تحلیلگر بازارهای مالی در گفتوگو با «توسعه ایرانی» مطرح کرد:
احتمال ارتباط «دلار تراولی» با توافق اسلامآباد
رامتین موثق
در اواخر هفته گذشته، برخی اخبار حاکی از این بود که تقاضا برای پول نقد در شبکه بانکی افزایش پیدا کرده است و مردم، برخلاف رویههای گذشته، درخواست بیشتری برای دریافت تراولهای 500 هزارتومانی و 1 میلیون تومانی دارند.
در پی رواج «دلار تراولی»، اسکناس حداقل در تهران نایاب شده است و در شهرهای دیگر نیز به سختی جمع میشود تا برخی بتوانند ازقِبل این معامله سود 20 درصدی کسب کنند
این موضوع باعث شد تا برخی از تحلیلگران و کارشناسان هشدارهایی بدهند. برای مثال حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، روز چهارشنبه 1 اردیبهشت 1405، در گفتوگو با ایلنا، در ابتدا گفت که «مردم با توجه به شرایط پیشبینی میکنند شاید مشکلی برای پرداختهای بانکی ایجاد شود لذا پول نقد درخواست میکنند.» او سپس احتمال داد که شاید این اتفاق مربوط به معاملات بازار آزاد ارز باشد: «بازار قاچاق، بازاری غیرقانونی است و اصولاً خرید و فروش ارز در این بازار توسط مردم یا هر فرد دیگری مجاز نیست. این بازار غیرقانونی بوده و هر گونه خرید و فروش در آن خلاف قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز است.» این نماینده مجلس در عین اینکه از مقامات نظارتی خواست تا جلوی این معاملات را بگیرند و به شدت ورود کنند، هشدار داد که شاید پای فرار سرمایه نیز در میان باشد.
اما اکنون مشخص شده است که رواج این پدیده به دلیل معاملات بازار آزاد دلار بوده است.
«دلار تراولی»،
35 هزار تومان زیر قیمت بازار!
بیش از یک هفته است که در بازار ارز، پدیدهای به نام «دلار تراولی» شکل گرفته است بدین صورت که اگر خریداران پول نقد، و به خصوص تراولهای 500 هزارتومانی و 1 میلیون تومانی به همراه داشته باشند، میتوانند دلار را 35 هزارتومان کمتر از نرخ صرافیها، خریداری کنند!
یکی از معاملهگران بازار ارز در خصوص دلارهای تراولی به تجارتنیوز، گفت: «بانک مرکزی باید از طریق الگوهای اقتصادسنجی موفقیت این اقدام را بررسی کند.» او افزود: «اگر ۶ یا هفت سال پیش، قانونی وضع میشد که خرید دلار از طریق سیستم بانکی فقط با اسکناس ریال و به صورت نقد معامله شود، الان قیمت دلار روی ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان بود. این روش فعلا به کنترل قیمت در بازار کمک کرده است.»
به گفته او، «در روزهای اخیر حجم دلاری که در بازار ارز فردوسی از طریق تراول خرید و فروش شده، روزانه نهایتاً ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دلار بیشتر نبوده است.»
سناریوهای مثبت و منفی
اما دید کارشناسان به این موضوع واحد نیست. برخی از کارشناسانی که از ابتدا با معاملات بازار آزاد دلار مخالفت داشتند، اکنون نیز نگاه مثبتی به این روند ندارند و حتی احتمالهای امنیتی نیز مطرح میکنند اما برخی دیگر از کارشناسان، این پدیده را مقداری مثبت ارزیابی میکنند.
کارشناس بازارهای مالی: بیش از یک هفته است که در بازار آزاد دلار، خریداران میتوانند با ارائه حجم بالایی از تراولهای 1 میلیون تومانی و 500 هزارتومانی، دلار را زیر نرخ صرافیها خریداری کنند اما این موضوع در صورت رویت، میتواند مصداق پولشویی باشد
یکی از کارشناسان بدبین به این قضیه، مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین، است که در گفتوگو با خبرآنلاین، تاکید کرده است که این موضوع بیشتر ریشه امنیتی دارد تا اقتصادی! به باور او، احتمال زیادی وجود دارد که این منابع در امور خلاف و به طور خاص قاچاق و حتی اقدامات تروریستی هم صرف شود.
اما حجتالله فرزانی، کارشناس بانکی، نگاه دیگری به این موضوع دارد. او نیز در گفتوگو با این خبرگزاری، با بیان اینکه اتفاق مورد بحث، در کل یک اتفاق مثبت است، توضیح داد: «این ریالها جمع میشوند و به سمت متقاضیان عبور از تنگه هرمز خواهد رفت و سپس به شکل عوارض تنگه به داخل کشور باز خواهد گشت. نگرانی عمده این است که تا زمان شکلگیری چرخه کامل این فرایند و بهویژه در شرایطی که این منابع از کشور خارج شدند، کمبود اسکناس به وجود بیاید.»
افزایش تقاضا
در پی تشدید قاچاق
یک تحلیلگر بازارهای مالی در ارزیابی خود از علت افزایش تقاضای ریال در معاملات دلار، به «توسعه ایرانی»، گفت: این امر قضیه جدیدی نیست و سابقا نیز در ازای اسکناس، معاملهگران دلار ارزانتری در اختیار خریداران قرار میدادند. اما چرا اکنون تشدید و این امر رسانهای شده است؟
پیام الیاس کردی درباره دلیل اول این موضوع، توضیح داد: از ابتدای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، وارد فضایی شدهایم که قیمت نفت تقریبا 2 برابر شده به این معنا که قیمت بنزین در خاورمیانه بیش از 2 برابر شده است و این جذابیت قاچاق را چندین برابر، بیشتر کرده است.
او افزود: یعنی جذابیت قاچاق سوخت از کشوری دارای سوخت ارزان، که مبدأ آن ایران است، به کشوری که قیمت سوخت در آن گران است، که مقصد آن هر کشور منطقه میتواند باشد، جذابتر شده است. با توجه به اینکه حجم کانون قاچاق گسترده و بالاست، از آنجا که شبکه بانکی رصد میشود، ترجیح میدهند از داراییهای نقدی استفاده کنند اما به هرحال برای داخل کشور هم ریال جذابیت پیدا کرده است زیرا دیگر شبکهها چندان مستقیما تحت رصد نیستند.
کشورهای شرقی
منتظر افزایش ارزش ریال هستند
این کارشناس بازارهای مالی عنوان کرد که افزایش تقاضای ریال در پی افزایش قاچاق، تنها یکی از زوایای این مسئله است که همگان نیز به آن اشاره کردند اما این موضوع، زوایای دیگری نیز دارد.
پیام الیاس کردی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: از ابتدای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، وارد فضایی شدهایم که قیمت نفت تقریبا 2 برابر شده به این معنا که قیمت بنزین در خاورمیانه بیش از 2 برابر شده است و این جذابیت قاچاق را چندین برابر، بیشتر کرده است
الیاس کردی ادامه داد: نکته بعدی اینست که به هرحال همسایههای شرقی ما، مثل افغانستان و پاکستان، گویا با توجه به تدابیر امنیتیای که برقرار کردهاند، و برای مثال این تدابیر هنوز هم در کشور پاکستان در جریان است، احتمال بیشتری به توافق میان ایران و آمریکا میدهند. روز گذشته آقای عراقچی سفری به پاکستان داشتند و مقداری فضا آرام شده است در صورتی که در روزهای پیشین در داخل کشور، همگان جنگ را قطعی میدانستند اما به نظر میرسد روایت پاکستانیها از توافق، مقداری متفاوت است زیرا همچنان در خیابانهایشان تدابیر امنیتی برقرارست.
او یادآور شد: این موضوع را برای مشابهسازی، یادآوری میکنم؛ در سالهای دور زمانی که اجلاس سران در تهران برگزار شد، مردمی که آن زمان در تهران بودند، کاملا تدابیر امنیتی را به خاطر دارند و اکنون هم مقامات آمریکایی قرارست وارد پاکستان شوند.
این تحلیلگر تصریح کرد: همسایه شرقی ایران وزن بیشتری به توافق میدهد و احساس میکند اگر بتواند ریال را، ولو به مبالغ بالاتر جمعآوری کند، سود میکند زیرا احتمالا نرخ برابری ریال و دلار در صورت توافق میان ایران و آمریکا، ناگهان سقوط میکند. تصور همسایگان شرقی اینست که میتوانند ناگهان سودی 80 تا 100 درصدی در این حوزه به دست آورند.
شایعه برای استفاده از
اسکناسهای تازه چاپ شده!
الیاس کردی همچنین با اشاره به سناریوی سوم این اتفاق، بیان کرد: بخشی از تقاضا برای اسکناس هم میتواند حتی مربوط به شایعاتی مبنی بر این باشد که مردم به سراغ گرفتن اسکناسهای جدیدی که بانک مرکزی منتشر کرده است، میروند.
به گفته او، احتمالا واقعیت قضیه درصدهای گوناگونی از 3 سناریوی فوق است و توامان با هم پیش میروند.
این کارشناس بازارهای مالی با بیان اینکه خود این معامله، ریسکهای گوناگون و متعددی دارد، گفت: کسانی که قصد چنین معاملهای دارند، اولا باید دلار فیزیکی را با حجم بالایی از اسکناس تبادل کنند و این معاملات در حجمهای پایین انجام نمیشود.
الیاس کردی افزود: نکته بعدی اینست از لحاظ قوانینی که به تازگی بانک مرکزی ایران تصویب کرده است، این معالمه شامل پولشویی میشود. اگر فرد را در هنگام معامله دستگیر کنند، میتوانند او را به جرم پولشویی محاکمه کنند در صورتی که خرید دلار در صرافی یا حتی در بازارهای فردوسی، منوچهری و ...، شامل این قضیه نمیشود. او تاکید کرد: توصیه من اینست که مردم سمت این معاملات نروند؛ درست است که میتوانند سود قابل توجهی جذب کنند اما ریسک اینگونه معاملات بسیار بالاست.
نایاب شدن اسکناس
این تحلیلگر بازارهای مالی بیان داشت: اکنون هم بنا به برخی اخبار، اسکناس حداقل در تهران نایاب شده است و در شهرهای دیگر نیز به سختی جمع میشود تا برخی بتوانند این سود 20 درصدی را به دست آورند.
الیاس کردی در پاسخ به این سوال که «آیا این امر میتواند منجر به گسترش دلالی در اقتصاد شود؟»، عنوان کرد که دلالی از قبل گسترش پیدا کرده است و اتفاق جدیدی نیست.
به گفته وی، تاثیر این روند بر کلیت اقتصاد ایران، چند درصد محدود است و عدد قابل اندازهگیری و اهمیتی نیست و نمیتواند تأثیر واقعی بگذارد.
دیدگاه تان را بنویسید