جنگ چهل روزه هویت و تمدن ایران را نشانه گرفت

دبیر پویش ملی نجات بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی ایران گفت: آسیب به میراث فرهنگی در کنار تخریب زیرساخت‌ها، بیانگر آن است که جنگ اخیر ابعاد گسترده‌تری دارد و هویت تاریخی و فرهنگی و تمدن ایران را نیز هدف قرار داده است.

به گزارش ایرنا، محمد مهدی کلانتری روز چهارشنبه در نشست تخصصی میراث‌فرهنگی اصفهان در جنگ تحمیلی چهل روزه که به مناسبت روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی در عمارت پیشه و هنر اصفهان برگزار شد، افزود: برخی اظهارنظرهای رسمی دشمن آمریکایی صهیونیستی نیز این موضوع را تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که نگاه به ایران، صرفاً محدود به وضعیت سیاسی کنونی نیست بلکه ریشه در نگاه تاریخی به این سرزمین دارد.

وی گفت: در مقابل این شرایط، نوعی همگرایی و همدلی میان اقشار مختلف مردم شکل گرفته که قابل توجه است و فراتر از دیدگاه‌های سیاسی، بر محور دفاع از ایران و هویت ملی استوار است.

کلانتری ادامه داد: این همراهی اجتماعی که در سطح جامعه مشاهده می‌شود، ظرفیت مهمی برای عبور از شرایط کنونی است و باید برای حفظ آن تلاش شود.

دبیر پویش ملی نجات بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی ایران گفت: صیانت از میراث فرهنگی به‌عنوان بخشی از هویت ملی، نیازمند توجه جدی و مشارکت عمومی است و در شرایط فعلی، این موضوع اهمیت دوچندان پیدا کرده است.

وی افزود: تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد که میراث فرهنگی همواره در معرض تهدید بوده اما آنچه اهمیت دارد، میزان توجه و تلاش برای حفاظت از این سرمایه‌های ارزشمند در بزنگاه‌های حساس است.

از زیرساخت تا فرهنگ؛ نشانه‌های 

یک جنگ فراگیر علیه سرزمین ایران

دبیر پویش نجات بناها و محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی ایران با اشاره به وارد آمدن خسارات گسترده به میراث فرهنگی اصفهان در جریان حملات هوایی گفت: در جریان این حملات، ۲۸ اثر تاریخی در استان اصفهان دچار آسیب شده‌اند که در این میان، ۲ اثر ثبت جهانی نیز به‌طور مستقیم خسارت دیده‌اند و این موضوع نشان‌دهنده شدت و گستردگی تخریب‌هاست.

کلانتری افزود: میدان نقش جهان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین آثار ثبت جهانی ایران در این حملات دچار آسیب شد و در کنار آن، باغ چهل‌ستون نیز که در فهرست باغ‌های ایرانی ثبت شده از گزند این بمباران‌ها در امان نمانده است.

وی گفت: در تاریخ ۱۶ اسفندماه و بر اثر اصابت در محدوده خیابان پاسداران، به دلیل نزدیکی به میدان نقش جهان، مسجد جامع عباسی نیز دچار آسیب‌هایی شد و در برخی نقاط، کاشی‌کاری‌های ارزشمند این بنا دچار ریزش و جداشدگی شده‌اند به‌گونه‌ای که احتمال ریزش بیشتر نیز وجود دارد.

وی افزود: در ۱۸ اسفندماه نیز با اصابت به ساختمان استانداری اصفهان که در حریم درجه یک آثار تاریخی قرار دارد، مجموعه‌ای از بناهای ارزشمند دولتخانه صفوی آسیب جدی دیدند.

دبیر پویش ملی نجات بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی ایران گفت: در این حادثه، تالار اشرف، عمارت رکیب‌خانه (موزه هنرهای تزئینی)، عمارت جبه‌خانه (موزه هنرهای معاصر)، تالار تیموری و حتی بخش‌هایی از مجموعه چهل‌ستون دچار خسارت شدند.

وی ادامه داد: همچنین عمارت سعدی با قدمتی حدود یک قرن که در فهرست آثار ملی قرار دارد نیز از این آسیب‌ها بی‌نصیب نمانده است و این موضوع نشان‌دهنده گستردگی شعاع تخریب در بافت تاریخی اصفهان است.

کلانتری با اشاره به ابعاد ملی این رخداد اظهار داشت: در سطح کشور نیز تاکنون ۱۴۱ اثر تاریخی در پی این حملات آسیب دیده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به کاخ گلستان در تهران و محوطه‌های تاریخی خرم‌آباد اشاره کرد.

وی گفت: این حجم از تخریب‌ها نشان می‌دهد که هدف‌گیری صرفاً محدود به اهداف نظامی نبوده و آثار فرهنگی و تاریخی نیز به صورت مستقیم مورد حمله قرار گرفته‌اند.

دبیر پویش نجات بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی ایران افزود: در روزهای ابتدایی برخی تصور می‌کردند که این حملات صرفاً با هدف تغییر ساختار سیاسی انجام می‌شود، اما هدف قرار گرفتن مدارس، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های حیاتی، این تصور را به‌طور کامل رد کرد.

وی ادامه داد: حمله به مراکز آموزشی و درمانی و همچنین زیرساخت‌هایی نظیر پل‌ها، صنایع و مراکز تولیدی نشان داد که فشار بر زندگی روزمره مردم نیز بخشی از این راهبرد است.

کلانتری تصریح کرد: آسیب به میراث فرهنگی در کنار زیر ساخت‌ها بیانگر نشانه گرفتن هویت تاریخی یک کشور است.

به گزارش ایرنا، در حملات و بمباران روز ۱۷ اسفند به خیابان پاسداران در نزدیکی میدان نقش جهان، کاشی‌های ایوان‌های شمالی و غربی مسجد جامع عباسی در برخی نقاط دچار ریزش شد.

مسجد جامع عباسی در مجموعه ثبت جهانی میدان نقش‌جهان قرار دارد که از موج انفجارها و حملات دشمن دچار آسیب شده است.

با این وصف در حالی که بناهای مجموعه ثبت جهانی میدان نقش جهان از آسیب‌های حملات ۱۷ اسفند مصون نماند، مجددا بمباران استانداری اصفهان در عرصه دولت خانه صفوی ( بخشی از محور تاریخی فرهنگی اصفهان که در فهرست آثار ملی قرار دارد) حریم درجه ۲ میدان نقش‌جهان و همچنین حریم درجه یک کاخ چهل‌ستون، آسیب‌های گسترده‌ای را به این یادمان‌های تاریخی شهر موزه اصفهان وارد کرد.

«کاخ موزه چهلستون»، «تالار اشراف»، «تالار تیموری»، «عمارت جبه خانه» (موزه هنرهای تزیینی اصفهان)، «عمارت رکیب خانه» (موزه هنرهای معاصر اصفهان) و همچنین «کاخ عالی قاپو» از جمله آثار شاخص دولتخانه صفوی هستند که در جریان حملات و موج انفجارهای حمله به استانداری اصفهان، دچار آسیب‌های 

زیادی شدند.

به واقع این حملات در حریم مهمترین اثر میراث جهانی اصفهان یعنی «میدان نقش جهان» و همچنین حریم درجه یک کاخ موزه ثبت جهانی چهل‌ستون رخ داد؛ جایی که مطابق هشدارهای یونسکو باید از حملات مصون می‌ماند.

به گفته مقامات اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان ۲۸ بنای تاریخی این خطه در بمباران و حملات ائتلاف آمریکایی- صهیونیستی دچار آسیب‌ شدند.

مجموعه جهانی کاخ‌موزه چهلستون، مجموعه جهانی نقش‌جهان، مسجد جامع عباسی و کاخ عالی‌قاپو،تالار اشرف، عمارت رکیب‌خانه، عمارت جبه‌خانه،عمارت توحیدخانه،عمارت پیشه و هنر(اداره کل میراث فرهنگی استان)، خانه امین‌التجار، کاخ هشت‌بهشت، خانه جبارزاده، خانه مشکی، خانه صیفور قاسمی، حمام جارچی باشی، تکیه میرزا رفیعا نایینی، بقعه بابا رکن‌الدین، تکیه مادر شاهزاده و تکیه کازرونی در تخت فولاد، مدرسه تاریخی سعدی، کاخ سردار اعظم(ساختمان وزارت خارجه) آثار تاریخی آسیب دیده بر اثر موج انفجارهای بمباران‌های اخیر شهر اصفهان در جریان حملات ائتلاف آمریکایی صهیونیستی بوده‌اند.

همچنین خانه تاریخی کریمی در شهرضا (اداره میراث‌فرهنگی شهرستان)، کاروانسرا و بازار تاریخی شهر کوهپایه، مسجد جامع خوانسار، خانه تاریخی ابهری خوانسار، مسجد رئیسان خوانسار، مدرسه مریم بیگم خوانسار و همچنین کارخانه تاریخی ریسندگی نوین شهرضا از جمله دیگر بناهای آسیب‌دیده بر اثر موج انفجار بمباران‌ها در سایر شهرستان‌های استان اصفهان اعلام شده‌اند.

دبیر پویش ملی نجات بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی ایران: آسیب به میراث فرهنگی در کنار تخریب زیرساخت‌ها، بیانگر آن است که جنگ اخیر ابعاد گسترده‌تری دارد و هویت تاریخی و فرهنگی و تمدن ایران را نیز هدف قرار داده است

تخریب ۴۵ درصد از بنای کاخ موزه نظامی بندر انزلی در حمله هوایی

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان نیز با تشریح ابعاد گسترده تخریب کاخ موزه نظامی بندر انزلی در جریان حملات آگاهانه تروریست‌های آمریکایی- صهیونی به هویت تمدنی ایران، از وارد آمدن خسارات قابل‌توجه به این موزه خبر داد و این اقدام را نشانه فروپاشی قواعد حقوق و اخلاقی حاکم بر منازعات بین‌المللی توصیف کرد.

یوسف سلمان‌خواه در گفت‌وگو با ایلنا با تبیین ابعاد خسارات وارده به میراث‌فرهنگی کشور در پی رخدادهای اخیر، اعلام کرد: علی‌رغم نصب سپر آبی در کاخ موزه  بندر انزلی اما دشمن متجاوز، بار دیگر نشان داد که به این تعهدات پایبند نبوده و اصول بنیادین حقوق بین‌الملل را نقض کرده و آنچه که با تحولات امروز بر پیکره هویت بشریت در کشور رخ می‌دهد بیانگر خلاء جدی در نظام حفاظتی میراث تمدنی است.

او با تاکید بر جایگاه راهبردی موزه‌ها به عنوان عناصر هویت‌بخش جوامع ادامه داد: حکمرانی خوب در چارچوب افزایش قدرت ملی محقق می‌شود و یکی از مؤلفه‌های آن توجه به هویت در عرصه‌های ملی و جهانی است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی گیلان با اشاره به قدمت تاریخی حدود یک قرن از ساخت بنا و ثبت این اثر تاریخی به شماره ۱۵۱۱ در تاریخ ۲۶ آذر ۱۳۵۶ در فهرست آثار ملی کشور تصریح کرد: ارزیابی‌های اولیه حاکی از آن است که میزان خسارت وارده حدود ۴۵ درصد تخمین زده شده و بخشی از این آسیب‌ها شامل ایجاد ترک‌های عمیق در سازه، سقف شیروانی، صدمه به تزئینات داخلی و آرایه‌های نما و شکستگی برخی از اشیای داخل ویترین‌ها بوده که نیازمند اقدامات‌ فوری حفاظتی تخصصی و نجات‌بخشی در حوزه مرمت است.

سلمان‌خواه اعلام کرد: در مقطع کنونی، مأموریت اصلی ما، مستندسازی دقیق و انتقال مستمر این تجاوزات به افکار بین‌المللی است و تیم‌های فنی و کارشناسی ما، فرآیندهای برداشت‌های میدانی و مستندسازی دقیق را انجام و مکاتباتی با وزارت متبوع صورت پذیرفته‌ است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی گیلان در ادامه خاطرنشان کرد: تداوم چنین اقدامات مخربی، بیانگر رویکردی نظام‌مند در بی‌ثبات‌سازی بنیان‌های فرهنگی و اجتماعی است و با توجه به چالش‌های نوین ناشی از جنگ شناختی نظام سلطه، اکنون ضرورت ایفای وظیفه‌ای بس سنگین‌تر احساس‌ می‌شود و مسئله هویت ملی بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه و مداقه اندیشمندان و نخبگان در قبال صیانت از میراث‌فرهنگی است و انتظار می‌رود نهادهای بین‌المللی با بهره‌گیری از جایگاه حقوقی خود، موضعی مسئولانه را در جلوگیری از تکرار مجدد این حملات 

اتخاذ کنند.