؛ یعنی ساختمان‌ واحدهای مسکونی، صنعتی و نظامی آسیب دیدند که برای بازسازی آن‌ها به سیمان و مصالح ساختمانی نیاز داریم و همین موضوع باعث شد که گروه سیمان نیز رشد خوبی داشته باشد.

کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه: اکنون ارزش دلاری بورس ۹۰ میلیارد دلار است در حالی که در روز بازگشایی بورس، ارزش آن ۷۲ میلیارد دلار بود؛ همین 90 میلیارد دلار نیز عدد چندان قابل توجهی نیست. با توجه به ارزش پایین بورس، اگر علاوه بر رفع ریسک‌های سیستماتیک، لغو تحریم‌ها هم صورت بگیرد، بورس همچنان جای رشد دارد. همچنین اگر فضا برای شرکت‌ها باز شود تا بتوانند تجهیزات و تکنولوژی به‌روز وارد کنند، شرایط بهتر نیز می‌شود

صمدی درباره دلیل سوم عنوان کرد: فارغ از تمام این مسائل، وقتی بازار ۸۰ روز بسته بود، بقیه بازارها مثل طلا و دلار همه نوسان خود را بروز دادند. در این مدت چندماهه، مسکن رشد عجیب و غریبی پیدا کرد، طلا نوسان چندانی نداشت و البته دلار هم رشد کرد.

او توضیح داد: در زمان جنگ دوازده روزه شاهد بودیم که بلافاصله پس از بازگشایی بازار، صف فروش تشکیل شد. علاوه بر ریسک‌های سیستماتیک، در این شرایط افراد ترجیح می‌دهند که در بازار فروشنده باشند تا بازدهی بقیه بازارها را کسب کنند و سپس مجددا به بورس بازگردند. طولانی شدن روز بازگشایی بورس باعث شد که دیگر فرصتی برای نوسان‌گیری از بقیه بازارها باقی نماند و دیگر الزامی وجود نداشت که فعالین قصد نوسان‌گیری داشته باشند.

به اعتقاد این فعال بازار سرمایه، خوش‌بینی نسبت به کاهش ریسک‌های سیستماتیک و البته بالا رفتن احتمال توافق منجر به رشد تقاضا در بورس شد.

او همچنین یادآور شد: البته اجرای سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز در سال گذشته و راه‌اندازی بازار توافقی هم در روند حال حاضر موثر بود زیرا گزارش ۱۲ ماهه شرکت‌ها انصافا وضعیت خوبی را نشان می‌دهد.

ارزش دلاری بورس همچنان ناچیز است

صمدی درباره اینکه «اگر فرض را بر توافق بگیریم، بورس چه پتانسیل‌هایی برای رشد بیشتر در شرایط توافقی دارد؟»، پاسخ داد: در همین زمان که صحبت می‌کنیم، ارزش دلاری بورس ۹۰ میلیارد دلار است در حالی که در روز بازگشایی بورس، ارزش آن ۷۲ میلیارد دلار بود.

او اظهار داشت: یکی از دلایلی که در این مدت، بورس اصلاح خاصی هم نکرد، به کف رسیدن ارزش دلاری بورس بود که روز شنبه نیز بازار ۱۰۰ هزار واحد رشد کرد و ارزش آن به حدود ۹۰ میلیارد دلار رسید.

این تحلیلگر بورس تاکید کرد: همین 90 میلیارد دلار نیز عدد چندان قابل توجهی نیست. با توجه به صنایعی که در بورس حضور دارند، ارزش 90 میلیارد دلاری بازار، مقدار ناچیزی است. شرکت‌هایی در بورس حضور دارند که حدود 2 تا 3 دهه پیش، 30 تا 40 میلیون دلار وام ارزی برای وارد کردن تجهیزات گرفته بودند اما اکنون ارزش آن‌ها بر روی تابلو تنها 1 میلیون دلار است.

بهنام صمدی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: مطالبه اول فعالین بازار و بورسی‌ها برای بعد از توافق و رفع تحریم‌ها، حذف قیمت‌گذاری دستوری است. اگر دولت اجازه دهد قیمت‌گذاری دستوری یکبار برای همیشه در تمام حوزه‌ها حذف شود، رشد بورس هم پایدار خواهد ماند و وضعیت شرکت‌ها نیز به ثبات خواهد رسید. هرچه دخالت دولت در بورس کمتر باشد، رشد بورس نیز پایدارتر خواهد ماند

صمدی خاطرنشان کرد که با توجه به ارزش پایین بورس، اگر علاوه بر رفع ریسک‌های سیستماتیک، لغو تحریم‌ها هم صورت بگیرد، بورس همچنان جای رشد دارد. همچنین اگر فضا برای شرکت‌ها باز شود تا بتوانند تجهیزات و تکنولوژی به‌روز وارد کنند، شرایط بهتر نیز می‌شود.

او ادامه داد: همچنین در این شرایط مردم می‌توانند با بورس آشتی کنند که آشتی مردم با بورس باعث می‌شود که شرکت‌ها نیز بتوانند تامین مالی ارزان انجام دهند؛ یعنی اوراق چاپ کنند و در بورس بفروشند و در کل، یک تامین مالی ارزان صورت بگیرد که مستلزم وجود نرخ بهره بسیار بالا هم نباشد. همچنین می‌توان پروژه‌ها را وارد بورس کرد که برای مثال، اکنون ورود انرژی‌های خورشیدی به بورس انرژی یکی از نمونه‌های ورود پروژه‌ها به بازار است. پس اگر توافقی صورت بگیرد و تحریم‌ها لغو شوند، بورس پتانسیل بسیار زیادی برای تامین مالی شرکت‌ها و اقتصاد، و جبران بخشی از خسارت‌ها دارد.

دخالت دولت در بورس کمتر شود

این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به این سوال که «در شرایط پس از توافق، چه سیاست‌هایی لازم است تا رشد بورس را به رشد پایدار تبدیل کنیم؟»، بیان داشت: مطالبه اول فعالین بازار و بورسی‌ها در این شرایط، حذف قیمت‌گذاری دستوری است و دولت باید اجازه دهد که خود اقتصاد قیمت‌ها را تعیین کند.

صمدی توضیح داد: البته در این مسیر قرار داریم و پس از اینکه نرخ دلار در مرکز دلار شناور شده است، دولت دیگر کمتر در قیمت کالاها دخالت می‌کند. اکنون نمونه بسیار ملموس تداوم قیمت‌گذاری دستوری، دخالت دولت در قیمت خودرو است که همچنان با این قیمت به صورت پوپولیستی برخورد می‌شود و اگر دولت اجازه دهد قیمت‌گذاری دستوری یکبار برای همیشه در تمام حوزه‌ها حذف شود، رشد بورس هم پایدار خواهد ماند و وضعیت شرکت‌ها نیز به ثبات خواهد رسید.

او درباره سیاست دوم نیز گفت: مطالبه دوم تغییر نرخ بهره است. هرچه نرخ بهره بالاتری داشته باشیم، هم تامین مالی اقتصاد گران‌تر می‌شود و هم سرمایه‌گذاری در کلیت اقتصاد، کاهش پیدا می‌کند. اگر توافقی صورت بگیرد و شرکت‌ها بتوانند تامین مالی ارزان‌قیمتی از خارج داشته باشند، به نظرم نرخ بهره در ایران هم شکسته خواهد شد. 

این تحلیلگر بورس همچنین معتقدست که حذف قوانین دست‌وپاگیر، پیشبینی‌پذیر شدن اقتصاد در تمام موارد از جمله پیش‌نیازهای رشد پایدار بورس پس از توافق احتمالی است.

صمدی در نهایت تاکید کرد: هرچه دخالت دولت در بورس کمتر باشد، رشد بورس نیز پایدارتر خواهد ماند.