«مهراد عباد» در گفتوگو با «توسعه ایرانی» درخصوص الزامات اقتصادیِ پس از توافق:
تجارت با امارات، قطر، عمان و عربستان را احیا کنیم
رامتین موثق
با آغاز محاصره دریایی ایران توسط نیروی دریایی ارتش آمریکا، مبادلات تجاری ایران، چه در حوزه نفتی و چه در حوزه غیرنفتی، افت بسیار شدیدی را تجربه کرد و نگرانیها بابت وضعیت ارزی کشور به اوج رسید. اما اکنون با امضای توافق اولیه میان ایران و آمریکا و احتمال قطعی شدن آن در روز جمعه، امید به رفع محاصره دریایی و باز شدن تنگه هرمز و بهبود مراودات جهانی کشور، افزایش یافته است.
ایران در دنیا به عنوان صادرکننده بزرگ پسته، زعفران و فرش مطرح است ولی متاسفانه در این سالها، به واسطه تحریمها و برخی سیاستهای داخلی، حتی صادرات این 3 کالا نیز با مشکل مواجه شده و بازار این کالاها را نیز از دست دادهایم. دولتمردان در قدم اول باید برای احیای بازارهای صادراتی کالاهایی اقدام کنند که ایران در آنها مزیت نسبی دارد
اما قبل از جنگ نیز صادرات غیرنفتی ایران چالشهای بسیار دست و پنجه نرم میکرد و در نتیجهی تحریمها، بازارهای صادراتی ایران بسیار محدود شده بود. اکنون که جنگ سپری شده است، به نظر میرسد وضعیت ارتباطات اقتصادی با یکی از مقاصد تجاری، یعنی امارات، در هالهای از ابهام قرار دارد بنابراین حتی با رفع محاصره دریایی نیز چالشها همچنان پابرجا هستند.
مهراد عباد، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران و فعال اقتصادی، در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، یک ارزیابی همهجانبه از وضعیت تجارت کشور در صورت رفع محاصره دریایی و لغو تحریمها داشته است.
خوب است که پس از توافق و رفع محاصره دریایی، بتوانیم روابط اقتصادی قبلی با امارات را مجدد از سر بگیریم و مشکلات پیش آمده را حل کنیم. برخی از قطع ارتباطات اقتصادی ایران و امارات ابراز خوشحالی کردند و حتی این کشور را شیطان بزرگ نامیدند اما باید درنظر بگیریم که امارات در این دهه کمک بسیاری به اقتصاد ما کرده است. در هر حال پس از رفع تحریمها، به تجارت با تمام کشورها به خصوص با امارات، قطر، عمان و عربستان نیاز داریم
اختلالهای دریایی یک روزه حل نمیشوند
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از آثار اقتصادی توافق اولیه میان ایران و آمریکا، اظهار کرد: این تفاهم تازه یک شروع برای یک سلسله مذاکرات دیگر در آینده است و شرایط آینده و سناریوهای پیش رو، ارتباط بسیاری به امضای نهایی توافق دارد.
عباد افزود: همانطور که دو طرف اعلام کردند، این یک تفاهمنامه اولیه است که شکل مذاکرات بعدی را تعیین میکند و امیدوارم که در ادامه مذاکرات، همهچیز خوب پیش برود و به توافق جامعی برسیم که در نهایت منجر به رفع تحریمها شود تا ایران بتواند به جامعه اقتصادی جهانی بپیوندند و مثل یک کشور عادی با آنها ارتباط داشته باشد.
او درباره تاثیر رفع محاصره دریایی بر تجارت خارجی کشور، تصریح کرد: حتی اگر محاصره دریایی رفع شود، مسلما اختلالهایی که در خلیجفارس به وجود آمده است، تا چندین ماه دیگر ادامه خواهد داشت.
این فعال اقتصادی توضیح داد: اکنون کشتیهای بسیار منتظرند و کانتینرهای بسیاری در کشورهای حوزه خلیجفارس منتظر حمل هستند و اینها یکباره نمیتوانند حمل شوند و مسلما زمان زیادی لازم داریم. پس در کوتاهمدت نباید انتظار داشته باشیم که مشکلات حملونقل دریایی حل شود و حتی کرایهها پایین بیاید.
به گفته او، کرایهها به شدت افزایش پیدا کرده است و به عنوان مثال، کرایه حمل کشتی امارات به ایران سال گذشته ۵۰۰ دلار بود اما اکنون به ۸ تا ۱۵ هزار دلار یا حتی بیشتر هم رسیده است.
روابط را با امارات ترمیم کنیم
عباد در پاسخ به اینکه «بعد از باز شدن محاصره دریایی تجارت ایران با امارات چگونه میتواند تغییر کند؟»، عنوان کرد: تا قبل از آغاز جنگ، با امارات ارتباط بسیاری داشتیم. یک بخش زیادی از مواد اولیه وارداتی مورد نیاز برای بخش تولید، از امارات وارد میشد که اکنون این روند با مشکل مواجه شده است. او درباره نقش امارات، بیان کرد: امارات فقط یک کشور ترانزیتی نیست؛ شاید تا 10 سال پیش اینطور بود که کالاها فقط از امارات ترانزیت میشدند اما اکنون بسیاری از کالاها در امارات تولید و سپس وارد ایران میشوند و ایران نیز بسیاری از کالاها را به امارت صادر میکرد. برای مثال گازهای صنعتی و آزمایشگاهی در ایران تولید نمیشود و شاید ۸۰ درصد گازهایی که در آزمایشگاههای شرکتهای نفت، گاز، پتروشیمی فولاد و سیمان استفاده میشوند، همه از شرکتهای اماراتی وارد میشدند. شرکتهای اماراتی بزرگترین شرکتهای گازی خاورمیانه در بخش گازهای صنعتی هستند. در نتیجه امارات فقط یک کشور ترانزیتی نیست و بسیاری از فعالان اقتصادی ما روابط بینالمللی خود را از طریق این کشور انجام میدادند.
مهراد عباد در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: اگر رفع تحریمها صورت بگیرد، میتواند یک نقطه شروع برای کشور باشد. بسیاری از کشورها پس از جنگ، اصلاحات اساسی انجام دادند تا بتوانند به توسعه اقتصادی دست پیدا کنند و بسیاری هم در این راه، موفق شدند. خوب است که دولت تلاش کند تا اصلاحاتی در محیط کسبوکار انجام دهد که اگر قرار باشد به جامعه جهانی بپیوندیم، آمادگی آن را هم داشته باشیم
عضو اتاق بازرگانی تهران تاکید کرد: خوب است که در ادامه بتوانیم این روابط را مجدد از سر بگیریم و مشکلات پیش آمده را حل کنیم. دکتر پزشکیان در ابتدای جنگ و چند روز پیش از کشورهای عربی دلجویی کرد که به نظرم کار بسیار خوبی بود. شاید لازم باشد بعد از این سفرهایی در حد دیدار رئیسجمهور به همراه تیم اقتصادی به امارات داشته باشیم تا بتوان روابط را بهبود بخشید.
به تمام همسایگان نیاز داریم
عباد در نقد مخالفان ارتباط مجدد با امارات گفت: برخی از قطع ارتباطات اقتصادی ایران و امارات ابراز خوشحالی کردند و حتی این کشور را شیطان بزرگ نامیدند اما باید درنظر بگیریم که امارات در این دهه کمک بسیاری به اقتصاد کرده و کلا کشور بیطرفی است.
او ادامه داد: ما به تمام همسایگان خود نیاز داریم تا بتوانیم ارتباط تجاری خوبی داشته باشیم بنابراین مطلوبست در اولین فرصت ارتباطات تجاری خود را به ویژه با امارات، قطر و عمان بهبود ببخشیم.
این کارشناس تجارت خارجی همچنین درباره روابط ایران و عربستان اظهار داشت: قبل از جنگ ارتباطات ایران و عربستان در حال ترمیم بود و باید توجه کنیم که عربستان هم بازار بسیار بزرگی برای واردات و صادرات دارد؛ برای مثال برخی از محصولات مورد نیاز ما مانند آلومینیوم میتواند از عربستان تامین شود و این کشور بازار خوبی برای برخی محصولات صادراتی ایران دارد.
او تصریح کرد: همچنین لازم است علاوه بر ارتباط مستمر و خوب با کشورهای همسایه، با بقیه کشورهای دنیا نیز یک ارتباط عادی و خوب برقرار کنیم.
مزیتهای صادراتی گذشته احیا شوند
عباد در ادامه، درباره تبعات تحریم بر تجارت خارجی کشور، یادآور شد: در سالهای شدتگیری تحریمها، بازارهای صادراتی ما بسیار محدود شد و در سالهای اخیر به کمتر از انگشتان یک دست رسید.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران: حتی اگر محاصره دریایی رفع شود، مسلما اختلالهایی که در خلیجفارس به وجود آمده است، تا چندین ماه دیگر ادامه خواهد داشت. اکنون کشتیهای پرشماری منتظرند و کانتینرهای بسیاری در کشورهای حوزه خلیجفارس منتظر حمل هستند و اینها یکباره نمیتوانند حمل شوند و مسلما زمان زیادی لازم داریم؛ ازاینرو در کوتاهمدت نباید انتظار داشته باشیم که مشکلات حملونقل دریایی حل شود و حتی کرایهها پایین بیاید
او درباره مشکلات تجارت خارجی افزود: بسیاری از کشورها، از ترس جریمه تحریمها، تمایلی نداشتند با ایران همکاری داشته باشند. از طرف دیگر ایران به دلیل مشکلات در زمینه مبادلات بانکی، قادر به یک ارتباط تجاری عادی با بسیاری از کشورها نبود. برای مثال با برخی از کشورهای همسایه از طریق برخی روشها ارتباط داشتیم و رایج بود که اسکناسها را به صورت چمدانی جابهجا میکردیم اما باید توجه داشت که این روش تنها پاسخگوی تجارت با برخی همسایگان نظیر عراق و افغانستان بود و نمیتوان با کشورهای اروپایی یا آمریکای جنوبی به این شیوه ارتباط برقرار کرد.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی همچنین درباره موانع داخلی تجارت خارجی، بیان داشت: از طرف دیگر در این سالها به واسطه نوسانات نرخ ارز و تغییر مکرر در مقررات صادرات، به خصوص در حوزه پیمانسپاری ارزی، با دست خودمان صادرات کشور را ضعیف کردیم.
عباد توضیح داد: هر کشوری در دنیا در چند محصول، مزیت رقابتی دارد و اینطور نیست که همه کشورها تمام کالاها را صادر، وارد و یا تولید کنند و متاسفانه این شعار خودکفایی در همهی عرصهها به ما ضربه زده است. برای مثال ایران در دنیا به عنوان صادرکننده بزرگ پسته، زعفران و فرش مطرح است ولی متاسفانه در این سالها، به واسطه تحریمها و برخی سیاستهای داخلی، حتی صادرات این 3 کالا نیز با مشکل مواجه شده و بازار این کالاها را از دست دادهایم.
او خاطرنشان کرد: در قدم اول، دولتمردان باید برای احیای بازارهای صادراتی کالاهایی اقدام کنند که ایران در آنها مزیت نسبی دارد و لازم نیست بر صادرات تمام کالاها تمرکز کنیم.
رفع تحریمها میتواند نقطه شروع اصلاحات اقتصادی باشد
این فعال اقتصادی در جمعبندی بررسی آثار رفع تحریمها بر اقتصاد و تجارت ایران، عنوان کرد: اگر رفع تحریمها صورت بگیرد، میتواند مانند یک نقطه شروع برای کشور باشد.
عباد ادامه داد: بسیاری از کشورهای دنیا که جنگی را پشت سر گذاشتهاند، مشکلات اقتصادی بسیاری را بعد از جنگ تجربه کردند که ایران هم تقریبا چنین شباهتی با آنها دارد اما این کشورها پس از جنگ، اصلاحات اقتصادی اساسی انجام دادند تا بتوانند به توسعه اقتصادی دست پیدا کنند و بسیاری هم در این راه، موفق شدند. پس امیدوارم که این موضوع نقطه شروعی باشد زیرا به اقتصاد ما، حتی قبل از شروع جنگ، انتقادات بسیاری وارد بود.
او درباره مشکلات اقتصادی ایران قبل از جنگ، یادآوری کرد: مشکلات اقتصادی ما فقط به دلیل جنگ نیست و قبل از آن هم مشکلات بسیاری داشتیم. برای مثال دچار بروکراسیهای اداری هستیم، دولت ما بسیار بزرگ است و کلیت اقتصاد کلان ما چالشهای زیادی دارد. از طرف دیگر در تجارت خارجی هم قوانین دستوپا گیر بسیاری وضع شده است.
عضو اتاق بازرگانی سرانجام، تاکید کرد: خوب است که دولت تلاش کند تا اصلاحاتی در محیط کسبوکار انجام دهد که اگر قرار باشد به جامعه جهانی بپیوندیم، آمادگی آن را هم داشته باشیم.
دیدگاه تان را بنویسید