یک کارشناس با هشدار درباره تبعات خروج ۱۱ همت پول از بورس در گفتوگو با «توسعه ایرانی»:
احتمال ورود بازار سرمایه به حالت اضطرار، بالاست
رامتین موثق
پس از 18 و 19 دیماه، و افزایش سطح تنشها با آمریکا و احتمال مداخله نظامی این کشور در ایران، بازار سرمایه نیز به این اوضاع ناآرام سیاسی واکنش نشان داد و از روند صعودی خود، پس از برخی اصلاحات اقتصادی، فاصله گرفت و وارد فاز نزولی شد.
در نتیجه این ریزشهای شاخص کل، بورس کانال 4 میلیونی را از دست داد و در روز یکشنبه، شاخص کل به کانال 3.6 میلیون واحد عقبگرد داشت. بازار سرمایه در یکشنبه 3 اسفند 1404، ضمن افت ۸۵ هزار واحد، به 3 میلیون و ۶۱۸ هزار واحد رسید و بدین ترتیب به کانال ۳.۶ میلیون سقوط کرد. اما در هفتههای گذشته، بورش شاهد روندهای صعودی کمرمق و مقطعی نیز بوده است؛ برای مثال در روز گذشته، دوشنبه 4 اسفند 1404، شاخص کل بازار سرمایه امروز، ۶۱ هزار و ۶۵۳ واحد رشد کرد و در کانال 3 میلیون و ۶۸۰ هزار واحدی ایستاد. شاخص هموزن نیز ۰.۹۱ درصد رشد کرد و در کانال ۹۵۰ هزار واحدی ایستاد.
در تجربیات قبلی سالهای گذشته و دورههای مختلفی که تجربه کردیم، همیشه افزایش تنشهای سیاسی و نزدیک شدن مذاکرات به بنبست، منجر به تحریمهای جدیدتر میشدند و در پی این مسئله، روند بازار سرمایه نیز نزولی میشد و اکنون نیز بازار به این دلیل نزولی است که اوضاع سیاسی نامناسب و نامساعد است و در بلاتکلیفی به سر میبرد
گفتنی است، بازار سرمایه از ۲۴ آبان روند افزایشی داشت و طی این مدت رکوردهای جدیدی را با ورود به کانالهای ۳.۳، ۳.۴، ۳.۵، ۳.۶، ۳.۷، ۳.۸، ۳.۹، ۴ و ۴.۱، ۴.۲، ۴.۳ و ۴.۴ میلیون واحد به ثبت رسانده بود. اما از ابتدای بهمن ماه تاکنون تحت تاثیر متغیرهای غیراقتصادی و بحرانهای منطقهای ۲۴ درصد بازدهی منفی را به ثبت رسانده و تا کانال ۳.۶ میلیون واحد عقبنشینی کرد. در این شرایط اقبال به سرمایهگذاری در صندوقهای طلا افزایش یافته است؛ به طوری که روز ۲۸ بهمن ورود پول به صندوقهای طلا ۱۱۴۲ میلیارد تومان بود در حالی که ورود پول به سهام ۱۹۰ میلیارد تومان بود.
اصلاح طبیعی بورس نگرانکننده شده است
اغلب کارشناسان و صاحبنظران حوزه بر این عقیدهاند که روند نزولی بورس به علت افزایش سطح تنشهای سیاسی و ریسکهای سیستماتیک است که این روند در گذشته نیز تجربه شده است؛ هرچند که ریزش بورس میتواند آثار مخربی بر روند سرمایهگذاری در کشور بگذارد.
در همین راستا، یک کارشناس بازار سرمایه با اشاره به افت سنگین شاخصهای سهام در بهمنماه، معتقد است بازار از یک اصلاح طبیعی عبور کرده و وارد فاز نزولی فرسایشی شده است؛ روندی که با شروع پرتنش اسفندماه و سقوط بیش از ۱۰۰ هزار واحدی شاخص کل در نخستین روز معاملاتی این ماه، ابعاد نگرانکنندهتری به خود گرفته است.
سهیلا نقیپور در گفتوگو با ایسنا، تاکید کرد که این ریزش فراتر از یک اصلاح زمانی یا قیمتی متعارف است و بورس عملا وارد فاز نزول فرسایشی شده است. او توضیح داد: «ما از یک اصلاح مقطعی عبور کردهایم و اکنون با یک نزول عمیقتر مواجه هستیم. این تغییر ماهیت، نشاندهنده عمق فشار فروش و خروج نقدینگی از بازار است؛ موضوعی که در آمار عملکرد شاخصها به وضوح قابل مشاهده است.»
این تحلیلگر همچنین عنوان کرد که این روند نزولی تمام بازار را درگیر کرده است و در اینباره نیز گفت: «همگرایی در میزان افت شاخص کل و شاخص هموزن نشان میدهد که فشار فروش محدود به صنایع بزرگ نبوده و کلیت بازار، اعم از شرکتهای کوچک و متوسط، با بدبینی فراگیر مواجه شدهاند. این موضوع بیانگر آن است که فضای روانی منفی، تمام ارکان بازار را درگیر کرده است.»
تحلیلگر بازار سرمایه: در صورتی که مذاکرات به توافق ختم شود، یک بازار سرمایه بسیار مناسب، پررونق و صعودی، آن هم با یک شدت بسیار بالایی، خواهیم داشت؛ اما در صورتی که اوضاع منجر به نتیجهای غیر از مذاکره و توافق باشد، باید همچنان شاهد دوره نزولی و شاید رفتن در حالت اضطرار، باشیم. هر دو حالت امکانپذیر است، به نظر من احتمال وقوع سناریوی دوم، یعنی اضطرار، بیشتر است
کوچ ۱۱ هزار میلیارد تومانی از بورس
همانطور که از گفتههای کارشناس فوق پیداست، یکی از متغیرهای نشان دهنده وضعیت اسفناک بورس، خروج نقدینگی از بازار است و بنا به گزارشها، فقط در روز یکشنبه 3 اسفند، بیش از 1464 میلیارد تومان نقدینگی حقیقی از بازار خارج شد؛ و ارزش معاملات نیز با افت 41 درصدی نسبت به چهارشنبه قبل، به حدود 4274 میلیارد تومان کاهش یافت.
حال مشخص شده است که از 19 دیماه 1404، حدود 11 هزار میلیارد تومان از بازار خارج شده است! موضوعی که حبیب آرین، کارشناس و تحلیلگر بورس، در گفتوگو با ایسنا آن را «تخلیه نقدینگی» خوانده و اظهار کرده است: «بررسیها گویای آن است که در ۲۴ روز معاملاتی گذشته، مجموعاً ۱۰,۷۸۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بورس خارج شده که این فرار بزرگ سرمایه، پاسخی مستقیم به نااطمینانیهای سیاسی و تنشهای فزاینده بینالمللی بوده است.»
او در این خصوص، افزوده: «نقطه عطف این روند نزولی، روز ۲۰ دی ماه بود. در این روز، بازار با شوک خروج ۹۴۰ میلیارد تومانی نقدینگی حقیقی روبرو شد. این عدد که بزرگترین خروج پول تا آن تاریخ بود، نشان داد که اعتماد به عنوان اصلیترین دارایی بازار سرمایه، در مواجهه با ناآرامیهای اجتماعی به شدت آسیب دیده است. از این تاریخ به بعد، بورس تهران دیگر نتوانست به مدار صعودی بازگردد و هر نوسان مثبتی، تنها فرصتی برای خروج بیشتر تلقی شد.»
این گزارش بر محور بررسی علل روند نزولی بورس، خارج شدن 11 همت پول از بازار سرمایه و آثار این روند، تنظیم شده است.
بازار کمرمق و بلاتکلیف است
یک تحلیلگر بازار سرمایه در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره علل روند نزولی این روزهای بورس، بیان کرد: کاملا مشخص است که وضعیت بازار بورس با توجه به اینکه اوضاع و احوال سیاسی نامساعد است و از طرفی هم ریسک سیستماتیک بالا است، خوب نیست.
حمید میرمعینی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: فعلا بازارهایی مانند ارز و طلا و خودرو، خیلی تحتتأثیر منفی و تلاطم قرار نداده است. هرچند که خروج 11 همت از بازار سرمایه هم با توجه به میزان نقدینگی جامعه چندان قابلملاحظه نیست ولی در مجموع در زمانهایی که پول کلانی از بازار سرمایه خارج میشود، آثار مخربی در بازارهای مختلف از جمله مسکن، ارز، طلا و خودرو برجای میگذارد
حمید میرمعینی توضیح داد: در وضعیت فعلی بازار، خریداران ضعیفتر از فروشندگان هستند و همین عامل باعث شده است که شاهد روند کمرمق و نزولی در بازار باشیم.
او افزود: در تجربیات قبلی سالهای گذشته و دورههای مختلفی که تجربه کردیم، همیشه افزایش تنشهای مخصوصا سیاسی و نزدیک شدن مذاکرات به بنبست، منجر به تحریمهای جدیدتر میشدند و در پی این مسئله، روند بازار سرمایه نیز نزولی میشد و اکنون نیز که بازار باز هم نزولی است، به این دلیل است که اوضاع سیاسی نامناسب و نامساعد است و در بلاتکلیفی به سر میبرد.
این کارشناس درباره دیگر عوامل تشدیدکننده روند نزولی بورس، گفت: علاوه بر اینکه دولت بابت بودجه هم هنوز بلاتکلیف است و اعداد و ارقام بودجه هنوز به تصویب نرسیده است. از طرفی مشکلات و اعتراضات داخلی همچنان پابرجا هستند و تمام این مسائل، به عنوان ریسکهایی هستند که بازار را تحتالشعاع قرار میدهد و از ورود جریان نقدینگی جدید و خریداران جدید به بازار سرمایه جلوگیری میکند.
احتمال تلاطم در بازارهای دیگر
میرمعینی با تاکید بر اینکه خروج 11 هزار میلیارد تومان از بازار سرمایه ناشی از عوامل ذکر شده است، عنوان کرد: ریسک سیستماتیک اکنون بسیار بالاست و آثار آن در تمام دنیا هم به همین شکل است.
او ادامه داد: با افزایش تنشها و مشکلاتی که به لحاظ سیاسی رخ میدهد، معمولا شاهد افتهای سرسامآور و بسیار محسوس، در کلیه بازارهای مالی دنیا هستیم و معمولا هم در اوضاع و شرایط نامناسب، بازارهای مالی بیشترین تأثیر منفی را از این اوضاع میگیرند.
این تحلیلگر بورس درباره تاثیر خروج 11 همت پول از بازار سهام، تصریح کرد: در بازارهای مالی مختلف دیگر هم مشکلات به همین منوال وجود دارد اما به نظر میرسد فعلا خروج پول بازارهایی را مانند ارز و طلا و خودرو، خیلی تحتتأثیر منفی و تلاطم قرار نداده است. هرچند که خروج 11 همت از بازار سرمایه هم با توجه به میزان نقدینگی جامعه چندان قابلملاحظه نیست ولی درمجموع خروج پول کلان از بازار سرمایه، میتواند آثار مخربی در بازارهای مختلف از جمله مسکن، ارز، طلا و خودرو برجای بگذارد.
توافق یا عدم توافق؛
افزایش تنشها محتملترست
میرمعینی درباره تحلیل خود از ادامه روند بورس تا پایان سال، مطرح کرد: ادامه روند بازار سرمایه به نتایج مذاکراتی که در پیش است، بسیار ارتباط دارد. همینطور به احتمال حمله نظامی هم که اکنون وجود دارد، بسیار ارتباط پیدا میکند.
او درباره سناریوی اول گفت: در صورتی که مذاکرات به توافق ختم شود، یک بازار سرمایه بسیار مناسب، پررونق و صعودی، آن هم با یک شدت بسیار بالایی، خواهیم داشت. اما در صورتی که اوضاع منجر به نتیجهای غیر از مذاکره و توافق باشد، باید همچنان شاهد دوره نزولی و شاید حتی بتوان گفت، رفتن در حالت اضطرار، باشیم.
میرمعینی در پایان تاکید کرد: به نظر میرسد که هر دو حالت امکانپذیر است و باید دید چه خواهد شد ولی به نظر من احتمال وقوع سناریو دوم، یعنی اضطرار، بیشتر است.
دیدگاه تان را بنویسید