حمله به زیرساخت‌های نفتی، آتش جنگ منطقه‌ای را غیرقابل کنترل می‌کند

رامتین موثق

صادرات نفت ایران در طول جنگ اخیر شرایط عجیبی را تجربه کرد؛ در ابتدا ایران توانست اکثر ذخایر شناور روی آب خود را، حتی در مواقعی بدون اعطای تخفیف و با قیمت 120 دلار، به چین بفروشد و صادرات و درآمد نفتی خود را افزایش دهد اما پس از محاصره دریایی آمریکا، دیری نپایید که صادرات با مشکل مواجه شد و هرروز اخباری مبنی بر توقیف نفت‌کش‌ها منتشر می‌شود. 

کارشناس ارشد اقتصاد انرژی بین‌الملل: اکنون نزدیک به 35 میلیون بشکه نفت در مخازن جزیره خارک، ذخیره شده است. اگر آمریکا به خطوط لوله‌ای که نفت را به این جزیره می‌برد حمله کند، خلیج‌فارس به قدری آلوده خواهد شد که پاکسازی محیط‌زیست آن به سادگی میسر نخواهد شد. پس بسته شدن چاه‌های نفت و حمله به زیرساخت‌های نفتی، فاجعه‌ای عظیم خواهد بود به هر حال در شرایط پیچیده‌ای قرار داریم و باید منتظر هر احتمالی باشیم

وزیر خزانه‌داری آمریکا مدعی است که نیروی دریایی این کشور به محاصره بنادر ایران ادامه خواهد داد و این اقدام مستقیماً منابع اصلی درآمدی جمهوری اسلامی را هدف قرار می‌دهد. منابع نفتی نیز می‌گویند، بخش اعظم تولیدات ایران از چاه‌های نفت برای صادرات به پایانه جزیره خارک منتقل می‌شود و پر شدن ظرفیت در این پایانه، می‌تواند به توقف اجباری تولید در میادین نفتی ایران منجر شود. ازسوی‌دیگر، مقامات کشور نیز دائم تاکید می‌کنند که سناریوی بسته شدن چاه‌ها رخ نخواهد داد.

اکنون تداوم محاصره دریایی تنها خطری نیست که چاه‌های نفت ایران را تهدید می‌کند؛ ترامپ یکشنبه 6 اردیبهشت تهدید کرد که به دلیل توقف انتقال جریان نفت به مخازن خطوط از درون منفجر خواهند شد و ایران از این فاجعه تنها 3 روز، فاصله دارد. مقامات ایرانی این اقدام را نوعی تهدید مستقیم برای حمله به زیرساخت‌های نفتی ارزیابی کردند و سقاب اصفهانی،  نیز اعلام کرد که اگر 1 چاه ایرانی مورد آسیب قرار بگیرد، در ازای آن 4 چاه نفت در منطقه به آتش کشیده خواهد شد!

«توسعه ایرانی» در گفت‌وگو با یک کارشناس و تحلیلگر ارشد حوزه مسائل انرژی، به دو تهدید موجود برای چاه‌های نفت ایران، پرداخته است.

جلب توجه مجدد به ایران و خاورمیانه

مدیرکل اسبق حوزه خزر و آسیای میانه وزارت نفت در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، ابتدا به تحلیل تهدید ترامپ مبنی بر حمله به زیرساخت‌های نفتی کشور پرداخت و این تهدید را مرتبط با ماجرای ترور او، برای عوض کردن فضای حاکم بر جامعه آمریکا، دانست.

با محاصره دریایی آمریکا، احتمال توقف صادرات، پر شدن مخازن و بسته شدن چاه‌ها وجود دارد و از لحاظ مهندسی غیرممکن نیست و هزینه سنگینی را به کشور، وارد خواهد کرد

محمود خاقانی در این خصوص توضیح داد: اتفاقی که در واشنگتن افتاد، اتفاق سنگینی بود و اگر آن شخص، که می‌گویند ارتباطاتی هم با اسرائیل داشته، موفق می‌شد می‌توانست نظام سیاسی آمریکا را دچار بحران جدی کند چرا که در آن مهمانی شام، شخص ترامپ، ونس، وزرای امور خارجه و جنگ و دیگر شخصیت‌های بسیار مهم کابینه دولت، حضور داشتند. آن شخص رسما تنفر خود را از ترامپ و دولتش اعلام کرد و گفت که دیگر حاضر نیست رئیس‌جمهوری را تحمل کند که از بچه‌ها سوءاستفاده کرده است.

او افزود: این ترور ضربه روانی بسیار سنگینی به دولت آمریکا وارد کرد و ترامپ اکنون برای اینکه این موضوع را تحت‌الشعاع قرار دهد، تهدید به حمله به زیرساخت‌های نفت ایران کرده است یعنی افسران جنگ روانی فورا به این نتیجه رسیده‌اند که باید افکار عمومی مردم آمریکا را از این موضوع منحرف کنند تا توجه‌ها دوباره به ایران و خلیج‌فارس 

جلب شود.

احتمال اجرایی شدن 

تهدیدات دیوانه‌وار ترامپ

این تحلیلگر ارشد اقتصاد انرژی بین‌الملل، درباره دیگر عوامل موثر بر تهدید ترامپ، بیان داشت: در سفری که آقای عراقچی، بعد از دیدارش با مقامات عمان، به پاکستان داشته است، خطوط قرمز ایران را به اطلاع آمریکا رسانده است. یعنی به طور رسمی، قبل از سنت‌پترزبورگ برای ملاقات با پوتین، به آمریکا اعلام کرده‌اند که ایران حاضر نیست برخی از شروط آمریکا را بپذیرد. بنابراین شاید این پیام که به واشنگتن رسیده است، ترامپ خواسته تا تهدید دیگری بکند.  خاقانی ادامه داد: نکته بعدی اینست که نخست‌وزیر ژاپن، هند و کشورهای دیگر حمله و تصمیم به اقدام تروریستی برای کشتن ترامپ را محکوم کردند اما بسیاری از خبرگزاری‌ها می‌گویند چین هنوز سکوت کرده است. چین در مورد ایران هم سکوت کرده است و این بحث هم مطرح می‌شود که موضوع میانجیگری پاکستان که از پشتیبانی چین برخوردار بوده هم شکست خورده است.

به گفته او، الان مسائل ناگهان به‌هم ریخته است و بایستی انتظار داشت که ترامپ دست به کارهایی غیرمعقول و دیوانه‌وار بزند که احتمالا نیروهای مسلح ایران هم آمادگی لازم را دارند و شاید هم به همین دلیلست که نفت حدودا ۲ دلار گران شد.

تجربه حمله به زیرساخت نفتی  در جنگ 8 ساله

این کارشناس حوزه انرژی درباره سناریوی حمله به زیرساخت‌های نفت ایران، عنوان کرد: اگر فرض کنیم که آمریکا به زیرساخت‌ها، لوله‌ها و مخازن نفتی ایران حمله کند، ما این تجربه را در جنگ 8 ساله نیز داشتیم.

خاقانی افزود: در جنگ تحمیلی ۸ ساله که آمریکا، شوروی سابق، فرانسه و انگلستان همه از صدام حسین حمایت می‌کردند، تجربه جنگ نفت‌کش‌ها را در خلیج‌فارس داشتیم. آن زمان تنگه هرمز بسته نبود و ناوهای آمریکایی وارد خلیج‌فارس می‌شدند تا از نفتکش‌ها با پرچم آمریکا، محافظت کنند اما چند برخورد اتفاق افتاد. مثلاً یکبار یکی از فرماندهان ناو آمریکایی در خلیج‌فارس به مرکز ستاد فرماندهی، موقعیت خود را گزارش می‌داد و از عبارت جعلی «خلیج عربی» استفاده کرد و فرمانده ناو ایرانی به شدت با او برخورد و تهدید به حمله با توپ کرد. 

او یادآوری کرد که در نتیجه برخی برخوردها در جنگ 8 ساله، آمریکا چند سکوی نفتی ما را مورد حمله قرار داد و هواپیمای مسافری ایران‌ایر را نیز سرنگون کرد.

شعله‌ور شدن جنگ منطقه‌ای

مدیرکل اسبق حوزه خزر و آسیای میانه وزارت نفت مطرح کرد: آن زمان ایران ملاحظاتی داشت؛ هم تنگه هرمز را مسدود نکرده بود و هم کشورهایی که پایگاه‌هایی آمریکایی در آن حضور داشتند، متهم به همکاری با آمریکا نبودند.

محمود خاقانی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: با حمله به چاه‌ها و زیرساخت‌های نفتی ایران، این احتمال وجود دارد که منافع آمریکا و شرکت‌های نفتی آمریکایی در منطقه مورد حمله قرار بگیرند و حمله آمریکا به زیرساخت‌های نفتی ایران، آتش جنگ را در منطقه چنان شعله‌ور کند که دیگر کنترل آن آسان نباشد

خاقانی تاکید کرد: الان هرکاری آمریکا بکند و هر ضربه‌ای به ایران بزند، این احتمال وجود دارد که منافع آمریکا و شرکت‌های نفتی آمریکایی در منطقه آسیب ببینند. این اتفاق ممکن است که به طور کلی، آتش جنگ را در منطقه چنان شعله‌ور کند که دیگر کنترلش آسان نباشد.

او ادامه داد: باید منتظر ماند تا دید که عاقلان در واشنگتن چه خواهند کرد اما باید توجه کرد که تنها چند روز به اتمام مهلت قانونی ترامپ برای ادامه جنگ، قبل از مجوز کنگره، باقی مانده و ممکن است این تهدید را قبل از اتمام مهلت خود، انجام دهد و دست به چنین حملاتی بزند.

احتمال توقف صادرات نفت

این تحلیلگر مسائل انرژی در ادامه، بسته شدن چاه‌های نفت ایران و توقف روند تولید، را محتمل دانست و درباره توقف تولید چاه‌های نفت در صورت توقف صادرات و پر شدن مخازن، گفت: ما در دوران جنگ 8 ساله هم وقتی که به بعضی از تلمبه‌خانه‌ها و پالایشگاه‌های ما حمله شد و آسیب دیدند، مجبور بودیم که تولید بعضی از چاه‌ها را کاهش دهیم یا شاید برخی را هم ببندیم. ولی اینطور نبود که نفت صادر نکنیم زیرا آن زمان دنیا به نفت ما احتیاج داشت؛ زمانی که نیروهای عراقی با هواپیماها و موشک‌های فرانسوی به خارک حمله کردند، باز نفت را بارگیری و در نزدیکی جزیره‌ سیری در نفت‌کش بزرگی ذخیره می‌کردیم و مشتری‌ها از ما محموله‌ها را تحویل می‌گرفتند.

به گفته وی، با محاصره دریایی آمریکا، شرایط با زمان جنگ 8 ساله متفاوت شده است و احتمال توقف صادرات، پر شدن مخازن و بسته شدن چاه‌ها وجود دارد و درنهایت اگر آمریکا دست به کار احمقانه حمله به چاه‌های نفت ایران بزند، نتیجه آن به خودش باز خواهد گشت.

هزینه بالای بازگشت چاه به تولید

این کارشناس ارشد اقتصاد انرژی بین‌الملل درباره آسیب‌هایی که بسته شدن چاه‌ها باری کشور به همراه می‌آورد، عنوان کرد: اکنون چاه‌های قدیمی هم داریم که وقتی دهنه چاه بسته شود تا نفت از آن بالا نیاید، فشار آن افت می‌کند و بعد دومرتبه اگر بخواهیم آن را به تولید بازگردانیم، هزینه بسیار بالایی خواهد داشت.

خاقانی تصریح کرد که از نظر مهندسی بسته شدن چاه‌های نفت ایران و توقف تولید، غیرممکن نیست.

او درباره سناریو حمله به زیرساخت‌های نفت و بسته شدن چاه‌های نفتی، آن را محتمل دانست و درباره آسیب‌های آن، توضیح داد: اگر فرض کنیم به خارک حمله شود، باید توجه داشته باشیم که اکنون نزدیک به 35 میلیون بشکه نفت در مخازن این جزیره، ذخیره شده است. اگر آمریکا به خطوط لوله‌ای که نفت را به خارک می‌برد حمله کند، خلیج‌فارس به قدری آلوده خواهد شد که پاکسازی محیط‌زیست آن به سادگی میسر نیست و بیشترین لطمه را هم کشورهایی در خلیج‌فارس متحمل می‌شوند که آب‌شیرین‌کن دارند.

این تحلیلگر سرانجام با بیان اینکه بسته شدن چاه‌های نفت و حمله به زیرساخت‌های نفتی، فاجعه‌ای بسیار عظیم خواهد بود، خاطرنشان کرد: در شرایط پیچیده‌ای قرار داریم و باید منتظر هر احتمالی باشیم.