نبود اینترنت، عملا صنعت گردشگری را متوقف کرده است

رامتین موثق

تجربه‌های جنگ و افزایش تنش‌ها و نااطمینانی‌ها در سراسر جهان نشان می‌دهد که اقتصاد بیشترین آسیب را از فضای جنگی می‌بیند و کسب‌وکارها در این میان با آثار مستقیم و غیرمستقیم مواجه می‌شوند.

صنعت گردشگری کاملا به اینترنت و ارتباطات آنلاین وابسته است؛ از صدور بلیت گرفته تا پیگیری رزروها و همینطور ارتباط با ایرلاین‌ها و هتل‌ها و پاسخگویی به مسافران، همگی به اینترنت وابسته است. هربار که اینترنت دچار اختلال می‌شد، عملا هم روند فروش و هم روند خدمات‌دهی را کند و متوقف می‌کرد

یکی از بخش‌های اقتصاد که هم آسیب مستقیم و هم غیرمستقیم از جنگ می‌بیند، صنعت گردشگری و دفاتر خدمات مسافری  هستند چرا که در مدت جنگ، حداقل در دوره کوتاه‌مدت اولیه، حریم هوایی کشور بسته می‌شود و پروازها لغو می‌شوند و همچنین به دلیل شرایط ناامنی حاکم، هم مسافران داخلی و هم مسافران خارجی ترجیح می‌دهند از مکان‌های درگیری دور باشند و اگر هم سفری به مناطق امن‌تر صورت بگیرد، تنها توسط مسافران داخلی و آن هم با استفاده از وسیله نقلیه شخصی خواهد بود.

البته بسته شدن حریم هوایی تنها آسیب جنگ به دفاتر خدمات گردشگری نیست زیرا در مدت جنگ، اینترنت نیز با قطعی مواجه می‌شود و از آنجا که کلیت اقتصاد با بستر دیجیتال هماهنگ شده است، اکثر کسب‌وکارها با مشکلات بزرگی مواجه می‌شوند که تمام فعالین اقتصادی، از هر بخشی، در تمام مدت قطعی اینترنت، بارها به زیان جبران‌ناپذیر این سیاست، اذعان کرده‌اند. 

تمام این مشکلات در حالی است که سال گذشته 2 بار جنگ و 3 بار قطعی اینترنت، تجربه شد و در همین خصوص، «توسعه ایرانی» در این گزارش به وضعیت دفاتر خدمات مسافرتی در سایه جنگ و قطعی اینترنت، پرداخته است.

انباشت بدهی و تعطیلی دفاتر مسافرتی

همانطور که اشاره شد، با حاکم شدن شرایط جنگی بر فضای اقتصادی کشور، فروش تورهای مسافرتی و تفریحی نزدیک به صفر می‌رسد و البته خدماتی هم که از قبل فروخته شده بودند، باید لغو شوند و در این شرایط، مسافران نیز پول خود را طلب می‌کنند که این وضعیت هر بنگاه اقتصادی‌ای را با کاهش سود، و به احتمال بیشتر با زیان مواجه می‌کند.

کتایون کهریزی: معمولا در ایام پیک سفر مانند تابستان و عید نوروز، انتظار رشد تقاضا را داریم اما سال 1404 به دلیل نوسانات شدید نرخ ارز و شرایط اقتصادی، و همینطور نگرانی‌هایی که نسبت به تنش‌های منطقه‌ای وجود داشت، مردم نسبت به سفر محتاط شدند بدین صورت که سفرهای تفریحی خود را به عقب انداختند یا کلا لغو کردند تا آن را به شرایطی مناسب‌تر موکول کنند. این موارد باعث شد که الگوی سفر به کلی، نسبت به گذشته محدودتر و کم‌ریسک‌تر شود

در همین راستا، افشین صرافان، فعال حوزه گردشگری، در گفت‌وگو با کن‌نیوز، با اشاره به اینکه نبود درآمد موجب تهدید حیات کار برای دفاتر مسافرتی شده است، بیان کرد: «ما در این شرایط مجبور هستیم پرداخت‌ها را عقب بیندازیم و این موضوع به دلیل انباشت بدهی ‌ناخواسته ما را به سمت ورشکستگی سوق می‌دهد. در بسیاری از قراردادهای تور برای لغو یا تغییر برنامه، جریمه در نظر گرفته می‌شود و جنگ موجب شد تعداد کنسلی‌ها از کنترل خارج شود.»

او با بیان اینکه بازار سفر یک‌شبه برنمی‌گردد، ادامه داد: «این موضوع به معنای افت فروش بلندمدت است؛ یعنی دفتر در دوره‌ای که باید از بحران خارج شود، هنوز مشتری کافی ندارد. وقتی درآمد صفر یا نزدیک صفر و پرداخت‌ها انباشته شود، نتیجه‌ای جز تعطیلی دفتر مسافرتی و قطع همکاری با کارکنان نداریم!»

همانطور که مشخص است، مجموع شوک‌های سال گذشته بر اقتصاد، باعث تعطیلی بسیاری از واحدهای اقتصادی شده است که آژانس‌های مسافرتی نیز درگیر این بحران بودند. به گفته محمدسعید ولی‌زاده، رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری خراسان رضوی، «با توجه به شرایطی که اکنون ایجاد شده، بیشتر آژانس‌های ما تعطیل شدند و در حال حاضر دفاتر اوضاع خوبی ندارند.»

خسارت ۲۵ همتی

 به صنعت گردشگری و آژانس‌ها

وضعیت سال گذشته صنعت گردشگری آنقدر بحرانی بوده است که مقامات و فعالین صنفی این حوزه، از زیان بسیار بزرگ این حوزه سخن می‌گویند.

درباره آمار ضرر و زیان حوزه گردشگری، حرمت‌الله رفیعی، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، به ایرنا، اعلام کرد:« برآوردها نشان می‌دهد در جریان جنگ ۴۰ روزه، ۲۵ همت به صنعت گردشگری و آژانس‌ها خسارت وارد شده که 5 همت آن مربوط به آژانس‌های هواپیمایی است.»

او درباره ضرر 5 همتی آژانس‌های مسافرتی، توضیح داد: «حدود ۶ هزار آژانس دارای مجوز در کشور با ۱۰۰ تا ۷۰۰ پرنسل فعال است، اگر تعداد کارکنان به ۱۰ نفر تقلیل داده شود، ۶۰ هزار پرسنل در آژانس‌های هواپیمایی مشغول فعالیت هستند و صاحبان آژانس‌ها باید علاوه بر پرداخت حقوق کارکنان اجاره ملک، هزینه حامل‌های انرژی، مالیات و بیمه را بپردازند. این در حالی است که براساس محاسبات انجام‌ شده با حضور مسئولان وزارت میراث ‌فرهنگی و معاون گردشگری در جریان جنگ ۴۰ روزه، به فعالان این بخش 5 همت خسارت وارد شد.»

تنبیه آژانس‌ها به جای ایرلاین‌ها

لازم به توجه است که به دلیل بسته شدن حریم هوایی و لغو پروازها، ایرلاین‌ها موظف شدند تا وجه پرداختی مسافران را بازگردانند اما گزارش‌ها حاکی از اینست که ایرلاین‌ها در انجام این کار، کوتاهی و تخلف کرده‌اند اما در این میان به دلیل بخشنامه‌های متناقض دولتی و بروکراسی پیچیده، گویا نه ایرلاین‌ها بلکه آژانس‌های مسافرتی هستند که از طرف دولت جریمه می‌شوند!

رفیعی در این خصوص نیز گفت: «مسئولان سازمان هواپیمایی کشوری بخشنامه‌ای صادر کرده‌اند که براساس آن مجوز جدید به شرکت‌هایی داده شود که بدهی مردم را بابت پروازهای لغو شده پرداخت کرده باشند؛ اما همزمان نامه‌ای به دستگاه قضایی برای تعطیلی برخی آژانس‌های هواپیمایی ارسال کرده‌اند که این دو اقدام با یکدیگر در تضاد است. باید توجه داشت که آژانس هواپیمایی صاحب محصول نیستند؛ آن‌ها وجوه مردم را گرفته و به ایرلاین‌ها و یا پلتفرم‌های فروشِ ذیل سازمان هواپیمایی داده‌اند.»

عضو هیات مدیره آژانس مسافرتی دریامسیر در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: فروش آژانس‌هاس مسافرتی در دوره 40 روزه جنگ اخیر به صفر رسید. بسیاری از بلیت‌ها و تورهایی که از قبل فروخته بودیم هم باید مسترد می‌شدند و ما درگیر پیگیری لغو سفرها و بازگشت وجه به مسافران بودیم. در چنین شرایطی آژانس‌ها علاوه بر توقف کامل فروش، با حجم زیادی از درخواست‌های استرداد و هماهنگی با ایرلاین‌ها مواجه بودند که از نظر عملیاتی و مالی، فشار زیادی را ایجاد کرد

الگوی سفر به کلی تغییر کرد

کتایون کهریزی، عضو هیات مدیره آژانس مسافرتی دریامسیر، در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره وضعیت تقاضای بلیت، تور و خدمات دفاتر هواپیمایی در سالی که گذشت، گفت که آژانس‌هاس مسافرتی در سال 1404، یکی از پرنوسان‌ترین سال‌ها را پشت سر گذاشتند.

او درباره نوسانات سال 1404، توضیح داد: معمولا در ایام پیک سفر مانند تابستان و عید نوروز، انتظار رشد تقاضا را داریم اما سال 1404 به دلیل نوسانات شدید نرخ ارز و شرایط اقتصادی، و همینطور نگرانی‌هایی که نسبت به تنش‌های منطقه‌ای وجود داشت، مردم نسبت به سفر محتاط شدند بدین صورت که سفرهای تفریحی خود را به عقب انداختند یا کلا لغو کردند تا آن را به شرایطی مناسب‌تر موکول کنند.

به گفته این فعال حوزه گردشگری، بیشتر سفرهایی که در سال گذشته انجام شد، در قالب سفرهای ضروری، نظیر مسافرت‌های کاری یا ماموریتی بود و یا تنها سفرهای اجباری، نظیر مسافرت تحصیلی و درمانی یا سفر برای تمدید اقامت و ویزا، صورت می‌گرفت. کهریزی تصریح کرد: این موارد باعث شد که الگوی سفر به کلی، نسبت به گذشته محدودتر و کم‌ریسک‌تر شود.

توقف و اختلال در خدمات‌دهی

 با   قطعی اینترنت

عضو هیات مدیره آژانس مسافرتی دریامسیر درباره تاثیر 2 بار جنگ و 3 بار تجربه قطعی اینترنت بر فعالیت آژانس‌های مسافرتی در سال 1404، بیان داشت که تمام این موارد فشار بسیار زیادی را بر فعالیت آژانس‌های مسافرتی وارد کرد.

کهریزی افزود: صنعت گردشگری کاملا به اینترنت و ارتباطات آنلاین وابسته است؛ از صدور بلیت گرفته تا پیگیری رزروها و همینطور ارتباط با ایرلاین‌ها و هتل‌ها و پاسخگویی به مسافران، همگی به اینترنت وابسته است. هربار که اینترنت دچار اختلال می‌شد، عملا هم روند فروش و هم روند خدمات‌دهی را کند و متوقف می‌کرد. 

او تاکید کرد: از سوی دیگر فضای نااطمینانی ناشی از جنگ‌ها باعث شد مردم سفرهای خود را به تعویق بیندازند و نسبت به تصمیم‌گیری بسیار محتاط باشند.

فشار بالای عملیاتی و مالی در جنگ اخیر

این فعال اقتصادی درباره تبعات جنگ اخیر بر فعالیت صنعت گردشگری، عنوان کرد: در زمان جنگ اخیر هم فعالیت‌های آژانس‌های هواپیمایی تقریبا متوقف شده بود زیرا در این بازه زمانی، حریم هوایی بسته بود و پروازها یکی پس از دیگری لغو می‌شدند و نه سفری انجام می‌شد و نه امکان فروش بلیت و تور وجود داشت.

کهریزی با تاکید بر اینکه فروش آژانس‌هاس مسافرتی در جنگ 40 روزه اخیر به صفر رسید، درباره دیگر مشکلات گفت: بسیاری از بلیت‌ها و تورهایی که از قبل فروخته بودیم هم باید مسترد می‌شدند و ما درگیر پیگیری لغو سفرها و بازگشت وجه به مسافران بودیم.

او خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی آژانس‌ها علاوه بر توقف کامل فروش، با حجم زیادی از درخواست‌های استرداد و هماهنگی با ایرلاین‌ها مواجه بودند که از نظر عملیاتی و مالی، فشار زیادی را ایجاد کرد.

عضو هیات مدیره آژانس مسافرتی دریامسیر در پایان ابراز امیدواری کرد که شرایط به سمت آرامش و ثبات برگردد تا مردم دوباره با خیال راحت سفرهای خود را انجام دهند.