«توسعه‌ایرانی» انتخابات میاندورهای و سایه جنگ بر محاسبات ترامپ را بررسی می‌کند؛
«مادر همه بمب‌ها»؛ بلوف انتخاباتی یا مقدمه حمله به ایران؟
انتشار گزارش‌هایی از سوی شبکه‌های سی‌ان‌ان و سی‌بی‌اس درباره آماده‌سازی طرح‌های نظامی آمریکا برای استفاده احتمالی از بزرگ‌ترین بمب غیرهسته‌ای این کشور علیه ایران، هم‌زمان با گزارش روزنامه اسرائیلی معاریو درباره گفت‌وگوهای مکرر دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو درباره ازسرگیری حملات نظامی، بار دیگر احتمال بازگشت جنگ به مرحله‌ای تازه را مطرح کرده است. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که هنوز روشن نیست واشنگتن تصمیم نهایی خود را برای ازسرگیری عملیات نظامی اتخاذ کرده باشد؛ به‌ویژه آنکه گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی از تردیدهایی در داخل دولت درباره اثربخشی چنین حملاتی حکایت دارند. در تهران نیز این گزارش‌ها با واکنش هیستریک «ابراهیم عزیزی»، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، روبه‌رو شده است. او با ادبیاتی تهدیدآمیز به اظهارات ترامپ پاسخ داده و گفته که هنوز از مادرزاییده نشده که کسی بتواند از مادر همه بمب‌ها علیه ایران استفاده کند، و این تحولات در شرایطی روی می‌دهد که نبرد انتخاباتی دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه با محوریت «جنگ ایران» به یکی از پرچالش‌ترین انتخابات میاندورهای در کنگره ایالات متحده، تبدیل شده است. خانم‌ها و آقایان، به «میز سیاست خارجی توسعه‌ایرانی» خوش آمدید.
حمیدرضا مهدیزاده
شبکه خبری سی‌ان‌ان روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر، به نقل از چند مقام آمریکایی آگاه از بحث‌های نظامی، گزارش داد که ارتش آمریکا گزینه‌های تازه‌ای برای حمله به ایران آماده کرده است که می‌تواند استفاده از بمب GBU-43/B، معروف به «مادر همه بمب‌ها» را نیز شامل شود. بر اساس این گزارش، زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران از جمله اهداف احتمالی این طرح‌ها هستند و اجرای آنها به تصمیم دونالد ترامپ برای ازسرگیری عملیات نظامی بستگی دارد.
روزنامه تایمز اسرائیل در بازتاب گزارش سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع آگاه از طرح‌های نظامی نوشت که درباره اثربخشی MOAB علیه تأسیسات عمیق زیرزمینی تردید وجود دارد و این بمب اساساً برای نفوذ عمیق طراحی نشده است. این نکته درباره مجموعه زیرزمینی «کوه کلنگ» در نزدیکی نطنز اهمیت دارد؛ مجموعه‌ای که در گزارش‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران مورد توجه قرار گرفته است
سی‌ان‌ان تأکید کرد که استفاده از این بمب، بزرگ‌ترین سلاح غیرهسته‌ای موجود در زرادخانه آمریکا، می‌تواند به معنای تشدید قابل‌توجه درگیری باشد؛ هرچند برخی منابع آگاه هم درباره میزان اثربخشی آن برای تحقق اهداف نظامی واشنگتن، تردیدهایی مطرح کرده‌اند.
همچنین، سی‌بی‌اس در گزارشی دیگر نوشت که کاخ سفید و پنتاگون طرح‌هایی برای استفاده از این بمب علیه اهداف نظامی در ایران آماده کرده‌اند. این شبکه به نقل از یک مقام پنتاگون گزارش داد که وزارت جنگ آمریکا برای طیف گسترده‌ای از سناریوهای عملیاتی برنامه‌ریزی می‌کند تا در صورت صدور دستور رئیس‌جمهور و وزیر جنگ، امکان اجرای عملیات فراهم باشد. در مقابل، سخنگوی کاخ سفید از اظهارنظر درباره طرح‌های حساس نظامی خودداری کرد و گفت ترامپ برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، همه گزینه‌ها را روی میز نگه می‌دارد.
و خبرگزاری رویترز نیز با بازتاب گزارش سی‌ان‌ان تصریح کرد که به‌طور مستقل نتوانسته است این گزارش را تأیید کند. بنابراین، آنچه تاکنون در دست است، گزارش رسانه‌ها به نقل از منابع مطلع از برنامه‌ریزی‌های نظامی است، نه اعلام رسمی تصمیم نهایی برای استفاده از این بمب.
معاریو: گفت‌وگوهای مکرر ترامپ و نتانیاهو درباره ازسرگیری حملات
در کنار گزارش‌های مربوط به گزینه‌های نظامی، روزنامه اسرائیلی معاریو از تماس‌ها و گفت‌وگوهای مکرر ترامپ و نتانیاهو طی دو هفته گذشته درباره احتمال ازسرگیری حملات نظامی علیه ایران خبر داده است.
بر اساس این گزارش که رسانه‌های دیگر نیز آن را بازتاب داده‌اند، دو طرف درباره امکان انجام عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه اهداف نظامی و هسته‌ای ایران گفت‌وگو کرده‌اند. گزارش معاریو همچنین به محاسبات سیاسی نتانیاهو در آستانه انتخابات اسرائیل اشاره دارد و احتمال می‌دهد که زمان‌بندی یک عملیات تازه بر ارزیابی‌های انتخاباتی او اثر بگذارد.
فجایعی چون مراسم عروسی در سیریک، مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد نشان داده که توانایی بالای پنتاگون در استفاده از تکنولوژی مدرن هم نمی‌تواند پوشش گسترده‌ای بر خطاهای انسانی ایجاد کند. آسیب به زیرساخت‌های حیاتی ایران می‌تواند بر تأمین برق، سوخت، حمل‌ونقل و فعالیت‌های اقتصادی ایرانیان اثر بگذارد و در صورت اختلال در خدمات ضروری، زندگی میلیون‌ها غیرنظامی را تحت تأثیر قرار دهد
این روایت با گزارش ۱۳ اکتبر آکسیوس درباره گفت‌وگوهای ترامپ و نتانیاهو هم‌پوشانی دارد. آکسیوس به نقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی نوشته بود که نتانیاهو در تماس با ترامپ درباره نگرانی اسرائیل از بازسازی بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای ایران صحبت کرده و احتمال یک عملیات گسترده تازه را مطرح کرده است.
با این حال، آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که رئیس‌جمهور ایالات متحده در مقاطع مختلف درباره ازسرگیری حملات مواضع متفاوتی داشته و هنوز تعهد قطعی برای اجرای عملیات، وجود ندارد. یک مقام کاخ سفید هم روایت مطرح‌شده درباره گفت‌وگوهای دو رهبر برای ازسرگیری جنگ را رد کرده و گفته بود که ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا حمله‌ای انجام نخواهد داد.
آیا «مادر همه بمب‌ها» می‌تواند تأسیسات هسته‌ای ایران را نابود کند؟
بمب GBU-43/B که به اختصار MOAB نیز نامیده می‌شود، حدود ۹,۸ تن وزن دارد و بزرگ‌ترین بمب غیرهسته‌ای زرادخانه آمریکاست. این سلاح برای ایجاد انفجار بسیار گسترده و تخریب در سطحی بسیار وسیع طراحی شده است و ارتش آمریکا در سال ۲۰۱۷ از آن علیه مواضع گروه داعش در افغانستان استفاده کرد.
البته، کارشناسان خبره نظامی تصریح می‌کنند که با وجود قدرت انفجاری زیاد، این بمب را نباید با مهمات تخصصی سنگرشکن که برای نفوذ به لایه‌های عمیق زمین و انهدام اهداف مستحکم زیرزمینی طراحی شده‌اند، یکسان دانست.
روزنامه تایمز اسرائیل در بازتاب گزارش سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع آگاه از طرح‌های نظامی نوشت که درباره اثربخشی MOAB علیه تأسیسات عمیق زیرزمینی تردید وجود دارد و این بمب اساساً برای نفوذ عمیق طراحی نشده است. این نکته درباره مجموعه زیرزمینی «کوه کلنگ» در نزدیکی نطنز اهمیت دارد؛ مجموعه‌ای که در گزارش‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران مورد توجه قرار گرفته است.
«ابراهیم عزیزی» رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در واکنش به گزارش‌های مربوط به تهدید استفاده از «مادر همه بمب‌ها» علیه ایران، اظهارات ترامپ را گزافه‌گویی توصیف کرد و با استفاده از ادبیاتی شعاری گفت هنوز کسی از مادر زاده نشده است که بتواند ایران را با چنین بمبی تهدید کند. این اظهارات را می‌توان بخشی از واکنش سیاسی تهران به افزایش فشار نظامی آمریکا دانست
در نتیجه، صرف مطرح‌شدن نام این بمب به معنای آن نیست که آمریکا با استفاده از آن قادر خواهد بود یک تأسیسات هسته‌ای مدفون در عمق زیاد را نابود کند. به گفته کارشناسان نظامی، اثربخشی هر حمله به ویژگی‌های هدف، عمق و استحکام سازه، نوع مهمات و شرایط عملیاتی وابسته است.
از سوی دیگر، برای واردکردن خسارت جدی به زیرساخت‌های انرژی، الزاماً نیازی به استفاده از بمبی با ابعاد MOAB نیست. مهمات متعارف کوچک‌تر، از جمله بمب‌های ۲۰۰۰ پوندی، نیز بسته به نوع هدف، دقت اصابت و شرایط حمله می‌توانند خسارت‌های سنگینی ایجاد کنند. البته از این گزاره نمی‌توان نتیجه گرفت که همه اهداف انرژی یا تأسیسات زیرزمینی با یک نوع بمب و به یک اندازه آسیب‌پذیرند.
به همین دلیل، مطرح‌شدن گزینه MOAB را باید در کنار دو احتمال بررسی کرد: نخست، اینکه ارتش آمریکا واقعاً در حال ارزیابی کاربردهای خاص این سلاح در سناریوهای احتمالی است؛ دوم، اینکه برجسته‌شدن نام بزرگ‌ترین بمب غیرهسته‌ای آمریکا، علاوه بر بُعد نظامی، می‌تواند کارکرد بازدارنده و روانی نیز داشته باشد. شواهد موجود برای تعیین قطعی سهم هر یک از این دو عامل کافی نیست.
واکنش تهران؛ تهدید متقابل ترامپ با ادبیات هیستریک
«ابراهیم عزیزی»، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در واکنش به گزارش‌های مربوط به تهدید استفاده از «مادر همه بمب‌ها» علیه ایران، اظهارات ترامپ را گزافه‌گویی توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی در برابر هرگونه اقدام علیه منافع ملی، امنیت ملی و تمامیت سرزمینی کشور پاسخی قاطع و پشیمان‌کننده خواهد داد.
او همچنین با استفاده از ادبیاتی شعاری گفت هنوز کسی از مادر زاده نشده است که بتواند ایران را با چنین بمبی تهدید کند. عزیزی مدعی شد که نیروهای مسلح ایران برای مقابله با هرگونه اقدام آمریکا آمادگی دارند و در صورت ارتکاب خطا از سوی واشنگتن، آمریکا با واکنشی جدی از سوی تهران روبه‌رو خواهد شد.
این اظهارات را می‌توان بخشی از واکنش سیاسی تهران به افزایش فشار نظامی آمریکا دانست؛ واکنشی که هدف آن نمایش آمادگی برای مقابله و جلوگیری از شکل‌گیری این تصور است که تهدید به استفاده از یک سلاح بزرگ می‌تواند ایران را به عقب‌نشینی وادار کند.
شبکه خبری سی‌ان‌ان روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر، به نقل از چند مقام آمریکایی آگاه از بحث‌های نظامی، گزارش داد که ارتش آمریکا گزینه‌های تازه‌ای برای حمله به ایران آماده کرده است که می‌تواند استفاده از بمب GBU-43/B، معروف به «مادر همه بمب‌ها» را نیز شامل شود. بر اساس این گزارش، زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران از جمله اهداف احتمالی این طرح‌ها هستند و اجرای آنها به تصمیم دونالد ترامپ برای ازسرگیری عملیات نظامی بستگی دارد
با این حال، پاسخ به پرسش‌های نظامی را نمی‌توان صرفاً از طریق اظهارات سیاسی یا تهدیدهای متقابل به دست آورد. ارزیابی توانایی MOAB علیه اهداف مشخص در ایران، همان‌قدر به اطلاعات فنی و شرایط عملیاتی نیاز دارد که ارزیابی توان پاسخ‌گویی ایران به یک حمله احتمالی مستلزم بررسی توانایی‌ها، اهداف و پیامدهای عملیاتی است.
فاجعه انسانی حمله؛ مسئله‌ای فراتر از نام و قدرت یک بمب
در ارزیابی احتمال استفاده از MOAB، توجه به پیامدهای انسانی حمله اهمیت ویژه‌ای دارد. قدرت انفجاری زیاد این بمب می‌تواند در صورت استفاده در نزدیکی مناطق مسکونی یا زیرساخت‌های غیرنظامی، خطر تخریب گسترده، تلفات انسانی و آسیب به خدمات حیاتی را افزایش دهد. با این حال، گستره واقعی خسارت به محل هدف، فاصله از مناطق مسکونی و شرایط محیطی وابسته خواهد بود. اما فجایعی چون مراسم عروسی در سیریک، مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد نشان داده که توانایی بالای پنتاگون در استفاده از تکنولوژی مدرن هم نمی‌تواند پوشش گسترده‌ای بر خطاهای انسانی ایجاد کند و اگر هدف حمله تأسیسات انرژی باشد، پیامدها نیز لزوماً به محل انفجار محدود نمی‌ماند. آسیب به زیرساخت‌های حیاتی ایران می‌تواند بر تأمین برق، سوخت، حمل‌ونقل و فعالیت‌های اقتصادی ایرانیان اثر بگذارد و در صورت اختلال در خدمات ضروری، زندگی میلیون‌ها غیرنظامی را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین، از منظر حقوق بشر بین‌المللی، زیرساخت‌های انرژی صرفاً به دلیل تعلق‌داشتن به دولت‌ها یا نقش اقتصادی‌شان، هرگز نباید به هدف نظامی مشروع تبدیل شوند. و اصول تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامی، تناسب و اتخاذ تدابیر احتیاطی در هر شرایطی باید رعایت شود.
سخنان تازه ترامپ؛ رد سلاح هسته‌ای، اما نه کنارگذاشتن گزینه حمله
دونالد ترامپ، دیروز در گفت‌وگویی با شبکه نیوزمکس، استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران را رد کرد و گفت که آمریکا برای دستیابی به اهداف خود نیازی به چنین سلاحی ندارد. او در عین حال تأکید کرد که «مادر همه بمب‌ها» یک بمب هسته‌ای نیست، بلکه سلاحی متعارف با قدرت انفجاری بسیار زیاد است ترامپ درباره احتمال استفاده از این بمب، تصمیم قطعی و روشنی اعلام نکرد و گزارش‌های مربوط به بررسی آن را نیز به‌طور صریح رد نکرد. او همچنین بار دیگر از کوه کلنگ به‌عنوان یکی از اهداف مورد توجه آمریکا نام برد.
این اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا نشان می‌دهد که واشنگتن برای شروع مجدد جنگ تقریبا آماده شده است اما اشاره ترامپ به کوه کلنگ نیز به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که طرح مشخصی برای حمله به این مجموعه با MOAB تصویب شده باشد.
نتیجه گیری؛ انتخابات میاندورهای و سایه جنگ بر محاسبات ترامپ
احتمال ازسرگیری حملات نظامی علیه ایران در شرایطی مطرح شده که آمریکا به انتخابات میاندورهای سوم نوامبر ۲۰۲۶ نزدیک می‌شود؛ انتخاباتی که می‌تواند به معیاری برای سنجش عملکرد دولت ترامپ تبدیل شود. نظرسنجی منتشرشده از سوی مرکز پژوهشی پیو در ۸ اکتبر نشان می‌داد ۶۵ درصد بزرگسالان آمریکایی از عملکرد ترامپ در جنگ با ایران ناراضی‌اند. در چنین فضایی، افزایش هزینه‌های نظامی، احتمال تلفات نیروهای آمریکایی و پیامدهای اقتصادی ناشی از جنگ مجدد، می‌تواند به موضوعی برای انتقاد دموکرات‌ها از کاخ سفید تبدیل شود.
از این منظر، گزارش‌های رسانه‌ای درباره آماده‌سازی گزینه‌های نظامی و احتمال استفاده از بمب‌های سنگین علیه ایران، در فضای سیاسی آمریکا نیز بازتاب پیدا می‌کنند و ممکن است فشار دموکرات‌ها بر دولت ترامپ را برای توضیح اهداف، هزینه‌ها و چشم‌انداز پایان جنگ، افزایش دهند. دموکرات‌ها می‌توانند از این تحولات برای برجسته‌کردن خطر گسترش درگیری استفاده کنند؛ در مقابل، دونالد ترامپ با محور قرار دادن جنگ ایران سعی کرده تا جمهوری‌خواهان را متقاعد کند که جهت بازدارندگی و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، ناچار به شروع جنگ شده است.
با این حال، انتشار چنین گزارش‌هایی در رسانه‌هایی چون سی‌ان‌ان تقریبا معنایش این است که در آستانه انتخابات کنگره، هر تصمیم جنگ مجدد با ایران از سوی ترامپ، علاوه بر پیامدهای منطقه‌ای، در معرض ارزیابی رای دهندگان و پررنگ‌تر شدن مناقشه سیاسی داخلی آمریکا نیز قرار خواهد گرفت.
دیدگاه تان را بنویسید