کارشناس دیپلماسی انرژی با تشریح موازنه وارونه امنیت آمریکایی در بابالمندب و هرمز!
برگ برنده ایران، مدیریت هوشمند تنگه است نه انسداد کامل آن!
رامتین موثق
ریسکهای بازارهای بینالمللی، در پی تشدید درگیریها در منطقه خاورمیانه، مجددا افزایش یافتهاند و باز هم اقتصاد جهانی در آستانه تحمل یک شوک دیگر است؛ شوکی که ناشی از افزایش قیمت حاملهای انرژی است.
بسته شدن همزمان این دو تنگه، نقشآفرینی هرمز را در امنیت انرژی به «فاجعهای بیسابقه» برای اقتصاد جهانی تبدیل میکند. اختلال بسته شدن پایدار تنگه هرمز آنقدر بزرگ است که برای توصیف آن از «بدترین سناریو» در صنعت انرژی استفاده میشود و میتواند قیمت نفت را به ۲۰۰ دلار در هر بشکه یا فراتر از آن برساند
چندماهی است که تنگه هرمز روی آرامش به خود ندیده است. هرچند که ریسک تنگه هرمز در هنگام جنگ اسفندماه به اوج خود رسیده بود ولی با برقراری آتشبس موقت میان ایران و آمریکا، تبعات این شوک مقداری تعدیل شده بود اما به نظر میرسد هنوز هم به عنوان یک عامل مهم در تحمیل شوک به اقتصاد جهانی، نقش ایفا میکند.
اما مشکلی که این روزها بیش از تنگه هرمز مورد توجه واقع شده، افزایش تنش و درگیری در تنگه بابالمندب است که حوثیها به طرفداری از جمهوری اسلامی، به کشتیهای عربستانی حمله میکنند و ریسک تردد از این مسیر نیز افزایش پیدا کرده است. به نظر میرسد تبعات بسته شدن این مسیر، کمتر از بسته شدن تنگه هرمز نیست و اقتصاد جهانی را مجددا متلاطم کرده است به صورتی که باز هم بنزین در آمریکا به بیش از 4 دلار رسیده و برخی هشدار درباره 7 دلاری شدن آن در برخی ایالتها را میدهند.
تثبیت نفت بالای 100 دلار
یکی از مهمترین مواد اولیه تولید برای کشورهای صنعتیِ فاقد منابع طبیعی، نفت است که قیمت آن با شروع جنگ، روز خوش ندیده و دائم در حال نوسان است. قیمت نفت در میانه جنگ به 120 دلار هم رسید و پس از برقراری آتشبس موقت زیر 100 دلار تثبیت شد اما با تشدید دوباره درگیریها و شکنندهتر شدن تفاهم اولیه، باز هم به بالای 100 دلار رسیده است.
در روز چهارشنبه 31 تیر، روند صعودی نفت شدت گرفت و قیمت هر بشکه نفت برنت با افزایش یک دلار و ۸ سنتی معادل ۱.۱۹ درصد به ۹۲ دلار و ۹ سنت رسید. نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز با رشد ۹۰ سنتی به ۸۵ دلار و ۲۴ سنت افزایش یافت. همچنین روز جمعه 2 مرداد مهمترین اتفاق هفته برای بازار نفت رقم خورد. قیمت نفت برنت با افزایش ۳۷ سنتی به ۱۰۱ دلار و ۶ سنت رسید و برای نخستین بار از ماه مه، بالای ۱۰۰ دلار تثبیت شد. نفت خام آمریکا نیز در سطح ۹۱ دلار و ۲۰ سنت معامله شد. در این خصوص، تجارتنیوز در گزارشی نوشت: «دلیل اصلی این جهش، نگرانی شدید بازار نسبت به اختلال در عرضه جهانی نفت بود. حمله به نفتکشهای سعودی در دریای سرخ و کاهش شدید عبور نفتکشها از تنگه هرمزف همزمان چند مسیر مهم انتقال نفت را تحت تاثیر قرار داد. این تحولات باعث شد تحلیلگران از افزایش ریسک عرضه در بازار جهانی سخن بگویند و قیمتها به بالاترین سطح چند ماه اخیر برسد.»
مهدی عرب صادق در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: بخش قابلتوجهی از ظرفیت مهار بحران انرژی قبلاً تخلیه شده است و «فضای مانور» برای جذب شوکهای بعدی، به شدت کاهش یافته است. به عبارت دیگر، جهان برای مهار شوک فعلی بسته شدن تنگه هرمز، از ذخایر استراتژیک خود استفاده کرده و اکنون در برابر شوک بعدی، یعنی بسته شدن بابالمندب، آسیبپذیرتر از همیشه است
تاثیر بسته شدن بابالمندب بر اقتصاد جهانی
یک کارشناس دیپلماسی انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، در خصوص بسته شدن تنگه بابالمندب، اظهار کرد: اول باید بپذیریم که جهانِ امروز با 2 شریانِ حیاتی روبهروست که یکی پس از دیگری در حال بسته شدن است.
مهدی عرب صادق افزود: تنگهی بابالمندب دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند و حدود ۱۲ درصد از تجارت جهانی، از جمله یکچهارم ترافیک کانتینری جهان، از این آبراه عبور میکند. حال تصور کنید که حوثیهای یمن، با حمایت مستقیم ایران، «محاصرهی دریایی» علیه عربستان اعلام کردهاند. آنها اخیراً 2 نفتکش سعودی را در دریای سرخ هدف قرار دادهاند و تهدید کردهاند که تنگهی بابالمندب را به روی کشتیهای مرتبط با عربستان میبندند. این یعنی مسیر جایگزین اصلی عربستان برای فرار از هرمز نیز حالا در معرض تهدید مستقیم قرار گرفته است.
او در تحلیل تبعات بسته شدن این تنگه بر اقتصاد جهانی، به تاثیر 3 لایهای آن اشاره کرد و توضیح داد: لایهی اول مربوط به افزایش هزینههای حملونقل است؛ حتی یک حملهی نمادین توسط حوثیها کافی بود تا هراس لازم را در میان شرکتهای بیمه، کشتیرانی و تأمینکنندگان نفت ایجاد کند. این هراس، هزینهی بیمه و کرایهی کشتی را به طور سرسامآوری افزایش میدهد.
این تحلیلگر درباره دیگر تبعات گفت: لایه دوم، فشار بر قیمت نفت و تورم جهانی است. حدود ۱۲ درصد از نفت دریایی جهان از بابالمندب ترانزیت میشود. اختلال در این مسیر، همزمان با بستهشدن هرمز، یک شوک مضاعف به بازار انرژی وارد میکند. لایهی سوم هم مربوط اختلال در زنجیرهی تأمین کالاهای اساسی است. بابالمندب فقط برای نفت نیست؛ یکچهارم ترافیک کانتینری جهان از این مسیر میگذرد. اختلال در آن یعنی تأخیر در رسیدن کالاهای مصرفی، مواد اولیه و تجهیزات پزشکی به مقصد.
شوک بسته شدن بابالمندب طولانیمدت خواهد بود
عرب صادق درباره بازه زمانی تاثیرگذاری شوک به اقتصاد جهانی، بیان کرد: این شوک «کوتاهمدت» نیست؛ «بلندمدت» و «ساختاری» است. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) رسماً اعلام کرده که بازارهای جهانی انرژی درگیر «بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ» ناشی از بستهشدن تنگهی هرمز هستند.
او با استناد به آمار، ادامه داد: در اثبات این ادعا کافی است مرور کنیم که: 1- حجم نفت عبوری از هرمز، از حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ، به طور متوسط به ۲.۷ میلیون بشکه در روز در ماههای مارس، آوریل و مه کاهش یافته است و این یک کاهش بیسابقه در عرضه است. 2- از دست رفتن بیش از ۱.۳ میلیارد بشکه نفت که مجموع تلفات تجمعی عرضه نفت از تولیدکنندگان خاورمیانه، از این رقم فراتر رفته است. 3- رکورد تاریخی قیمت که نفت برنت دریای شمال در اوایل آوریل به ۱۴۴ دلار در هر بشکه رسید که بیش از 2 برابر سطح پیش از جنگ بود. 4- کاهش بیسابقهی تقاضاکه IEA تخمین میزند تقاضای جهانی نفت در 3 ماههی دوم سال ۲۰۲۶، نزدیک به ۵ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل کاهش یابد.
کارشناس دیپلماسی انرژی : آمریکا و اسرائیل با حمله به ایران، نه تنها هرمز را بستند، بلکه با تحریک جبهههای جدید، بابالمندب را نیز در آستانهی بستهشدن قرار دادند. جهانِ امروز با 2 شریانِ قطعشده روبهروست و ظرفیت مهار این بحران، به سرعت در حال تخلیه شدن است. در این معادله، برندهی اصلی کسی است که بتواند «بازکردنِ مشروط» را جایگزین «تهدید به بستن» کند. ایران این برگ را در اختیار دارد؛ برگِ «مدیریت هوشمند امنیت و عوارض» به جای «انسداد کامل»!
به اعتقاد این کارشناس حوزه انرژی، بخش قابلتوجهی از ظرفیت مهار بحران انرژی قبلاً تخلیه شده است و «فضای مانور» برای جذب شوکهای بعدی، به شدت کاهش یافته است. به عبارت دیگر، جهان برای مهار شوک فعلی، از ذخایر استراتژیک خود استفاده کرده و اکنون در برابر شوک بعدی، آسیبپذیرتر از همیشه است.
کاهش وابستگی در هرمز اما در بلندمدت!
عرب صادق همچنین در پاسخ به این سوال که «آیا اقتصاد جهانی در حال کاهش وابستگی خود به تنگهی هرمز است؟»، اظهار داشت: بله، اما نه به این زودی و نه به این راحتی!
او توضیح داد: جهان در مسیر کاهش وابستگی به هرمز گام برمیدارد، اما این فرآیند سالها طول میکشد. ساخت مسیرهای جایگزین و توسعهی خطوط لولهی جدید، نیازمند سرمایهگذاریهای عظیم و زمانِ قابل توجه است. عربستان سعودی با خط لوله شرق-غرب خود، بخشی از صادراتش را از هرمز دور کرده، اما حالا این نفت در بابالمندب در معرض تهدید قرار گرفته است. فرار از یک تنگه، آنها را گرفتار تنگهی دیگر کرده است.
این تحلیلگر مسائل اقتصاد انرژی تاکید کرد: در کوتاهمدت جهان همچنان به هرمز و بابالمندب وابسته است. حدود ۲۵ درصد از تجارت جهانی نفت و حدود ۲۰ درصد از محمولههای گاز طبیعی مایع (LNG) از هرمز عبور میکند. هیچ مسیر جایگزینی توان جابهجایی این حجم از انرژی را در کوتاهمدت ندارد.
احتمال نفت 200 دلاری
عرب صادق درباره اینکه «بستهشدن همزمان تنگهی هرمز و بابالمندب میتواند نقش هرمز را پررنگتر کند؟»، پاسخ داد: بسته شدن همزمان این دو تنگه، نقشآفرینی هرمز را در امنیت انرژی به «فاجعهای بیسابقه» برای اقتصاد جهانی تبدیل میکند. او هشدار داد: اختلال بسته شدن پایدار تنگه هرمز آنقدر بزرگ است که برای توصیف آن از «بدترین سناریو» در صنعت انرژی استفاده میشود و میتواند قیمت نفت را به ۲۰۰ دلار در هر بشکه یا فراتر از آن برساند.
این کارشناس دیپلماسی انرژی بیان داشت: اما فاجعه فقط در قیمت نفت خلاصه نمیشود؛ این بحران، فراتر از شوک نفتی ۱۹۷۳، جنگ ایران و عراق و جنگ خلیج فارس بوده است.
عرب صادق سرانجام، خاطرنشان کرد: آمریکا و اسرائیل با حمله به ایران، نه تنها هرمز را بستند، بلکه با تحریک جبهههای جدید، بابالمندب را نیز در آستانهی بستهشدن قرار دادند. جهانِ امروز با 2 شریانِ قطعشده روبهروست و ظرفیت مهار این بحران، به سرعت در حال تخلیه شدن است. در این معادله، برندهی اصلی کسی است که بتواند «بازکردنِ مشروط» را جایگزین «تهدید به بستن» کند. ایران این برگ را در اختیار دارد؛ برگِ «مدیریت هوشمند امنیت و عوارض» به جای «انسداد کامل»!
دیدگاه تان را بنویسید