سفر همزمان نتانیاهو و زلنسکی به آمریکا چه پیامی برای ایران و روسیه دارد؟
دیپلماسی فشرده با محور «جنگ»در واشنگتن
رامین پرتو
هشتمین سفر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن و دیدار او با دونالد ترامپ در شرایطی انجام میشود که منطقه غرب آسیا و همچنین پرونده جنگ اوکراین وارد مرحلهای حساس و مبهم شده است. این سفر تنها یک دیدار دوجانبه میان رهبران آمریکا و اسرائیل نیست، بلکه بخشی از روندی گستردهتر برای تعیین جهتگیری سیاستهای واشنگتن در قبال ایران، غزه، لبنان، سوریه و حتی جنگ اوکراین به شمار میرود. همزمانی حضور ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در واشنگتن نیز بر اهمیت این مقطع افزوده و نشان میدهد کاخ سفید در تلاش است همزمان دو بحران اصلی جهان را مدیریت کند؛ بحران غرب آسیا و جنگ روسیه و اوکراین.
با وجود آنکه دفتر نخستوزیر اسرائیل هرگونه پیششرط آمریکا برای انجام این سفر را رد کرده است، گزارشهای رسانههای عبری از وجود فشارهای قابل توجه واشنگتن بر نتانیاهو حکایت دارد. بر اساس این گزارشها، کاخ سفید از نخستوزیر اسرائیل خواسته بود با دستاوردهای سیاسی مشخص، بهویژه در پرونده غزه، وارد واشنگتن شود. همین مسئله موجب شد موضوع استقرار یک نیروی چندملیتی در غزه و برخی عقبنشینیهای محدود اسرائیل در لبنان بار دیگر در دستور کار کابینه این رژیم قرار گیرد.
سفر زلنسکی پس از تشدید حملات متقابل روسیه و اوکراین و همچنین حمله اوکراین به یک کشتی ایرانی، از منظر منطقهای و بینالمللی نیز قابل توجه است و اصولاً این رخداد میتواند نشانهای از گسترش ابعاد جنگ اوکراین و پیوند خوردن آن با معادلات امنیتی غرب آسیا تلقی شود
تلاش برای هماهنگی درباره ایران و آینده غرب آسیا
اگرچه در ظاهر محور اصلی مذاکرات نتانیاهو و ترامپ ایران عنوان شده است، اما واقعیت آن است که این دیدار مجموعهای از پروندههای امنیتی و ژئوپلیتیکی را در بر میگیرد. در شرایط کنونی، آمریکا از یک سو به دنبال جلوگیری از گسترش بحران در منطقه و از سوی دیگر در تلاش برای حفظ بازدارندگی در برابر ایران است؛ در حالی که اسرائیل همچنان بر افزایش فشارها علیه تهران تأکید دارد.
گزارشهای منتشر شده از سوی رسانههای آمریکایی و اسرائیلی نشان میدهد نتانیاهو قصد دارد اطلاعاتی درباره فعالیتهای هستهای و موشکی ایران در اختیار ترامپ قرار دهد و او را متقاعد کند که تهران در مسیر مذاکرات رویکردی صادقانه ندارد. هدف تلآویو از این اقدام، افزایش احتمال تشدید فشارهای سیاسی و امنیتی علیه ایران و جلوگیری از هرگونه توافقی است که از نگاه اسرائیل موجب کاهش فشار بر تهران شود.
در مقابل، دولت ترامپ با وجود تأکید بر حفظ فشار بر ایران، همزمان به دنبال مدیریت بحران و جلوگیری از ورود به یک جنگ فرسایشی جدید در غرب آسیاست. به همین دلیل، برخلاف ماههای نخست همکاری نزدیک دو طرف، اکنون اختلافهایی درباره نحوه مواجهه با ایران و آینده جنگ غزه میان واشنگتن و تلآویو مشاهده میشود.
موضوع دیگر، اهمیت تنگه هرمز در محاسبات دو طرف است. هرگونه افزایش تنش با ایران میتواند امنیت این آبراه راهبردی را تحت تأثیر قرار دهد؛ مسیری که بخش مهمی از تجارت جهانی انرژی از آن عبور میکند. اسرائیل تلاش میکند آمریکا را به اتخاذ سیاستی سختتر در برابر ایران ترغیب کند تا از دید تلآویو، توان بازدارندگی تهران در خلیج فارس و تنگه هرمز محدود شود. در مقابل، واشنگتن نگران آن است که هرگونه تشدید تنش، بازار جهانی انرژی را دچار شوک کرده و پیامدهای اقتصادی و سیاسی گستردهای برای آمریکا و متحدانش به همراه داشته باشد.
همزمان، جایگاه شخصی نتانیاهو نیز در این سفر اهمیت ویژهای دارد. بسیاری از تحلیلگران اسرائیلی معتقدند نفوذ نخستوزیر اسرائیل در کاخ سفید نسبت به گذشته کاهش یافته و او دیگر همان میزان تأثیرگذاری سابق بر تصمیمات ترامپ را ندارد. همین مسئله باعث شده این سفر برای نتانیاهو جنبهای فراتر از یک دیدار سیاسی داشته باشد و تلاشی برای بازسازی اعتماد و هماهنگی میان دو طرف تلقی شود.
همزمانی سفر زلنسکی
همزمانی حضور ولودیمیر زلنسکی در واشنگتن با سفر نتانیاهو، تنها یک تقارن زمانی نیست. آمریکا اکنون با دو جبهه مهم امنیتی روبهروست؛ جنگ اوکراین و تحولات غرب آسیا. برگزاری دیدارهای جداگانه ترامپ با رهبران اسرائیل و اوکراین در یک بازه زمانی کوتاه نشان میدهد کاخ سفید در حال بازتعریف اولویتهای راهبردی خود در هر دو بحران است.
سفر زلنسکی پس از تشدید حملات متقابل روسیه و اوکراین و همچنین حمله اوکراین به یک کشتی ایرانی، از منظر منطقهای و بینالمللی نیز قابل توجه است. این رخداد میتواند نشانهای از گسترش ابعاد جنگ اوکراین و پیوند خوردن آن با معادلات امنیتی غرب آسیا تلقی شود. از نگاه برخی تحلیلگران، حمله به کشتی ایرانی تنها یک اقدام تاکتیکی نبود، بلکه حامل پیامی سیاسی درباره نقش ایران در معادلات جنگ اوکراین و تلاش کییف برای افزایش فشار بر بازیگران حامی مسکو محسوب میشود.
اگرچه در ظاهر محور اصلی مذاکرات نتانیاهو و ترامپ ایران عنوان شده است، اما واقعیت آن است که این دیدار مجموعهای از پروندههای امنیتی و ژئوپلیتیکی را در بر میگیرد؛ چراکه آمریکا از یک سو به دنبال جلوگیری از گسترش بحران در منطقه و از سوی دیگر در تلاش برای حفظ بازدارندگی در برابر ایران است اما اسرائیل همچنان بر افزایش فشارها علیه تهران تأکید دارد
در چنین شرایطی، حضور همزمان نتانیاهو و زلنسکی در واشنگتن این امکان را برای آمریکا فراهم میکند که درباره نحوه مدیریت همزمان دو بحران، هماهنگی بیشتری ایجاد کند. هرچند اهداف اسرائیل و اوکراین متفاوت است، اما هر دو کشور به دنبال حفظ و تقویت حمایت سیاسی، امنیتی و نظامی آمریکا هستند.
از سوی دیگر، این همزمانی برای ایران نیز حامل پیامهایی است. تهران با دقت روند مذاکرات واشنگتن با تلآویو و کییف را دنبال میکند، زیرا هرگونه تغییر در سیاست آمریکا نسبت به پرونده هستهای، امنیت منطقه یا جنگ اوکراین میتواند بر محیط امنیتی ایران تأثیرگذار باشد. در همین چارچوب، موضوع امنیت تنگه هرمز نیز بخشی از این معادله است؛ زیرا هرگونه تشدید تنش میان ایران و آمریکا یا ایران و اسرائیل، پیامدهای مستقیم بر امنیت انرژی جهان خواهد داشت.
نگرانی روسیه از شکلگیری هماهنگی جدید واشنگتن
از منظر مسکو، سفر همزمان نتانیاهو و زلنسکی به واشنگتن صرفاً دو دیدار مستقل نیست، بلکه بخشی از روند بازآرایی سیاست خارجی آمریکا در قبال دو بحران اصلی جهان تلقی میشود. روسیه با دقت تحولات مربوط به روابط آمریکا و اسرائیل را دنبال میکند، زیرا هرگونه توافق یا هماهنگی جدید درباره ایران میتواند بر معادلات منطقهای و منافع روسیه در غرب آسیا اثر بگذارد.
در عین حال، کرملین بیشترین حساسیت را نسبت به دیدار زلنسکی و ترامپ دارد. اوکراین همچنان برای ادامه مقاومت در برابر روسیه به حمایت اطلاعاتی، مالی و نظامی آمریکا نیازمند است و هرگونه تصمیم جدید واشنگتن میتواند بر روند جنگ تأثیر بگذارد. به همین دلیل، روسیه تلاش میکند از طریق پیامهای دیپلماتیک و نظامی، آمریکا را از افزایش حمایتها از کییف بازدارد.
از نگاه روسیه، همزمانی این دو سفر نشاندهنده آن است که واشنگتن قصد ندارد هیچیک از دو پرونده اوکراین و غرب آسیا را رها کند، بلکه به دنبال مدیریت همزمان هر دو بحران است.
در مجموع، هشتمین سفر نتانیاهو به آمریکا را باید تلاشی برای احیای هماهنگی راهبردی با کاخ سفید در قبال ایران، غزه و آینده غرب آسیا دانست؛ سفری که در سایه کاهش نفوذ سیاسی نخستوزیر اسرائیل در واشنگتن و اختلافات دو طرف، اهمیت بیشتری یافته است. همزمانی این سفر با حضور زلنسکی نیز بیانگر آن است که آمریکا در حال مدیریت همزمان دو بحران بزرگ بینالمللی است و میکوشد میان الزامات امنیتی اروپا و تحولات غرب آسیا توازن برقرار کند. از سوی دیگر، روسیه این تحرکات را با حساسیت دنبال میکند، زیرا هرگونه تغییر در روابط واشنگتن با تلآویو و کییف میتواند بر موازنه قدرت در هر دو جبهه اثرگذار باشد. از این رو، دیدارهای فشرده واشنگتن را باید بخشی از روند شکلگیری آرایش جدید ژئوپلیتیکی دانست که نتایج آن تنها به روابط آمریکا، اسرائیل و اوکراین محدود نخواهد ماند، بلکه بر آینده رقابت قدرتهای بزرگ و معادلات امنیتی غرب آسیا نیز تأثیر خواهد گذاشت.
دیدگاه تان را بنویسید