لغو رونمایی آثار احمد شاملو

 لغو ناگهانی مراسم رونمایی از مجموعه آثار احمد شاملو، بار دیگر پرسش‌هایی درباره حدود و ثغور مداخلات فرهنگی و مسئولیت نهاد‌های تصمیم‌گیر ایجاد کرده است. در حالی که هیچ مرجع رسمی مسئولیت این تصمیم را بر عهده نگرفته، ابهام درباره چرایی لغو این برنامه، موجی از واکنش‌ها و گمانه‌زنی‌ها را به دنبال داشته است.

انتشار یک پست در صفحه اینستاگرام نشر چشمه مبنی بر لغو مراسم رونمایی از مجموعه هفده جلدی آثار شاملو بنام فریاد‌های عاصی آذرخش یک بار دیگر باعث شد تا بازار شایعات و گمانه زنی‌ها درباره مسئول مستقیم لغو این رویداد داغ شود. این که چه کسی و با چه استدلالی اجازه نداده چنین مراسمی برگزار شود سوال اصلی بسیاری از کاربران فضای مجوزی بود. پیگیری خبرنگار سایت رویداد ۲۴ از حسن کیاییان یکی از مدیران ارشد نشر چشمه ابعاد تازه‌ای از این ماجرا را باز کرد. کیاییان در این گفت‌و‌گو اظهار کرد که طبق گفته مسئول مرکز تجاری که قرار بود مراسم در آنجا برگزار شود به آنها گفته است که مسئولین ارشاد کرج اعلام کرده‌اند که این مراسم باید لغو شود و دلیلی هم برای این کار ذکر نکرده‌اند. بعد از پیگیری از مسئولین ارشاد آنها هم از چرایی لغو این مراسم اظهار بی اطلاعی کرده‌اند و تا لحظه نگارش این گزارش هنوز مشخص نیست چه نهادی و با چه استدلالی این مراسم را لغو کرده است.

وبسایت رویداد ۲۴ هم چنان پیگیر این موضوع از ارشاد است تا مشخص شود چرا چنین مراسمی که نه خطر امنیتی داشته و نه قرار بوده مشکلی ایجاد لغو شده است. چنین اقدامات ابهام آمیزی به این شایعه دامن می‌زند که مسئولان فرهنگی کشور با شخص نویسنده این کتاب مشکل دارند چه آن که مراسم سالگرد احمد شاملو در دوم مرداد هم در یک جو شدید امنیتی و با حضور پرتعداد نیرو‌های لباس شخصی برگزار شد. این در حالی است که کتاب‌های شاملو مدت‌ها است منتشر می‌شود و حتی عکس‌هایی از رهبر شهید در نمایشگاه کتاب وجود دارد که مشغول مطالعه گزیده آثار این شاعر تاثیرگذار و جنجالی معاصر ایران است. حتی رهبر شهید هم در دیدار با شاعران در سال ۱۳۹۷ درباره این شاعر پرآوازه ایرانی و ماجراهایش با آیدا سرکیسیان در نقل قولی گفته بودند: «البته در این آخر، شاملو از آیدا اسم می‌آورد، اما او زنش است، او عیال خودش است؛ او یک آدم بیگانه‌ای نیست...» 

مجموعه این اظهارات در کنار اظهار نظر خود شاملو که از اظهار لطف عجیب مهاجرانی وزیر ارشاد دولت اصلاحات درباره خودش صحبت کرده بود نشان می‌دهد احمد شاملو حداقل در سال‌های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی مانند هدایت یک میوه ممنوعه نبوده که برگزاری نشست درباره او یا برگزاری مراسم رونمایی از کتاب‌های او ممنوع باشد. حال چه نهادی تصمیم گرفته این مراسم را لغو کند همه چیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

چرا شاملو برای حاکمیت حساسیت برانگیز است؟

شاملو یکی از پرکارترین، پرمناقشه‌ترین و در عین حال جنجالی‌ترین شعرای نوگرای ایرانی است. او یکی از اعضای کانون نویسندگان بود و از استقلال این کانون در برابر حاکمیت دفاع می‌کرد. همانطور که شاملو عقیده داشت کانون نویسندگان باید در دوران پهلوی مستقل بماند، این رویه را پس از انقلاب اسلامی هم ادامه داد تا این که کانون از سمت حاکمیت در سال ۱۳۶۰ تعطیل شد و مشخص شد اظهار نگرانی شاملو چندان هم بی دلیل نبوده است. اما مشکلات حاکمیت با شاملو فقط به دلیل این موضوعات نبود.

حاکمیت همیشه از استقلال رای و عدم وابستگی شاملو خوشش نمی‌آمد. برای همین مدت‌های مدید و طولانی کتاب‌هایش در ایران ممنوع بود. هنوز هم نگاه امنیتی به شاملو و آثارش وجود دارد و حاکمیت حتی برگزاری یک رونمایی ساده از کتاب‌های او را هم برنمی‌تابد.