یک حقوقدان:
محیط وب در ایران به عرصهای برای بازی قدرت تبدیل شده است
اخیرا فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست خبری خود با خبرنگاران در خصوص شایعات قطعی اینترنت گفت: «هرگونه انسداد، تعلیق یا ممنوعیت فعالیت سکوها و کسبوکارهای دیجیتال، تنها پس از اخذ نظر ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی و با دستور آقای رئیسجمهور شدنی است.» اما آنچه سوال ایجاد میکند این است که نقش شورایعالی فضای مجازی درخصوص فیلترینگ چه خواهد شد و آیا مسعود پزشکیان مسئول فیلترینگ و رفع محدودیتها را میپذیرد؟
در همین زمینه، کامبیز نوروزی، حقوقدان در گفتوگویی با خبرگزاری خبرآنلاین، درباره اظهارات سخنگوی دولت بیان کرد: «تشکیل ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی، خود نشانه دیگری است از اینکه واقعاً مشخص نیست رژیم حقوقی حاکم بر محیط وب در ایران چیست. تنها چیزی که میتوان با اطمینان گفت این است که محیط وب در ایران تابع تمایلات شخصی و دیدگاههای جریانهای مختلف شده است.»
وی درباره نقش شورای عالی امنیت ملی در قطعی اینترنت گفت: «شورای عالی امنیت ملی در موارد خاص تصمیمگیری میکند؛ یعنی در موضوعاتی که به امنیت ملی مربوط میشود. برای مثال، در شرایط جنگ که مسائل امنیت ملی مطرح است، این شورا میتواند درباره اعمال فیلترینگ تصمیم بگیرد. بنابراین، تشکیل این ستاد و اقدامات آن، مغایرتی با حدود اختیارات و تصمیمات شورای عالی امنیت ملی ندارد.» نوروزی ادامه داد: مسئله مهم این است که اساساً رژیم حقوقی حاکم بر محیط وب در ایران کاملاً مبهم و محل تردید است. ما تقریباً در هیچ حوزهای از این رژیم حقوقی، با چارچوبی مواجه نیستیم که با قوانین کشور، از جمله قانون اساسی، سازگار باشد. حتی خود شورای عالی فضای مجازی نیز بر اساس قانون تشکیل نشده و عملکرد آن در بسیاری از موارد با قانون اساسی و اصول حقوقی در تضاد است.
این حقوقدان گفت: همین چند روز پیش، سایت مهم ورزشی «فوتبال ۳۶۰» از دسترس خارج شد، اما هیچ مقام یا نهادی توضیح نداد که چه کسی این اقدام را انجام داده، بر اساس چه مقرراتی این تصمیم گرفته شده و مستند قانونی آن چه بوده است. هر زمان که بخواهند، یک پلتفرم را به طور کامل مسدود میکنند یا صفحات افراد را در پلتفرمهای مختلف میبندند، بدون اینکه مقررات مشخص و شفافی بر این اقدامات حاکم باشد.اتفاقاً تشکیل این ستاد، خود نشانه دیگری است از اینکه واقعاً مشخص نیست رژیم حقوقی حاکم بر محیط وب در ایران چیست. تنها چیزی که میتوان با اطمینان گفت این است که محیط وب در ایران تابع تمایلات شخصی و دیدگاههای جریانهای مختلف شده است.
نوروزی در بیان نمونهای دیگر، یادآور شد: با وجود آنکه تقریباً تمامی دیدگاههای کارشناسی معتقدند فیلترینگ اقدامی نادرست است و در عمل نیز با گسترش انواع فیلترشکنها عملاً بیاثر شده، باز هم بر ادامه فیلترینگ اصرار میشود. البته اگر محدوده اختیارات رئیسجمهور را در نظر بگیریم، به اعتقاد من تشکیل این ستاد در چارچوب اختیارات رئیسجمهور قرار دارد و حتی بیش از شورای عالی فضای مجازی با ساختار حقوقی ایران مطابقت دارد.
وی با بیان اینکه احتمال میدهم شورای عالی فضای مجازی با تصمیم رئیسجمهور و اقدامات این ستاد موافق نباشد، تصریح کرد: شورای عالی امنیت ملی در موارد خاص تصمیمگیری میکند؛ یعنی در موضوعاتی که به امنیت ملی مربوط میشود. برای مثال، در شرایط جنگ که مسائل امنیت ملی مطرح است، این شورا میتواند درباره اعمال فیلترینگ تصمیم بگیرد. بنابراین، تشکیل این ستاد و اقدامات آن، مغایرتی با حدود اختیارات و تصمیمات شورای عالی امنیت ملی ندارد.
اما موضوعی که باید هرچه سریعتر تعیین تکلیف شود، جایگاه شورای عالی فضای مجازی است. احتمال میدهم این شورا با تصمیم رئیسجمهور و اقدامات این ستاد موافق نباشد. با این حال، مسئله اصلی این است که رئیسجمهور باید هرچه سریعتر به وزارت ارتباطات و معاونت حقوقی ریاستجمهوری دستور دهند تا وضعیت حقوقی محیط وب را مشخص کنند. باید روشن شود که چه نهادهایی باید در این حوزه حضور داشته باشند و چه نهادهایی اختیار تصمیمگیری درباره محیط وب را دارند. متأسفانه این پرسش تاکنون پاسخی نداشته و همین موضوع باعث شده است که محیط وب در ایران، به نوعی، به عرصهای برای بازی قدرت تبدیل شود.
به گفته وی، ما نباید انتظار داشته باشیم که رئیسجمهور شخصاً همه امور را انجام دهد. همکاران رئیسجمهور باید وارد میدان شوند، موضعگیری کنند و تولید محتوا داشته باشند، اما متأسفانه جز انفعال و بیمسئولیتی، چیز دیگری از آنها مشاهده نکردهایم.
حتی در ماجرای اخیر که سازمان صداوسیما سخنان رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه و حتی رئیسجمهور را سانسور کرد، هیچ واکنش درخور و شایستهای از سوی این مقامات مشاهده نشد. در حالی که اتفاق بسیار بزرگی رخ داده بود؛ اتفاقی که در تاریخ جمهوری اسلامی و تاریخ تلویزیون ایران بیسابقه است.
دیدگاه تان را بنویسید