«هدایت‌الله خادمی» در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی» و در ارزیابی توافق گازوئیلی ترامپ و پوتین:
نقش تنگه در فشار بر بازار انرژی، کماثر می‌شود
رامتین موثق
شامگاه جمعه 9 اکتبر، خبری بسیار مهم پخش شد؛ رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد که آمریکا مجوز انجام معاملات مرتبط با فروش، تحویل، تخلیه و واردات گازوئیل روسیه را تا آوریل ۲۰۲۷ صادر کرد. پوتین نیز این خبر را تایید کرد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس دهم: تنگه هرمز بعد از محاصره دریایی کماثر شده بود ولی باز هم به دلایل مختلف، از جمله تضمینات، بیمه‌ها و همچنین مورد هدف قرار گرفتن شناورها، قیمت نفت، و به خصوص گازوئیل، کماکان بالا بود و در پی این روند، تحمل جامعه آمریکا هم رو به اتمام بود اما با مذاکره اخیر میان ترامپ و پوتین برای صادرات گازوئیل روسیه، این اهرم کم‌رنگ‌تر از گذشته شده است
دونالد ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، نوشت: «من به‌تازگی گفت‌وگویی بسیار موفقیت‌آمیز با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه را به پایان رساندم که طی آن توافق شد روسیه فورا بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازار آمریکا و بازار جهانی عرضه کند. ۵۰۰ هزار تن دیگر نیز در ماه نوامبر و یک میلیون تن دیگر بلافاصله پس از آن عرضه خواهد شد. علاوه بر این با توجه به وضعیت پالایشگاه‌های گازوئیل روسیه، این کشور در مدت کوتاهی پس از آن، ۳ میلیون تن گازوئیل تحویل خواهد داد.» او همچنین درباره هدف از این طرح، گفت: «قیمت گازوئیل برای آمریکایی‌ها و در واقع برای سراسر جهان، با سرعت و به میزانی بی‌سابقه کاهش خواهد یافت. کاهش قیمت‌ها برای آمریکایی‌ها، به‌ویژه کشاورزان، دامداران و رانندگان کامیون بزرگ‌ترین اولویت من است.»
این خبر برای عموم تحلیلگران حائز اهمیت است. برخی عنوان می‌کنند که این توافق یکی از مراحل معامله روسیه و آمریکا بر سر اوکراین است و زلنسکی نیز از این اقدام، انتقاد کرده است. برخی دیگر هم می‌گویند که به دلیل حجم پایین عرضه، این توافق تاثیری بر قیمت‌ها در بازار جهانی انرژی نخواهد گذاشت.
اما این اقدام برای ایران نیز بسیار مهم است؛ رفتار روسیه در قبال ایران، از دیرباز مورد انتقاد صاحب‌نظران بوده است و اکنون نیز برخی مطرح می‌کنند این رفتار باز هم برخلاف منافع مشترک ادعایی میان ایران و روسیه است. همچنین اگر این توافق به اهداف خود برسد و عرضه را در بازار جهانی افزایش دهد، می‌تواند نقش تنگه هرمز را بیش از پیش کمرنگ کند.
جزئیات توافق روسیه و آمریکا
همانطور که اشاره شد، وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوز انجام معاملات مرتبط با فروش، تحویل، تخلیه و واردات گازوئیل با منشأ روسیه را تا ۷ آوریل ۲۰۲۷ صادر کرد.
هم‌زمان گزارش‌ها از اعلام عرضه بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل روسیه به بازار آمریکا و بازار جهانی حکایت دارند؛ با این حال، مشخص نیست چه میزان از این محموله در نهایت وارد آمریکا خواهد شد. برآوردها نشان می‌دهد ۳۰۰ هزار تن متریک گازوئیل، با استفاده از ضریب تبدیل تقریبی ۷.۲۳ بشکه به ازای هر تن، معادل حدود ۲.۱۷ میلیون بشکه است. با در نظر گرفتن مصرف روزانه حدود ۳.۹ میلیون بشکه فرآورده‌های میان‌تقطیر در آمریکا، این حجم معادل تقریباً ۱۳ تا ۱۵ ساعت مصرف روزانه این گروه از سوخت‌ها خواهد بود. بنابراین، در صورت ورود کامل محموله ۳۰۰ هزار تنی به آمریکا، حجم آن معادل حدود نیم روز مصرف این کشور است.
گفتنی است، بر اساس سند منتشرشده از سوی دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) در ۹ اکتبر ۲۰۲۶، مجوز عمومی شماره ۱۳۵ برخی معاملات مرتبط با تحریم‌های روسیه و تحریم‌های مرتبط با اوکراین را در چارچوب تعیین‌شده در این سند مجاز می‌کند. این مجوز شامل برداشت از حساب‌های مؤسسات مالی آمریکایی به نفع بانک مرکزی روسیه، صندوق ملی ثروت روسیه یا وزارت دارایی این کشور نمی‌شود.
روسیه با تامین گازوئیل از آمریکا دفاع می‌کند. در عوض هم آمریکا در جنگ اوکراین به روسیه و در مقابل تایوان، به چین کمک‌رسانی می‌کند. این مسائل جزو معادلات جهانی هستند و ما باید در این میان، قواعد بازی را بلد باشیم، ولی نباید انتظار داشته باشیم که روسیه به کمک ما بیاید و ده‌ها بار ثابت شده است که روسیه کمکی به ما نمی‌کند
تلاش ترامپ برای مهار قیمت گازوئیل
یکی از اهداف اعلامی آمریکا، کاهش قیمت گازوئیل در سطح آمریکا و دیگر نقاط جهان است چرا که این نرخ از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، ۷۰ درصد افزایش یافته است.
اما تاثیر این توافق هنوز بر بازارهای جهانی مشاهده نشده است چرا که قیمت نفت و گاز طبیعی همچنان با میزان اندکی، در حال رشد هستند. اما در نقطه مقابلِ روند افزایشی نفت و گاز، فرآورده‌های سوختی مسیر کاهشی را در پیش گرفتند؛ به نحوی که قیمت بنزین با کاهش ۰.۰۲۱ دلاری، افت ۰.۶۳ درصدی را به ثبت رساند و به رقم ۳ دلار و ۲۹۵ سنت رسید. همچنین گازوئیل حرارتی با افتی معادل ۰.۱۴۴ دلار، کاهشی محسوس برابر با ۲.۹۶ درصد را پشت سر گذاشت و با نرخ ۴ دلار و ۷۳۸ سنت خرید و فروش شد.
کارشناسان نیز نظرات مختلفی در این باره دارند؛ به گزارش اکوایران، کلیتون سیگل، استراتژیست انرژی و کارشناس مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS)، گفت: «این اقدام چه تأثیری بر قیمت‌ها خواهد داشت؟ به نظرم احتمالاً تأثیر چندانی نخواهد داشت؛» با این حال، سیگل گفت توافق جدید «مزیتی بزرگ برای روسیه و پوتین» به شمار می‌رود؛ زیرا آنها در حال حاضر تلاش می‌کنند دیزل با درجه کیفی مناسب تابستان را به فروش برسانند و جای آن را با انواع سنگین‌تر سوخت دیزل مناسب زمستان و مناطق قطبی پر کنند؛ سوخت‌هایی که طی ماه‌های آینده به آنها نیاز خواهند داشت.
به نظر می‌رسد این اقدام، بیشتر دستاوردهای سیاسی برای طرفین داشته باشد تا اقتصادی؛ اما قطعا بدون تاثیر اقتصادی هم نخواهد بود.
روسیه فشار جهانی را کمتر کرد
عضو کمیسیون انرژی مجلس دهم درباره ارزیابی خود از توافق اخیر ترامپ و پوتین برای تامین انرژی بازارهای جهانی، به «توسعه ایرانی» گفت: به دلیل جنگ با ایران و بسته شدن تنگه هرمز، بازار جهانی، و به خصوص بازار آمریکا، با کمبود گازوئیل مواجه بود و افزایش قیمت آن می‌توانست در زندگی آمریکایی‌ها تاثیرگذار باشد.
هدایت‌الله خادمی تاکید کرد: متاسفانه با مذاکراتی که بین روسیه و آمریکا، و حتی چین و ترامپ، انجام شد، این کشورها توافق کردند که روسیه بخشی از سوخت موردنیاز بازارهای جهانی را تامین کند تا فشار روی ترامپ و مصرف‌کنندگان آمریکایی کمتر شود.
هدایت‌الله خادمی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: به دلیل جنگ با ایران و بسته شدن تنگه هرمز، بازار جهانی، و به خصوص بازار آمریکا، با کمبود گازوئیل مواجه بود و افزایش قیمت آن می‌توانست برای آمریکایی‌ها تاثیرگذار باشد. متاسفانه با مذاکراتی که بین روسیه و آمریکا، و حتی چین و ترامپ، انجام شد، این کشورها توافق کردند که روسیه بخشی از سوخت موردنیاز بازارهای جهانی را تامین کند تا فشار بر ترامپ و مصرف‌کنندگان آمریکایی کمتر شود
به گفته وی، با این توافق میان روسیه و آمریکا، تلاش ایران، یعنی وارد کردن فشار بیشتر بر بازارها و اقتصاد جهانی، کماثر می‌شود.
تلاش ایران برای فشار بر بازار انرژی، کماثر می‌شود تنگه هرمز با محاصره دریایی کماثر شده بود!
این تحلیلگر حوزه انرژی تصریح کرد که توافق میان روسیه و آمریکا برای تامین گازوئیل اقتصاد آمریکا، بی‌شک تاثیرگذاری تنگه هرمز را بر بازار جهانی انرژی، کم‌رنگ‌تر می‌کند.
خادمی یادآور شد: تنگه هرمز بعد از محاصره دریایی کماثر شده بود ولی باز هم به دلایل مختلف، از جمله تضمینات، بیمه‌ها و همچنین مورد هدف قرار گرفتن شناورها، قیمت نفت، و به خصوص گازوئیل، کماکان بالا بود و در پی این روند، تحمل جامعه آمریکا هم رو به اتمام بود؛ اما با مذاکره اخیر میان ترامپ و پوتین، این اهرم کم‌رنگ‌تر از گذشته شده است.
او درباره تاثیر این توافق بر قیمت‌های بازار جهانی انرژی نیز بیان کرد: این اقدام حتما بر قیمت‌ها در بازار جهانی تاثیرگذار است اما کاملا به این بستگی دارد که حجم عرضه چه مقدار باشد، این اقدام چه زمانی عملیاتی شود و آیا تنش جدیدی در تنگه هرمز ایجاد بشود یا خیر. باز هم امکان دارد که شناورها در تنگه هرمز مورد حمله قرار بگیرند و یا شرکت‌های بیمه، به دلیل عدم ایمنی، نرخ‌ها را افزایش دهند. با وجود این احتمالات، شاید دوباره قیمت‌ها افزایش یابند اما باید توجه کنیم که تمام این عوامل در کوتاه‌مدت تاثیرگذار هستند و در بلندمدت باید فکر دیگری کرد.
ده‌ها بار ثابت شده است که روسیه کمکی به ما نمی‌کند
این کارشناس اقتصاد انرژی تاکید کرد که هر زمان پای منافع ابرقدرت‌ها در میان باشد، شاید به راحتی «سر کشورهای دیگر را ببرند»؛ چه این کشور دوست آنها باشد و چه دشمنشان.
خادمی درباره تحلیل رفتار روسیه، و قدم گذاشتن مجدد این کشور در جهت خلاف منافع ایران، تصریح کرد: روسیه مطابق منافع ملی خود رفتار می‌کند. نباید انتظار داشته باشیم که روسیه، و هر کشور دیگری، منافع ملی خود را رها و به منافع ملی ما توجه کنند.
او ادامه داد: با این مذاکره، روسیه از آمریکا دفاع کرد و این تامین انرژی می‌تواند از بار فشارها بر آمریکا تاحدودی بکاهد. در عوض هم آمریکا در جنگ اوکراین به روسیه و در مقابل تایوان، به چین کمک‌رسانی می‌کند. این مسائل جزو معادلات جهانی هستند و ما باید در این میان، قواعد بازی را بلد باشیم ولی نباید انتظار داشته باشیم که روسیه به کمک ما بیاید و ده‌ها بار ثابت شده است که روسیه کمکی به ما نمی‌کند.
عضو کمیسیون انرژی مجلس دهم در نهایت خاطرنشان کرد: حجم مبادلات ایران با روسیه در مقابل حجم مبادلات روسیه و چین با غرب، واقعا قابل ذکر نیست بنابراین دلیلی ندارد که چین و روسیه بخواهند به خاطر منافع ما، با آمریکا درگیر شوند. اگر در گذشته نیز به بهانه ایران با آمریکا درگیر شده بودند، باز هم در راستای منافع خود و نه به نفع ایران بوده است.
دیدگاه تان را بنویسید