جهش هزینه‌های لجستیک و بیمه‌ای واردات برنج

عضو هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان برنج ایران با تشریح دلایل اصلی گرانی برنج خارجی در بازار و تغییر نرخ ارز ترجیحی به حدود ۱۵۰ هزار تومان، عنوان کرد: این اتفاق که در دی‌ماه سال گذشته رخ داد، شوک اولیه‌ای را به بازار وارد کرد. هرچند که اخیراً دولت تلاش کرده است برای تسریع در روند ورود کالا، ارز ۱۵۰ هزار تومانی را سریع‌تر تخصیص و تحویل دهد.

کریم اخوان اکبری در گفت‌وگو با اقتصاد24، با اشاره به وضعیت بحرانیِ مالی واردکنندگان برنج، افزود: بخش خصوصی اکنون تنها با ۲۰ درصد از توان مالی خود فعالیت می‌کند و توان ریالی ما عملاً تا ۸۰ درصد تحلیل رفته است. علت اصلی این وضعیت آن است که نزدیک به ۱۷ ماه است که واردکنندگان برنج به‌عنوان بزرگ‌ترین طلبکار ارزی از دولت، در بلاتکلیفی به سر می‌برند و ارز‌های مربوط به ثبت‌سفارش‌های دی‌ماه سال ۱۴۰۳ با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی هنوز پرداخت نشده است.

او  به چالش جدید گمرکی نیز اشاره کرد و اظهار داشت: در گذشته، گمرک پرداخت ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده را با ضمانت‌نامه بانکی قبول می‌کرد، اما در حال حاضر و تا این لحظه، گمرک از پذیرش ضمانت‌نامه خودداری می‌کند و خواستار پرداخت نقدی است. وقتی پایه ارزی افزایش یافته، پرداخت نقدی این حجم از عوارض و ارزش افزوده، نقدینگی ریالی بالایی را می‌طلبد که در توان بخش خصوصیِ طلبکار از دولت نیست. همین مسئله منجر به رسوب حجم زیادی از بار برنج در گمرکات کشور شده است.

این مقام صنفی در ادامه به آمار نگران‌کننده ورود این کالای اساسی اشاره کرد و توضیح داد: اگر آمار واردات امسال را با سال گذشته مقایسه کنیم، متوجه افت شدید و بالای ۵۰ درصدی حجم واردات برنج خواهیم شد. یکی از دلایل این افت، مشکلات جدی در مسیر‌های مواصلاتی و حمل‌ونقل بین‌المللی و محاصره دریایی است.

اخوان اکبری با تبیین انسداد مسیر تأمین برنج از هند، مطرح کرد: هند که پیش از این تأمین‌کننده اصلی برنج ایران بود و ۶۰ تا ۶۵ درصد از سهم بازار وارداتی ما را به خود اختصاص می‌داد، عملاً مسیرش بسته و واردات از آن صفر شده است. چرا که به دلیل شرایط محاصره دریایی، تأمین‌کنندگان هندی بار خود را ارسال نکردند.

او با اشاره به تحت تاثیر قرار گرفتن قیمت‌ها به واسطه جهش هزینه‌های لجستیک واردات برنج از پاکستان و هزینه‌های بیمه‌ای، خاطرنشان کرد: شرکت‌های کشتیرانی حتی کشتی‌های ایرانی به دلیل پرخطر شدن مسیر‌ها و گرانی شدید نرخ بیمه، به سختی باربری را می‌پذیرند. به عنوان نمونه، هزینه حمل هر تن برنج از بنادر هندوستان تا بندر چابهار که پیش از این تنها ۲۵ دلار بود، اکنون با کاهشی شدن نسبی محاصره و تنظیم هزینه‌های جدید، به ۲۲۵ دلار رسیده است. حتی برای استفاده از کشتی‌های خودمان نیز هزینه‌ای در حدود ۱۷۰ دلار مطالبه می‌شود که این جهش قیمتی، اثر مستقیمی بر بهای تمام‌شده کالا دارد.

عضو هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان برنج ایران درباره جایگزینی پاکستان به عنوان منبع تأمین، بیان داشت: در حال حاضر برنج خارجی عمدتاً از پاکستان و با هزینه‌های حمل بسیار بالا وارد می‌شود. با این حال، پاکستان پتانسیل و ظرفیت هند را ندارد. چون کل تولید برنج پاکستان یک‌دهم تولید هند است و میزان صادرات آنها تنها حدود ۱ میلیون تن در سال برآورد می‌شود، در حالی که صادرات هند به ۱۰ میلیون تن می‌رسد. وقتی تقاضای ما از برنج پاکستانی از سهم ۲۵ درصدی فراتر برود و فشار بیشتری به بازار پاکستان وارد کنیم، آنها به طور طبیعی قیمت مبدأ را بالا می‌برند.

اخوان اکبری در پایان، پایداری بازار جهانی را به اواخر فصل برداشت برنج و نوسانات نهاده‌ها مشروط دانست و یادآور شد: بخشی از گرانی‌های اخیر ناشی از تورم جهانی مواد غذایی، افزایش قیمت سوخت و اوره بوده است. با این حال، با توجه به پیش‌بینی تعدیل نسبی هزینه‌های حمل‌ونقل در خطوط کشتیرانی، انتظار می‌رود ظرف دو تا سه ماه آینده شاهد کاهش قیمت برنج در کشور‌های مبدأ باشیم.