تامین اجتماعی حق تغییر خودسرانه مبنای محاسبه مستمری بازنشستگان را ندارد

مطابق ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی، مستمری بازنشستگی براساس میانگین مزد یا حقوق دو سال آخر بیمه‌پردازی و با در نظر گرفتن سنوات پرداخت حق بیمه محاسبه می‌شود. این فرمول به‌گونه‌ای طراحی شده که نرخ جایگزینی مناسبی برای بیمه‌شدگان فراهم کند و از سقوط شدید سطح زندگی افراد پس از بازنشستگی جلوگیری شود.

اما در هفته‌های اخیر زمزمه‌های افزایش سنوات مبنای محاسبه مستمری از دو سال به ۵ سال یا حتی به کل ۳۰ سال دوران بیمه‌پردازی مطرح شده و مشخصا در لایحه «نظام نوین محاسبه مستمری بازنشستگی» پیشنهاد شده مبنای محاسبه مستمری از میانگین دستمزد دو سال پایانی به میانگین دستمزد در دوره‌ای طولانی‌تر از سابقه بیمه‌پردازی تغییر یابد. هدف اعلامی این اصلاح، جلوگیری از افزایش صوری دستمزد در سال‌های پایانی خدمت و همچنین کمک به پایداری مالی صندوق‌های بازنشستگی عنوان شده است.

هرچند به گفته نایب رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس این اصلاحات صرفا پیشنهاد تامین اجتماعی بود و دولت هنوز لایحه‌ای به مجلس نداده و اساسا این موضوع از نظر کمیسیون «کان لم یکن» است» اما به نظر می‌رسد تامین اجتماعی اصرار زیادی برای افزایش سنوات مبنای محاسبه مستمری بازنشستگان دارد.

«اصغر آهنی‌ها» نماینده کارفرمایان در شورای عالی کار و عضو هیات مدیره کانون عالی کارفرمایان کشور با تاکید بر اینکه «براساس استانداردهای بیمه‌ای و اکچوئری، در صندوق‌های بازنشستگی، افراد باید متناسب با آورده خود، برداشت داشته باشند» تصریح کرد: برداشت ناعادلانه، خلاف قاعده عدالت و مخالف با استانداردهای به رسمیت شناخته شده حوزه تامین اجتماعی‌ست و شرکای اجتماعی باید در هر نوع اصلاحات بیمه‌ای، مشارکت مستقیم داشته باشند، بنابراین اصلاح مبنای مستمری باید با اخذ رای و نظر کارگران و کارفرمایان همراه باشد.

وی با تاکید بر اینکه «مبنا قرار دادن دو سال آخر برای تعیین مستمری بازنشستگی، غیرواقعی و غیرمنطقی است» پیشنهاد داد: باید ضرایبی برای تعیین مستمری بازنشستگی در نظر بگیرند؛ مثلاً در هر سال بیمه‌پردازی، نسبت حقوق فرد به سقف حقوق را تعیین کنند و آن را به عنوان یک شاخص در نظر بگیرند. میانگین ارقام این شاخص در طول دوران بیمه‌پردازی باید مبنای محاسبه مستمری بازنشستگی قرار بگیرد؛ به این معنا که این ضریب (حاصل میانگین نسبت حقوق به سقف حقوق) در طول دوران بازنشستگی نیز رعایت شود. به عنوان مثال، اگر میانگین حقوق فرد به نسبت سقف حقوق، عدد ۰.۷ است؛ حقوق بازنشستگی او نیز ۰.۷ سقف حقوق بازنشستگی تعیین شود تا عدالت برقرار بماند.

آهنی‌ها افزود: تناسب میان حقوق میانگین فرد و سقف حقوق، باید در طول دوران بازنشستگی و مستمری‌بگیری فرد برقرار بماند. این نسبت نباید هیچ زمان مخدوش شود به این معنا که اگر میانگین نسبت حقوق زمان اشتغال فرد به سقف حقوق هر سال ۰.۷ یا ۰.۸ بوده، این نسبت در زمان بازنشستگی نیز برقرار باشد یعنی مستمری فرد به میزان همان ۰.۷ یا ۰.۸ سقف مستمری تعیین شود تا کارگر متضرر نشود.

نماینده کارفرمایان در شورای عالی کار تاکید کرد که «هر نوع اصلاحات در اصول اکچوئری تامین اجتماعی، باید با اخذ نظر و رای شرکای اجتماعی یعنی کارگران و کارفرمایان و به صورت سه‌جانبه انجام شود و اصلاحات یکجانبه ناعادلانه است و قابل پذیرش نیست».