افشای سفر محرمانه نتانیاهو به امارات، در اسرائیل به رقابت انتخاباتی زودهنگام انجامید
دیدار در ابوظبی؛ بحران سیاسی در تلآویو
رامین پرتو
افشای سفر محرمانه «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر اسرائیل به امارات متحده عربی در بحبوحه جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران، به یکی از مهمترین بحرانهای سیاسی و رسانهای روزهای اخیر در تلآویو تبدیل شده است؛ بحرانی که ابعاد آن تنها به روابط خارجی اسرائیل محدود نمیشود و اکنون به قلب رقابتهای داخلی، آینده ائتلاف حاکم و حتی احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام رسیده است.
ماجرا از زمانی آغاز شد که رسانههای اسرائیلی از جمله شبکه ۱۳ و شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل فاش کردند نتانیاهو در جریان جنگ علیه ایران، سفری محرمانه به ابوظبی داشته و با «محمد بن زاید» رئیس امارات دیدار کرده است. دفتر نخستوزیری اسرائیل نیز در اقدامی کمسابقه اصل این سفر را تأیید کرد و مدعی شد این دیدار به «تحولی تاریخی» در روابط دو طرف منجر شده است.
اما تنها ساعاتی پس از این افشاگری، وزارت خارجه امارات با صدور بیانیهای رسمی، گزارشها درباره سفر نتانیاهو به این کشور را «بهطور قاطع» تکذیب کرد. همین تناقض آشکار میان روایت تلآویو و ابوظبی، موج تازهای از ابهام و تنش را ایجاد کرد؛ بهویژه آنکه رسانههای عبری بعداً گزارش دادند امارات از افشای این سفر بهشدت خشمگین شده و پیام اعتراض رسمی به دفتر نخستوزیر اسرائیل ارسال کرده است.
اهمیت این مسئله زمانی دوچندان شد که برخی چهرههای نزدیک به نتانیاهو، از جمله «زیو آگمون» رئیس سابق دفتر او، جزئیات بیشتری از این سفر منتشر کردند که از استقبال «پادشاهانه» از نتانیاهو گرفته تا همراهی شخص محمد بن زاید با خودروی اختصاصیاش از فرودگاه تا محل اقامت نخستوزیر اسرائیل را در بر میگرفت. همین اظهارات، عملاً تکذیب رسمی ابوظبی را زیر سؤال برد و نشان داد در پشتصحنه روابط اسرائیل و امارات، سطحی از هماهنگی امنیتی و سیاسی وجود دارد که دو طرف ترجیح میدهند همه ابعاد آن علنی نشود.
در واقع، حساسیت اصلی این سفر تنها به اصل دیدار مربوط نیست؛ بلکه به زمان آن بازمیگردد. دیداری که در میانه جنگ علیه ایران و در شرایط افزایش تنشهای منطقهای انجام شده، حامل پیامهای امنیتی و ژئوپلیتیکی مهمی است. گزارش والاستریت ژورنال درباره سفرهای «دیوید بارنیا» رئیس وقت موساد به ابوظبی و هماهنگیهای نظامی و دفاعی میان دو طرف نیز این گمانه را تقویت میکند که امارات در سطحی فراتر از روابط دیپلماتیک عادی، در تعاملات امنیتی با تلآویو قرار گرفته است.
تقریباً همه طیفهای اپوزیسیون اسرائیل اکنون تلاش میکنند نتانیاهو را بهعنوان سیاستمداری معرفی کنند که تصمیمات امنیتی و نظامی را نه بر اساس منافع ملی، بلکه برای بقای شخصی خود اتخاذ میکند و همین موضوع موجب ایجاد شکاف داخلی شده است
این موضوع برای افکار عمومی جهان عرب و کشورهای اسلامی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا امارات همواره تلاش کرده روابطش با اسرائیل را در چارچوب «پیمان ابراهیم» و مناسبات رسمی و علنی تعریف کند، نه همکاریهای محرمانه امنیتی در بحبوحه جنگ منطقهای علیه ایران. به همین دلیل، افشای این سفر میتواند هزینههای سیاسی و حیثیتی قابل توجهی برای ابوظبی در فضای عربی و اسلامی ایجاد کند.
جنگ قدرت در تلآویو
در کنار ابعاد خارجی، افشای این سفر در واقع پنجرهای به بحران عمیق داخلی اسرائیل نیز باز کرده است؛ بحرانی که نشان میدهد شکافهای سیاسی در تلآویو وارد مرحلهای کمسابقه شدهاند.
طبق گزارش رسانههای عبری، علت اصلی علنی شدن این سفر نه ضرورتهای دیپلماتیک، بلکه رقابت انتخاباتی میان نتانیاهو و نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل بوده است. دفتر نتانیاهو زمانی تصمیم به افشای این سفر گرفت که متوجه شد بنت قصد دارد سفری علنی به امارات داشته باشد و احتمالاً با استقبال رسمی ابوظبی مواجه خواهد شد. این مسئله میتوانست در فضای انتخاباتی اسرائیل، تصویری از بنت بهعنوان سیاستمداری دارای روابط قوی منطقهای ایجاد کند؛ موضوعی که برای نتانیاهو، بهویژه در شرایط شکننده کنونی، تهدیدی جدی محسوب میشد.
نتانیاهو سالها تلاش کرده «پیمان ابراهیم» و عادیسازی روابط با کشورهای عربی را مهمترین دستاورد سیاست خارجی خود معرفی کند. بنابراین اگر رقیبی مانند بنت نیز بتواند بهراحتی به امارات سفر کند و مورد استقبال قرار گیرد، این انحصار سیاسی از دست نتانیاهو خارج میشود. به همین دلیل، دفتر نخستوزیر اسرائیل ترجیح داد سفر محرمانه نتانیاهو را علنی کند تا نشان دهد همچنان او بازیگر اصلی روابط تلآویو با جهان عرب است.
اما این تصمیم نتیجه معکوس داشت. افشای سفر نهتنها خشم امارات را برانگیخت، بلکه در داخل اسرائیل نیز به نشانهای از ضعف و اضطراب سیاسی نتانیاهو تبدیل شد. مخالفان او اکنون استدلال میکنند نخستوزیری که زمانی خود را معمار روابط جدید منطقهای معرفی میکرد، امروز ناچار است سفرهایش را مخفیانه انجام دهد و سپس برای اهداف انتخاباتی آنها را افشا کند.
دفتر نتانیاهو زمانی تصمیم به افشای سفر نتانیاهو گرفت که متوجه شد بنت قصد دارد سفری علنی به امارات داشته باشد و احتمالاً با استقبال رسمی ابوظبی مواجه خواهد شد و این مسئله میتوانست در فضای انتخاباتی اسرائیل، تصویری از بنت بهعنوان سیاستمداری دارای روابط قوی منطقهای ایجاد کند
این بحران در شرایطی رخ میدهد که وضعیت سیاسی نتانیاهو از چند جهت متزلزل شده است. او همچنان با پروندههای فساد مالی و اداری مواجه است و در سطح بینالمللی نیز حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی به دلیل جنگ غزه، فشار بیسابقهای علیه او ایجاد کرده است. در داخل اسرائیل نیز اعتراضها نسبت به ادامه جنگ، شکست در بازگرداندن اسرا، اختلاف بر سر خدمت سربازی حریدیها و بحران اقتصادی افزایش یافته است.
به همین دلیل، تقریباً همه طیفهای اپوزیسیون اسرائیل اکنون تلاش میکنند نتانیاهو را بهعنوان سیاستمداری معرفی کنند که تصمیمات امنیتی و نظامی را نه بر اساس منافع ملی، بلکه برای بقای شخصی خود اتخاذ میکند. اظهارات «آویگدور لیبرمن» درباره توافق پشتپرده نتانیاهو و «دونالد ترامپ» برای حفظ قدرت و جلوگیری از پیگردهای قضایی، دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است.
از سوی دیگر، «ایهود باراک» نخستوزیر پیشین اسرائیل نیز هشدار داده که نتانیاهو ممکن است برای جلوگیری از شکست انتخاباتی، تنشهای امنیتی جدیدی ایجاد کند؛ از حمله مجدد به ایران گرفته تا تشدید بحران در غزه و لبنان. این سخنان نشان میدهد بخشی از نخبگان سیاسی اسرائیل، نتانیاهو را دیگر نه صرفاً یک رقیب سیاسی، بلکه تهدیدی برای ساختار دموکراتیک و ثبات داخلی اسرائیل میدانند.
آیا اسرائیل به سمت
انتخابات زودهنگام میرود؟
مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد اسرائیل بیش از هر زمان دیگری به سناریوی فروپاشی ائتلاف حاکم و برگزاری انتخابات زودهنگام نزدیک شده است؛ چراکه اختلاف بر سر قانون خدمت سربازی حریدیها، کاهش محبوبیت نتانیاهو، افزایش فشارهای امنیتی و بحرانهای قضایی، همگی شرایطی ایجاد کردهاند که حتی متحدان سنتی نخستوزیر نیز نسبت به آینده ائتلاف تردید پیدا کردهاند.
احزاب حریدی اکنون در موقعیتی پیچیده قرار دارند. از یک سو نمیخواهند امتیاز معافیت از خدمت سربازی را از دست بدهند و از سوی دیگر نگرانند ادامه همراهی با نتانیاهو، آنها را در افکار عمومی اسرائیل به بخشی از بحران تبدیل کند و همین مسئله باعث شده تهدید به حمایت از انحلال کنست به ابزاری برای فشار بر نتانیاهو تبدیل شود.
در مقابل، اپوزیسیون اسرائیل نیز برخلاف گذشته تا حد زیادی به انسجام رسیده است. ائتلاف احتمالی میان نفتالی بنت، یائیر لاپید، آویگدور لیبرمن، گادی آیزنکوت و یائیر گولان، میتواند بلوکی قدرتمند علیه لیکود شکل دهد. نظرسنجیها نیز نشان میدهد ائتلاف مخالفان اکنون ظرفیت رقابت جدی با حزب لیکود را پیدا کرده و حتی در برخی سناریوها از آن پیش افتاده است.
در چنین شرایطی، افشای سفر محرمانه نتانیاهو به امارات، عملاً به یک ابزار تبلیغاتی علیه او تبدیل شده است. مخالفان میگویند نخستوزیری که زمانی خود را رهبر مقتدر اسرائیل معرفی میکرد، اکنون درگیر بحران مشروعیت داخلی و انزوای منطقهای شده و حتی روابطش با نزدیکترین شرکای عرب نیز در فضایی پنهانی و پرتنش دنبال میشود. بر همین اساس، اگر بحران خدمت سربازی حریدیها تشدید شود و احزاب مذهبی به این جمعبندی برسند که ادامه حضور در دولت به زیان آنهاست، احتمال انحلال کنست و برگزاری انتخابات زودهنگام کاملاً جدی خواهد بود.
دیدگاه تان را بنویسید