محاصره دریایی به سفره مردم رسید

هفته گذشته گزارش‌هایی از سوی برخی فعالان حوزه کشاورزی رسید که نشان می‌داد کود شیمیایی که سال قبل با قیمت کمتر از ۸۰۰ هزار تومان به دست کشاورز می‌رسیده، امسال با بیش از ۷ میلیون تومان در حال عرضه از سوی شرکت خدمات حمایتی کشاورزی است. حالا فهرست جدید قیمت‌ کود از سوی شرکت خدمات حمایتی کشاورزی به شعب ابلاغ شده و این فهرست از جهش چندصددرصدی قیمت‌ها حکایت دارد.

به گزارش اقتصاد24، نرخ‌های جدید انواع کود‌های شیمیایی فسفاته و پتاسه از تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ لازم‌الاجرا شده است. این ابلاغیه که بلافاصله پس از حذف یارانه دولتی صادر شده، نشان‌دهنده یک شوک قیمتی بی‌سابقه در بخش کشاورزی است؛ چنان‌که بیشترین جهش قیمتی مربوط به سوپرفسفات ساده با بیش از ۸.۵ برابر رشد قیمت است. کلروپتاسیم نیز با حدود ۴.۸ برابر افزایش قیمت همراه شده است. بر اساس قیمت‌های جدید ابلاغی، قیمت هر کیلوگرم سولفات پتاسیم گرانوله نیز جهشی ۶.۴۸ برابری را تجربه کرده است. همچنین قیمت سوپرفسفات تریپل با افزایش ۷.۷ برابری همراه بوده است.

این جهش بی‌سابقه در قیمت کود‌های شیمیایی، با کاهش توان خرید کشاورزان و افت اجتناب‌ناپذیر میزان تولید محصولات همراه خواهد بود و به‌زودی امنیت غذایی کشور را در معرض تهدید قرار می‌دهد. اگرچه گرانی کود شیمیایی تنها محدود به ایران نیست و در پی جنگ خلیج فارس، جهان با کمبود مواد اولیه تولید کود و افزایش قیمت‌ها مواجه بوده، با این حال ایران به دلیل مشکلات ناشی از محاصره دریایی آمریکا و ناتوانی دولت در پرداخت سوبسید‌های پیشین، با کمبودی چندوجهی مواجه شده است.

در همین راستا، حسن نعمت‌طلب، دبیر انجمن صنفی کارفرمایی تولیدکنندگان کود‌های شیمیایی و کشاورزی ایران، در گفت‌وگو با این پایگاه خبرب، یکی از علل گرانی کود شیمیایی را «حذف ناگهانی یارانه کود توسط دولت به دلیل مشکلات بودجه‌ای» دانست و گفت: «متاسفانه حذف سوبسید دولت برای نهاده‌های کشاورزی که همین چند روز پیش اعلام شد، تاثیر زیادی بر بالا رفتن قیمت‌ها داشته است.»

او به محدود شدن مسیر تامین بخشی از کود شیمیایی مورد نیاز کشور هم اشاره و اظهار کرد: «علاوه بر مشکلات تنگه هرمز و محدود شدن واردات از طریق این تنگه، مسیر‌های دیگر واردات کود شیمیایی به کشور نیز محدود شده است. اکنون مسیر ورود کود شیمیایی چینی از ترکیه، ازبکستان و ترکمنستان به‌صورت محدود وجود دارد، اما این محموله‌های چینی اکنون باید مسیر‌های طولانی‌تر و پرریسک‌تری را نسبت به مسیر دریایی طی کنند که هزینه حمل و بیمه را به‌شدت بالا برده است و همین امر نیز در افزایش قیمت‌ها موثر بوده است.»

یکی از واردکنندگان عمده نهاده‌های کشاورزی نیز در گفت‌وگو با رویداد۲۴ به ابعاد بین‌المللی این بحران اشاره کرد. این منبع آگاه که نخواست نامش فاش شود، بیان داشت: «تنش‌های نظامی اخیر در منطقه به زیرساخت‌های شرکت‌های بزرگ مواد شیمیایی در عربستان و قطر آسیب زده است. همزمان، چین به عنوان یکی از اصلی‌ترین صادرکنندگان کود شیمیایی به ایران نیز محدودیت‌های صادراتی شدیدی اعمال کرده است. گزارش‌های جهانی از رشد ۴۰ درصدی قیمت‌ها حکایت دارند، اما در داخل کشور، عدم تخصیص ارز کافی به واردکنندگان عملاً امکان تامین نیاز بازار را سلب کرده و باعث تشدید خودکار کمبود و گرانی در این حوزه شده است.»

اگرچه افزایش قیمت کود‌های شیمیایی ناگزیر در کوتاه‌مدت امنیت غذایی را به خطر خواهد انداخت و راهی جز واردات مواد غذایی با قیمت‌های بالاتر باقی نخواهد گذاشت، اما در بلندمدت کارشناسان پیشنهاد‌هایی برای حل این مشکل دارند؛ راهکاری که اروپای پس از جنگ اوکراین به آن رسیده و اکنون در حال اجرایی کردن آن است.

در همین راستا، محمدرضا رضاپناه، رئیس اتحادیه انجمن‌های علوم گیاه‌پزشکی ایران، با اشاره به میزان مصرف کود‌های شیمیایی در کشور گفت: «میزان مصرف کود‌های شیمیایی در ایران کمتر از ۳ میلیون تن است و سال‌ها قبل تا بیش از ۴ میلیون تن نیز گزارش شده بود. به عبارتی بخشی از ۱۰۰ تا ۱۳۰ میلیون تن محصول کشاورزی و دامی تولیدی سالانه، در اثر مصرف این میزان کود شیمیایی تولید می‌شود. با وجود کاهش تولید یا دشواری انتقال کود شیمیایی در جهان در پی جنگ اوکراین و اخیراً خاورمیانه و کاهش تولید محصولات کشاورزی، در شرایط خوف و رجا قرار گرفته‌ایم. اما نباید فراموش کرد زمانی که کود شیمیایی به جایی نمی‌رسد، باید کشاورزی ارگانیک را جدی بگیریم. بهترین حالت آن است که هر دو نظام، یعنی مدل رایج و ارگانیک، با هم کار کنند.»