رامتین موثق

پنجشبه 18 دی‌ماه همزمان با گسترش اعتراضات، جریان اینترنت آزاد کاملا قطع شد. مردم ایران قطعی اینترنت را در مواقع بحرانی تجربه کرده بودند. در آبان‌ماه 1398، مردم چند هفته‌ای از اینترنت جهانی محروم بودند و در جنگ 12 روزه نیز برای مدتی جریان اینترنت قطع بود. اما  تفاوت این‌بار با دفعات پیش این بود که در آبان 98 یا جنگ 12 روزه، پیامرسان‌های داخلی و یا جریان پیامک متوقف نشده بود اما در دی‌ماه 1404 مردم از این خدمات نیز محروم   شدند.

در این مقطع و در شرایط قطع کامل اینترنت، علاوه بر محروم شدن مردم از یکی از اولیه‌ترین حقوق شهروندی، مسئله کسب‌وکارهای مجازی نیز اهمیت پیدا می‌کند. پس از تشدید مشکلات اقتصادی و تبدیل شدن افزایش نرخ بیکاری به یکی از چالش‌های اقتصاد ایران، بسیاری از مردم در بستر شبکه‌های مجازی مانند اینستاگرام و تلگرام، کسب‌وکارهای کوچک راه‌اندازی کردند که به سرمایه اولیه چندان زیادی هم نیاز نداشت اما با هربار قطعی اینترنت، این بخش از اقتصاد کشور نیز دچار آسیب می‌شود.

درست است که اکنون اینترنت به دلیل مسائل امنیتی مختل شده است اما باید برای آینده فکری داشته باشیم و ایده جدیدی پی‌ریزی کنیم که هم بتوانیم امنیت را برقرار کنیم و هم فعالین اقتصادی بتوانند کسب‌وکارهای خود را ادامه دهند

در این میان وزیر ارتباطات نیز به دفعات یادآور شده که قطعی اینترنت تصمیم دولت نبوده است و نهادهای امنیتی در این میان نقش‌افرین بوده‌اند. او در پاسخ به سوالی در خصوص وصل شدن مجدد شبکه‌های مجازی ایرانی نیز، اظهارنظر دقیقی نداشت!

خطر تعطیلی و تعدیل نیرو 

در کمین کسب‌وکارهای مجازی

علاوه بر کسب‌وکارهای کوچک مجازی که با قطعی اینترنت دچار ضربات وحشتناکی می‌شوند، برخی فعالیت‌های بزرگ مجازی نیز در معرض خطراتی نظیر ورشکستگی، از بین رفتن بخشی از سرمایه یا محصولات و یا تعدیل نیرو قرار می‌گیرند.

در همین خصوص، رضا الفت‌نسب، دبیر اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در گفت‌وگو با ایرنا، با اشاره به اینکه کسب‌وکارهای دیجیتال به‌ طور مستقیم از قطعی اینترنت ضربه خورده‌اند، گفت: «فعالیت کسب‌وکارهای اینترنتی با بازار سنتی متفاوت بوده، یعنی با قطعی اینترنت، بازار کسب‌و‌کار ما نیز تعطیل می‌شود.»

او درباره تفاوت قطعی اینترنت این ماه با تجربیات گذشته، بیان کرد: «این بار بسیاری از مشتریان نمی‌توانند وارد سایت‌های کسب‌وکار اینترنتی شوند زیرا باید یک پیامک تایید یا (OPT) دریافت کنند که مسدود شده است به همین دلیل کسب‌وکارهای اینترنتی که قطعی این پیامک را دارند، کاربر اگر بخواهد خرید کند، در اغلب مواقع نمی‌تواند.»

این مقام صنفی درباره احتمال تعدیل نیرو گسترده در کسب‌وکارهای مجازی هشدار داد و عنوان کرد: «نگرانم که کسب‌وکارها نتوانند هزینه‌های خود را پرداخت کنند و مجبور به تعدیل نیرو شوند، بنابراین باید فکری کرد تا به فوریت بتوان مشکلات کسب‌وکارهای دیجیتال را مرتفع کرد.»

علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران نیز در این باره به ایلنا، گفت: «ثبت سفارش و کارهایی که کسب‌وکارها با شرکای خارجی انجام می‌دهند با چالش مواجه شده‌ چون امروز ارتباط تلفنی با خارج قطع است و عملا هیچ‌گونه دسترسی وجود ندارد‌.»

بنابراین با قطعی اینترنت، بخشی از فعالین اقتصادی دچار ضربه می‌شوند. در این میان فعالیت‌های بزرگ به دلیل داشتن پشتوانه مالی، می‌توانند گلیم خود را از آب بیرون بکشند اما خطر بیکار شدن فعالین کوچک و سقوط آن‌ها به ارتش بیکاران بیش از پیش پررنگ شده است و در این برهه از تاریخ اقتصادی ایران که مشکلات معیشتی به قله خود رسیده است، گسترش نرخ بیکاری می‌تواند بنزین مجددی بر آتش بحران اقتصادی ایران باشد.

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی: با قطع شدن کامل اینترنت حتی کسب‌وکارهای عادی هم دچار مشکل می‌شوند. فعالان اقتصادی در این مدت حتی قادر به ارسال یک ایمیل نیستند و برای مثال پیش‌فاکتورها را باید با فکس بفرستیم و این درحالی است که بسیاری از شرکت‌ها دیگر دستگاه فکس ندارند! 

توقف یک هفته‌ای فعالیت‌ها

یک عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره تاثیر قطعی اینترنت بر اقتصاد کشور، اظهار داشت: در چندسال اخیر اقتصاد دیجیتال ما رشد داشته است و به نوعی روند کاری تجار، بنگاه‌داران، کسبه و حتی مردم عادی در بستر اینترنت 

انجام می‌شود.

مهراد عباد یادآور شد: در چندسال اخیر شاهد قطعی‌های یک‌شبه اینترنت و ادامه‌دار شدن آن بودیم. در مواقعی که اینترنت قطع است، عملا بخش بزرگی از کسب‌وکارها از بین می‌رود و به خصوص فعالیت‌هایی که در بستر آنلاین حضور دارند، در اصل هیچ کاری نمی‌توانند انجام دهند.

او با اشاره به از دسترس خارج بودن شبکه‌های مجازی داخلی مانند «ایتا» و «بله»، تصریح کرد: به دلیل اینکه بسیاری از ارتباطات بین شرکت‌ها از طریق آنلاین صورت می‌گرفت، فعالیت‌های روزانه مختل شده و عملا بخش بزرگی از کار فعالان اقتصادی در این یک هفته متوقف 

شده است.

حتی دولتی‌ها هم تعطیلند

این فعال اقتصادی درباره تاثیرات قطعی اینترنت بر کسب‌وکارها، عنوان کرد: حتی کسب‌وکارهای عادی هم دچار مشکل می‌شوند. فعالان اقتصادی در این مدت حتی قادر به ارسال یک ایمیل نیستند و برای مثال پیش‌فاکتورها را باید با فکس بفرستند و این درحالی است که این روزها بسیاری از شرکت‌ها دیگر دستگاه فکس ندارند!

عباد به تجربه خود از قطعی اینترنت و تاثیر آن بر کسب‌وکارش اشاره کرد و گفت: برای مثال اکنون برای ارسال حواله خروج به انبار برای ارسال کالاها یا ارتباط با واحد تولید، باید از طریق تلفن ثابت با این واحدها ارتباط بگیریم. اکنون همه ارتباطات شفاهی شده است در صورتی که طبق استاندارد یورو 2001، تمام ارتباطات باید مکتوب باشد و عملا این پروسه را نمی‌توانیم   طی کنیم.

مهراد عباد در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: امنیت بسیاری از کشورهای دنیا برقرار است ولی اینترنت خود را قطع نمی‌کنند؛ اما در ایران، یکی از اولین راهکارهای حاکمیت همواره این بوده است که بلافاصله دکمه قطعی اینترنت را فشار دهد که عملا ارتباطات برای مدتی کاملا قطع شود

به گفته او، انواع و اقسام مشکلات تخصصی برای شرکت‌های مختلف پیش آمده است و فعالان اقتصادی اکنون با راهکارهایی که خود ابداع کرده‌اند، کار را جلو می‌برند اما در عمل، اغلب کسب‌وکارها «خوابیده» است و بسیاری از شرکت‌ها اصلا بر سر کار حضور ندارند و یا حتی در این مدت، دستگاه‌های دولتی نیز اکثرا تعطیل بوده‌اند و اصلا اوضاع  خوبی نداشته‌اند.

ضرر شرکت‌های کوچک و حتی بزرگ 

از قطعی اینترنت

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در دوره‌های گذشته نیز محدودیت‌هایی برای اینترنت وجود داشت، اما اینستاگرام فیلتر نبود و بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی در بستر اینستاگرام شکل گرفته بود. بسیاری از مردم عادی نیز کسب‌وکارهای کوچکی نظیر فروش لباس، ترشی، شیرینی و ... راه انداخته بودند. بعد از محدود و فیلتر شدن اینستاگرام، بسیاری از این افراد با استفاده از فیلترشکن توانستند کسب‌وکارهای خود را به سختی مجددا راه‌اندازی کنند.

او تصریح کرد: اما اکنون که تمام جریان اینترنت قطع شده است، این بخش از جامعه اقتصادی متحمل بیشترین ضربه خواهد شد.

این عضو اتاق بازرگانی همچنین توضیح داد: فعالیت‌های اقتصادی مجازی اکنون دو گروه هستند؛ بخشی از این کسب‌وکارها، فعالان اقتصادی داخل خانه هستند که بدون سرمایه زیاد و با استفاده از شبکه‌های اجتماعی، کار خانگی خود را راه انداخته‌اند اما برخی از فعالیت‌های اقتصادی ما که در بستر اینترنت شکل گرفته است، متعلق به شرکت‌های بزرگ است. برای مثال شرکت‌های فروش بلیت هواپیما و قطار، دیجی‌کالا، اسنپ و تمام این فعالیت‌های بزرگ نیز در 2 روز اول کاملا متوقف شده بودند و اکنون نیز کار آن‌ها به سختی ادامه پیدا می‌کند. 

او تاکید کرد: این قطعی ناگهانی اینترنت، کار تمام فعالیت‌های مجازی کوچک و بزرگ را نیز یک‌شبه قفل کرده است.

تنها راهکار حاکمیت 

به قطعی اینترنت محدود شده است

عباد مطرح کرد: درست است که اکنون اینترنت به دلیل مسائل امنیتی مختل شده است اما باید برای آینده فکری داشته باشیم و ایده جدیدی پی‌ریزی کنیم که هم بتوانیم امنیت را برقرار کنیم و هم فعالان اقتصادی بتوانند کسب‌وکارهای خود را ادامه دهند.

او افزود: پیش از این صحبت از ملی کردن اینترنت بود که واقعا یک کار نشدنی است و هیچ کجای دنیا نیز چنین کاری نکرده‌اند. بنابراین باید راهکاری نوین و خلاقانه با استفاده از تکنولوژی‌های جدید و موجود، به کار گرفت تا هم نیروهای امنیتی و هم فعالان اقتصادی بتوانند فعالیت خود را ادامه دهند.

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در نهایت خاطرنشان کرد: امنیت بسیاری از کشورهای دنیا برقرار است اما اینترنت خود را قطع نمی‌کنند اما در ایران، یکی از اولین راهکارهای حاکمیت همواره این بوده است که بلافاصله دکمه قطعی اینترنت را فشار دهند که عملا ارتباطات برای مدتی کاملا قطع شود.