نگاه ایران به شرق از روی اضطرار است

عضو کمیسیون امنیت ملی در پاسخ به این سوال که با تغییر رهبری در ایران هنوز هم تفکر، نگاه رهبر جمهوری اسلامی به شرق وجود دارد؟ گفت: «شاید نگاه ایران به سمت شرق انتخاب نباشد، اما از روی اضطرار است. بالاخره غربی‌ها ایران را خیلی اذیت کردند. ایران مرتب به سمت غرب حرکت می‌کند، اما غرب آن را می‌زند. یعنی هرچقدر جمهوری اسلامی با غرب همکاری می‌کند، ترامپ سخت‌تر می‌گیرد و ایران را قدرت شیطانی معرفی می‌کند و... بنابراین وقتی به سمت غرب می‌رود و مورد استقبال قرار نمی‌گیرد، اصطلاحاً باید به سمت شرق حرکت کند. فعلا در نظام بین‌الملل بیش از دو قطب نداریم. ما جایی پیروزیم که با یکی از قطب‌ها ائتلاف کنیم. ایران با روسیه و چین ائتلاف دارد، اما ائتلافی که جنبه نظامی را پوشش نمی‌دهد.»

احمد بخشایش اردستانی، در گفت‌وگو با دیده‌بان ایران، در پاسخ به این که مگر شعار «نه غربی، نه شرقی» نبود؟ گفت: «معنی نه شرقی و نه غربی این نیست که با غرب و شرق ارتباطی وجود نداشته باشد. این شعار یعنی وابستگی فکری و ذهنی به غرب و شرق وجود نداشته باشد. اما استادی هست که می‌گوید: «نه، من قبول ندارم که آمریکا مدرسه میناب را زده باشد. آمریکا، اینقدر وحشی نیست.» یا می‌گوید: «نمی‌شود آمریکا یک عروسی را زده باشد. حتماً کار یک گروه دیگر است.» در حالی که شرایط جنگ حاکم جنگ است و اینکه با تعصب و ایدئولوژیک بگویند غرب این کار را نمی‌کند، اشتباه است. اتفاقا در جنگ می‌خواهد تلفات بگیرد تا جمهوری اسلامی را پای میز مذاکره بیاورد.»

چین و روسیه در جنگ به ما کمک کردند

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی درباره برخورد سرد رئیس جمهور چین با مسعود پزشکیان نیز تاکید کرد: «این مباحث نمادین است و نباید آن را سخت گرفت یا سخت تفسیر کرد. احتمالاً دو رئیس‌جمهور وقت نداشتند یا با گروه دیگری دیدار داشتند. با این حال در یک لحظه به هم رسیدند و احوال‌پرسی یا چاق‌سلامتی کردند. اما احساس نمی‌کنم تفسیر از این بحث نمادین به کینه و دشمنی درست باشد. علاوه بر آن؛ فعلاً متحدان راهبردی ما چین و روسیه هستند. روسیه و چین در این جنگ به ما کمک کردند. البته ده روز اول فکر می‌کردند حمله آمریکا موجب سقوط ایران می‌شود و به ما کمک نکردند اما دیدند که جمهوری اسلامی با تاب‌آوری و مقاومت، پیروز شد. منظورم از پیروزی؛ شکست نخوردن است.»

بخشایش اردستانی با اشاره به اینکه آقای پزشکیان رفتارهای دیپلماتیک ندارد بلکه رفتار عرفی و انسانی دارند، افزود: «آقای پزشکیان با رؤسای جمهور دنیا هم مانند نمایندگان مجلس برخورد می‌کند. اما در شبکه‌هایی که معمولا بیکارند تفسیرهایی دارند که حاشیه بر متن غلبه می‌کند.»

او با اشاره به اینکه تنها یک احوالپرسی دلیل بر این می‌شود که چین ایران را رها کرده؟ تاکید کرد: «نه، چین منافع خودش را دارد و ما منافع خودمان را داریم و از ابتدای جنگ تاکنون هم روی پای خودمان ایستادیم. البته کمک‌های این کشورها هم به نفع خودشان است؛ روسیه با کمک به جمهوری اسلامی کمی در اوکراین نفس می‌کشد و چین که آرزوی گرفتن تایوان دارد هم با کمک به ایران در واقع به خود کمک می‌کند.»

ایجاد مسیر جدید توسط آمریکا و عمان 

در جنوب تنگه هرمز شایعه است

بخشایش اردستانی درباره اظهارنظر پوتین مبنی بر فروش کالاهای اساسی به ایران، بیان کرد: «در ۴۷ سال گذشته به ویژه در دوره اوباما، تحریم‌ها چند بعدی و پیچیده طراحی شد که «سخت‌ترین تحریم‌های دنیا» شهرت پیدا کرد. اما ما از آن عبور کردیم، سخت است اما از این تحریم‌ها هم عبور می‌کنیم. ما حتی راه‌های جایگزین را پیدا کردیم. البته این امری طبیعی است که در شرایط تحریم، راه‌های جایگزین پیدا شود. درست مانند بسیاری از کشورها مانند قطر و عربستان و امارات و... که با بسته شدن تنگه هرمز به فکر جایگزین افتادند اما آنقدر هزینه‌ها زیاد است که دوباره به تنگه هرمز برمی‌گردند.»

او در پاسخ به این سوال که پس چرا عمان و آمریکا در حال ایجاد راه جایگزین برای دور زدن مدیریت ایران بر تنگه هرمز هستند؟ گفت: «اصلا چنین چیزی قابل اجرا نیست و این حرف‌ها تنها شایعه و جنگ روانی است. بخشی از قدیم وجود دارد که کشتی‌های کوچک از آن عبور می‌کردند و ایران هم نمی‌خواهد تردد آنجا به صفر برسد، چون گلوگاه تنگه هرمز در دست جمهوری اسلامی است و انرژی جهانی باید از این آبراه عبور کند. ایران هم می‌گوید؛ «باید مدیریت من بر تنگه هرمز اعمال شود.» پس مشکلی با آن کشتی‌های کوچک ندارد و گاهی اوقات اجازه می‌دهد که برخی از کشتی‌های کوچک از جنوب تنگه هرمز و سمت عمان حرکت کرده و به دریای سرخ و اقیانوس هند بروند و محموله خود را کشتی به کشتی منتقل کنند. یعنی همان‌طور که ما نفت را صادر می‌کنیم، گاهی کشتی‌ها یا فله‌برها هم زیرسیبیلی رد می‌شوند. در نهایت تمام کشورها پذیرفتند که مدیریت ایرانی باید بر تنگه هرمز اعمال شود. حتی همه اعلام کردند «عوارض را می‌پردازیم.» به جز آمریکا که هنوز نپذیرفته است. به نظرم آمریکا هم در آخر می‌پذیرد و طی قراردادی به جمهوری اسلامی اجازه می‌دهد ایران برای هر بشکه نفت ۱۰ دلار دریافت کند.»

باید در جنگ اوکراین، طرف روسیه قرار می‌گرفتیم 

او در پاسخ به این سوال درباره حمایت چین از ایران  گفت : «این ائتلاف ۲۵ ساله و ۲۰ ساله، یک مسئله مرسوم است و جنبه نظامی و اطلاعاتی ندارد. ما در جنگ روسیه و اوکراین باید طرف روسیه قرار می‌گرفتیم، اما ایران بحث نظامی‌گری‌اش را حذف کرده است. این موضوع در مورد چین هم صدق می‌کند. بنابراین رفتارهای چین به معنای کنار زدن ما نبوده، بلکه احتمالا یک بحثی به وجود آمده که باید جبران شود.»

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی افزود: «نکته دیگر این است که برخی ائتلاف‌های ۲۰ و ۲۵ ساله با چین را از چشم رهبری می‌بینند؛ یعنی فکر می‌کنند که رهبری به سمت شرق حرکت می‌کند، اما دولتمردان در برخی از دولت‌ها مانند دولت روحانی، پزشکیان یا خاتمی، به سمت غربی‌ها حرکت می‌کنند. اما این تقسیم‌بندی‌ها در ذهن برخی وجود دارد که واقعیت ندارد.»