تحلیلگر مسائل انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی» و با هشدار درباره جدیتر شدن تنشها:
توقیف کشتی ایرانی نمایش تبعات محاصره دریایی بود
رامتین موثق
به نظر میرسد محاصره دریایی ایران توسط نیروی دریایی ارتش ایالات متحده آمریکا وارد مرحله عملیاتی خود شده است و همین موضوع احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات و رسیدن به یک راهکار دیپلماتیک را کاهش داده است.
شامگاه یکشنبه 30 فروردین، ارتش آمریکا اعلام کرد که به یک کشتی باری با پرچم ایران در حالی که به سمت بندرعباس حرکت میکرد، شلیک کرده است و ترامپ هم در شبکههای اجتماعی نوشت: «ما یک کشتی باری ایرانی را که تلاش داشت محاصره دریایی را بشکند، توقیف کردهایم. کنترل کامل کشتی آنها را در دست داریم و در حال بررسی محتویات آن هستیم!»
عضو هیات علمی موسسه مطالعات انرژی: قبل از جنگ که نفت خود را با تحریم میفروختیم، محمولههای خود را با قیمت پایین و با تخفیف بالا عرضه میکردیم و در نهایت فروش آن برای کشور پرهزینه بود. پس میتوان گفت که به خاطر تخفیفها و سود واسطهها و تراستیها، عملا بخش قابل توجهی از درآمد نفتی کشور از دست میرفت اما با رفع تحریمها، میتوانیم تولید نفت خود را افزایش دهیم و بدون درصد تخفیف بفروشیم و از همه مهمتر، میتوانیم زین پس مقاصد صادراتی متنوعی داشته باشیم
البته بعد از اعلام خبر توقیف کشتی ایرانی، خبر دیگری مبنی بر عبور موفق یک کشتی دیگر از محاصره دریایی، منتشر شد. شرکت رهیابی محمولههای دریایی و نفتی، «تانکرترکرز» بر اساس تصاویر ماهوارهای اعلام کرد که یک نفتکش غولپیکر با پرچم ایران از محاصره آمریکا عبور کرده و با موفقیت وارد آبهای ایران شده است.
افزایش سطح تنشها در آبهای بینالمللی، خطری برای صادرات نفت ایران محسوب میشود و هدف طرف مقابل نیز فلج کردن صادرات نفتی ایران، و ارزآوری اقتصاد کشور است اما مقامات ایرانی دائما تاکید دارند که محاصره دریایی ایران طرحی از پیش شکست خورده است و موفق نخواهد شد.
ادعای فروش نفت ایران به نزدیک 3 میلیون
همانطور که اشاره شد، تاکید کنونی مقامات بر اینست که صادرات نفت ایران افزایش داشته است و جنگ و تشدید محاصره خللی در این روند به وجود نیاورده. البته این ادعاها تنها منحصر به کارشناسان و تحلیلگران غیررسمی نیست بلکه مقامات رسمی کشور نیز به این موضوع واکنش نشان دادهاند.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت، روز دوشنبه 31 فروردین 1405، در جمع کارکنان شرکت ملی نفتکش، اظهار داشت: «کارکنان شرکت ملی نفتکش با فعالیتهای مستمر خود در کنار دیگر بخشهای فعال در حوزه حملونقل و بارگیری نفت، از جمله امور بینالملل شرکت ملی نفت ایران، شرکتهای بازرگانی نفت و پایانههای نفتی و دیگر ارکان مؤثر در این فرآینده سخت و پچیده تلاش کردند صادرات نفت بیوقفه ادامه یابد.»
تسنیم نیز به نقل از تانکرترکرز مدعی شد که صادرات ایران افزایش چشمگیری داشته است؛ در این گزارش آمده است: «محاصره دریایی ایران تا اینجا نهتنها صادرات نفت را متوقف نکرده، بلکه طبق دادههای تانکرترکرز، حتی به افزایش آن هم منجر شده است. بر اساس این گزارش، ایران تاکنون حدود 9 میلیون بشکه نفت از محدوده محاصره خارج کرده و پیش از آغاز آن نیز 2 میلیون بشکه به دریا فرستاده بود؛ در مجموع 11 میلیون بشکه. این ارقام نشان میدهد صادرات روزانه ایران به حدود 2.75 میلیون بشکه رسیده؛ یعنی بالاتر از سطح پیش از جنگ. همزمان گزارشها از بارگیری چند نفتکش در جزیره خارک با ظرفیت حدود 5 میلیون بشکه حکایت دارد که نشاندهنده تداوم جریان صادرات است.»
اقدام نظامی ارتش آمریکا نشان داد که محاصره دریایی کاملا هم بیتاثیر نیست اما عبور کشتی غولپیکر ایرانی نیز مشخص کرد که ادعاهای ترامپ درباره فلج کردن کامل صادرات نفت ایران کاملا محقق نمیشود. اما اکنون که بنا به آمارهای رسمی و غیررسمی، تولید نفت ایران افزایش پیدا کرده است، تبعات محاصره دریایی برای این تولید چیست؟ آیا در صورت توافق میتوان امید داشت که صادرات نفت ایران، پس از حدود 8 سال، افزایش چشمگیری داشته باشد؟
مرتضی بهروزیفر در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: آمریکا به راحتی میتواند جلوی تمامی ترددها را به تمام بنادر ایران بگیرد و کشتیهای ایران را توقیف کند اما تبعات محاصره دریایی ایران توسط آمریکا کاملا به این بستگی دارد که آمریکا چقدر در انجام این سیاست جدی باشد یا صرفا «نمایش قدرت» به راه بیندازد ولی فکر میکنم این سیاست بیشتر یک شو و نمایش است
افزایش تولید و فروش نفت قبل از محاصره
عضو هیات علمی موسسه مطالعات انرژی در گفتوگو یا «توسعه ایرانی»، در ارزیابی خود از احتمال افزایش تولید و صادرات نفت ایران، بیان داشت: قبل از محاصره دریایی ایران توسط آمریکا، ایالات متحده تحریمهای ایران رو موقتا تعلیق کرد و به ایران اجازه داد تا بتواند نفت خود را بفروشد و پولش را وارد کشور کند.
مرتضی بهروزیفر افزود: ایران حداکثر توان خود را برای تولید به کار برد و نفتهای ذخیره شده خود را بر روی آب هم فروخت و این یک قاعده کاملا طبیعی و جزو بدیهیات است. بنابراین میتوان گفت به احتمال بسیار قوی تولید و صادرات نفت، در یک ماهه گذشته و قبل از محاصره دریایی، افزایش داشته است.
به گفته او، از آنجا که پس از محاصره دریایی، اطلاعات مطلقا به صورت محرمانه رد و بدل میشوند، واقعا نمیتوان اظهارنظر دقیق کرد که آیا نفتکشهای ما میتوانند از محاصره عبور کنند یا خیر!
این تحلیلگر مسائل انرژی درباره تاثیر افزایش فروش نفت بر اقتصاد کشور، اظهار کرد: توجه به شرایط جنگی حاکم بر کشور و وضعیتی که در این نتیجه حاصل شده است، باز هم نمیتوان به صورت دقیق به این مسئله پاسخ داد.
بهروزیفر توضیح داد: به دلیل جنگ، وضعیت کشور بههم ریخته است، مشکلاتی از نظیر تورم از قبل وجود داشته است و همچنان نیز وجود دارد بنابراین اثر درآمدهای نفتی هویدا نشده است اما باید درنظر گرفت که اگر صادرات نفت و ورود پول آن به چرخه اقتصادی ایران اتفاق نمیافتاد، وضعیت اقتصادی و تورم به کجا میرسید! بنابراین وضعیت فعلی، به دلیل بیثباتی آن، چندان قابل مقایسه با سنوات گذشته نیست.
قبل از محاصره دریایی ایران توسط آمریکا، ایالات متحده تحریمهای ایران را موقتا تعلیق کرد و به ایران اجازه داد تا بتواند نفت خود را بفروشد و پولش را وارد کشور کند اما به دلیل جنگ، وضعیت کشور بههم ریخته است، مشکلاتی از نظیر تورم از قبل وجود داشته است و همچنان نیز وجود دارد بنابراین اثر درآمدهای نفتی هویدا نشده است اما باید درنظر گرفت که اگر صادرات نفت و ورود پول آن به چرخه اقتصادی ایران اتفاق نمیافتاد، وضعیت اقتصادی و تورم به کجا میرسید!
محاصره دریایی؛ جدیت یا نمایش قدرت؟
این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به توقیف کانتینربر ایرانی توسط ارتش ایالات متحده آمریکا، در پاسخ به این سوال که «آیا محاصره دریایی ایران توسط آمریکا کاملا بیاثرست یا میتواند تبعاتی برای اقتصاد کشور و صادرات نفت داشته باشد؟»، عنوان کرد: تاثیر محاصره دریایی ایران توسط آمریکا کاملا به این بستگی دارد که آمریکا در انجام این کار جدی باشد یا بیشتر حالت «شو» یا نمایش به خود بگیرد.
بهروزیفر ادامه داد: قاعدتا اگر ارتش آمریکا بخواهد میتواند در محلی که دور از دسترس نیروهای مسلح ایران باشد، جلوی کشتیهای ما را بگیرد. به عنوان مثال میتواند در عمق هزار کیلومتری اقیانوس هند، کشتیهای ایران را برگرداند یا آنها را توقیف کند و در این شرایط، کار چندانی هم از دست ما برنمیآید. آقای قالیباف هم اشاره کرد که آمریکا بزرگترین قدرت نظامی دنیاست و اگر بخواهد، میتواند برخی کارها را انجام دهد؛ هرچند ما هم میتوانیم اقداماتی انجام دهیم اما در نهایت، آمریکا به راحتی میتواند جلوی تمامی ترددها را به تمام بنادر ایران بگیرد.
او تصریح کرد: تبعات محاصره دریایی ایران توسط آمریکا کاملا به این بستگی دارد که آمریکا چقدر در انجام این سیاست جدی باشد یا صرفا نمایش قدرتی به راه بیندازد ولی فکر میکنم این سیاست بیشتر یک شو و نمایش است.
تاثیر مثبت رفع تحریمها بر اقتصاد
عضو هیات علمی موسسه مطالعات انرژی درباره اینکه «با توجه به افزایش تولید و فروش نفت ایران در 1 ماهه گذشته، آیا رفع تحریمها یا حداقل یک تفاهم اولیه برای کاهش تنشهای نظامی، میتواند تاثیر مثبتی بر تولید نفت و در کل، اقتصاد کشور بگذارد؟»،پاسخ داد: بدون تردید رفع تحریمها میتواند تاثیر مثبتی بر بخش نفت و در کل، اقتصاد کشور بگذارد.
بهروزیفر درباره تبعات تحریم بر صادرات نفت ایران، عنوان کرد: چه بخواهیم و چه نخواهیم بپذیریم، قبل از جنگ که نفت خود را با تحریم میفروختیم، محمولههای خود را با قیمت پایین و با تخفیف بالا عرضه میکردیم و در نهایت فروش آن برای کشور پرهزینه بود. همچنین در برگشت پول نیز مشکل داشتیم و به همین دلیل باید اجناس بیکیفیت و به اصطلاح، «بنجل» چینی را، آن هم با شرایط بسیار خاص، وارد میکردیم. پس میتوان گفت که به خاطر تخفیفها و سود واسطهها و تراستیها، عملا بخش قابل توجهی از درآمد نفتی کشور از دست میرفت.
او تاکید کرد که اگر فقط همین تبعات تحریم از قبیل سود واسطهها و تخفیفها، حذف شوند، میتواند تاثیر بسیار قابل توجهی در کلیت اقتصاد کشور بگذارد.
این تحلیلگر حوزه انرژی سرانجام به دیگر سود رفع تحریمها برای صادرات نفت ایران اشاره کرد و گفت: با رفع تحریمها، میتوانیم تولید نفت خود را افزایش دهیم و بدون درصد تخفیف بفروشیم و از همه مهمتر، میتوانیم زین پس مقاصد صادراتی متنوعی داشته باشیم نه مانند وضع کنونی که به یک کشور وابسته هستیم و این کشور اگر بخواهد، از ما نفت میخرد و اگر نخواهد، تمام بازار ما از دست میرود و به همین شکل به راحتی میتواند با ما بازی کند.
دیدگاه تان را بنویسید