افتتاح دوباره سد بهمنشیر؛ هفت سال توقف و هدررفت منابع

افتتاح دوباره سد بهمنشیر پس از هفت سال، نه نماد پیشرفت که نشانه ضعف مطالعات و هدررفت منابع است؛ پروژه‌ای که با کاهش پهنای رودخانه و مشکلات فنی، آینده هیدرولوژیک و زیست‌محیطی منطقه را تهدید می‌کند و مسئولان باید پاسخگوی هزینه‌های چندبرابری و پیامدهای آن باشند.

به گزارش رکنا، هفت سال از آن افتتاح گذشته بود (تا سال ۱۴۰۴) اما بدلیل مشکلات فنی باز و بست نشد، پس از آن با هزینه‌هایی که چندین برابر برآوردهای اولیه بر بیت‌المال تحمیل شد، ۲۹ بهمن ماه این بار با حضور وزیر نیرویی دیگر به نام عباس علی آبادی افتتاح شد که خود به اندازه کافی قابل تأمل است و وزارت نیرو و سازمان آب و برق خوزستان به جای بوق و کرنا باید ضمن عذرخواهی از مردم،پاسخگوی اشتباهات خود باشند.

اما مسئله تنها اقتصاد پروژه نیست، بلکه ابعاد فنی و زیست‌محیطی آن است که آینده منطقه را تهدید می‌کند. این سد در عرض حقیقی رودخانه احداث نشده و پهنای رودخانه را از حدود ۱۵۰ متر به ۲۵ متر تقلیل داده است؛ اقدامی که به‌معنای تغییر جدی در رژیم هیدرولیکی جریان آب است. کاهش ناگهانی عرض رودخانه، سرعت و الگوی جریان را دگرگون می‌کند. چنین مداخله‌ای بدون در نظر گرفتن تبعات درازمدت، می‌تواند خساراتی به‌مراتب سنگین‌تر از هزینه ساخت به همراه داشته باشد. از سوی دیگر، احداث سد در عمق حقیقی بستر رودخانه انجام نشده است. نتیجه طبیعی این خطا، رسوب‌گذاری شدید در محدوده سازه خواهد بود؛ رسوباتی که به‌مرور عملکرد سازه را مختل کرده و باز و بست متناوب آن را عملاً غیرممکن می‌سازد. 

پیامدهای زیست‌محیطی این پروژه نیز نگران‌کننده است. با انسداد مسیر طبیعی حرکت ماهیان و آبزیان، چرخه‌های زیستی مختل می‌شود و تنوع گونه‌ای در معرض تهدید قرار می‌گیرد. همچنین مسیر طبیعی ارتباط رودخانه کارون با بهمنشیر دچار اختلال شده است؛ مسیری که نقش حیاتی در تعادل هیدرولوژیک و زیست‌محیطی منطقه دارد.

در آینده‌ای نه‌چندان دور، عواقب زیانبار این افتتاح را نه در گزارش‌ها، بلکه در نابودی رودخانه، در از بین رفتن اکوسیستم طبیعی منطقه و تبدیل یک رودخانه طبیعی جزر و مدی به حوضچه گندآب  و در هزینه‌های سنگینی که دوباره بر دوش مردم خواهد نشست، خواهیم دید.