از ابوظبی تا اروپا؛ مودی در تلاش برای عبور هند از بحران خاورمیانه است؛
دهلی در جستوجوی امنیت راهبردی
رامین پرتو
تحولات جدید نظام بینالملل که پس از حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران شکل گرفته، اکنون تنها به یک بحران منطقهای محدود نیست؛ بلکه به تدریج در حال بازتعریف الگوهای قدرت، امنیت انرژی، تجارت جهانی و حتی آرایش دیپلماتیک قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان است. در چنین شرایطی، سفرهای فشرده رهبران جهان از دونالد ترامپ و شی جینپینگ گرفته تا ولادیمیر پوتین و نارندرا مودی، نشانهای آشکار از ورود جهان به مرحلهای تازه از رقابتهای ژئوپولیتیک و اقتصادی به شمار میرود.
در این میان، سفر چندمرحلهای نارندرا مودی، نخستوزیر هند، به امارات متحده عربی و چند کشور اروپایی را باید فراتر از یک تور دیپلماتیک معمول ارزیابی کرد. این سفرها در زمانی انجام میشود که اقتصاد هند به شدت تحت تأثیر بحران انرژی ناشی از تنش در خاورمیانه قرار گرفته و دهلینو تلاش میکند همزمان چند هدف حیاتی را دنبال کند؛ از تضمین امنیت انرژی گرفته تا جذب سرمایه خارجی، توسعه فناوری، تقویت جایگاه ژئوپولیتیک و کسب حمایت سیاسی در سطح جهانی.
دیپلماسی انرژی:
اولویت نخست دهلینو
نقطه آغاز سفر مودی، امارات متحده عربی بود؛ کشوری که در سالهای اخیر به یکی از مهمترین شرکای اقتصادی و راهبردی هند تبدیل شده است. اهمیت این سفر زمانی روشنتر میشود که بدانیم هند سومین واردکننده بزرگ نفت جهان است و حدود نیمی از نفت خام خود را از مسیر تنگه هرمز تأمین میکند؛ گذرگاهی حیاتی که اکنون تحت تأثیر بحران ایران و آمریکا با اختلال جدی مواجه شده است.
به همین دلیل، نخستوزیر هند در بدو ورود به ابوظبی، با تأکید بر «امنیت و آزادی تردد در تنگه هرمز» عملاً مهمترین دغدغه راهبردی کشورش را بیان کرد. دهلینو به خوبی میداند که ادامه بحران در خلیج فارس میتواند نه تنها قیمت انرژی، بلکه کل ساختار اقتصادی هند را دچار تزلزل کند. سقوط ارزش روپیه، افزایش فشار بر ذخایر ارزی، رشد تورم و افزایش هزینه واردات انرژی، بخشی از نشانههای این بحران است. در چنین فضایی، توافقهای جدید میان هند و امارات در حوزه نفت، گاز، ذخایر راهبردی انرژی، کشتیرانی و حتی همکاریهای دفاعی، نشاندهنده تلاش دو کشور برای عبور از روابط سنتی خریدار و فروشنده و حرکت به سمت یک شراکت راهبردی جامع است. هند اکنون صرفاً به دنبال خرید نفت نیست، بلکه تلاش میکند زنجیره امنیت انرژی خود را بازسازی کند؛ از ذخیرهسازی نفت و واردات گاز مایع گرفته تا تضمین مسیرهای انتقال انرژی و همکاریهای لجستیکی.
مودی به دنبال آن است که هند نه فقط یک قدرت اقتصادی، بلکه یک بازیگر تعیینکننده سیاسی در نظام بینالملل جدید باشد و حضور او در نشستهای اروپایی، سخنرانی در جمع مدیران شرکتهای بزرگ و تأکید بر نقش هند در اقتصاد جهانی، بخشی از تلاش برای تثبیت این تصویر است
سرمایهگذاری پنج میلیارد دلاری امارات در هند نیز بخشی از همین معادله است. دهلینو تلاش دارد با جذب سرمایههای کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، بخشی از فشارهای اقتصادی ناشی از بحران جهانی را جبران کند. امارات نیز از سوی دیگر، هند را بازاری عظیم، باثبات و آیندهدار برای سرمایهگذاری میبیند. وجود حدود ۴.۵ میلیون هندی در امارات، روابط اقتصادی دو کشور را به یک پیوند اجتماعی و انسانی نیز تبدیل کرده است.
اروپا؛ مقصد دوم برای فناوری،
سرمایه و مشروعیت سیاسی
پس از امارات، مقصد بعدی مودی اروپا است؛ سفری که شامل هلند، سوئد، نروژ و ایتالیا میشود. اگرچه در ظاهر، محور این سفرها تجارت، فناوری و همکاریهای صنعتی عنوان شده، اما در واقع هند در حال اجرای یک استراتژی چندلایه برای تقویت موقعیت جهانی خود است.
توافق تجارت آزاد میان هند و اتحادیه اروپا که از آن به عنوان «مادر همه توافقها» یاد شده، اکنون به ستون اصلی راهبرد اقتصادی دهلینو تبدیل شده است. هند به خوبی میداند که در شرایط بیثباتی جهانی، جذب سرمایه و فناوری غربی میتواند به حفظ رشد اقتصادی این کشور کمک کند. به همین دلیل، مودی در دیدارهای خود با رهبران اروپایی بر حوزههایی چون نیمهرساناها، هوش مصنوعی، انرژیهای پاک، زیرساخت، سلامت و فناوریهای نوین تمرکز کرده است.
هند اکنون تلاش میکند خود را به عنوان جایگزینی برای چین در زنجیره جهانی تولید معرفی کند. سخنان مودی درباره تبدیل هند به قطب تولید نیمهرساناها، توسعه استارتآپها و رشد صنایع فناوریمحور، دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است. دهلینو میخواهد شرکتهای غربی را متقاعد کند که سرمایهگذاری در هند، هم از نظر اقتصادی سودآور است و هم از منظر ژئوپولیتیک، گزینهای مطمئنتر از چین محسوب میشود.
توافقهای جدید میان هند و امارات در حوزه نفت، گاز، ذخایر راهبردی انرژی، کشتیرانی و حتی همکاریهای دفاعی، نشاندهنده تلاش دو کشور برای عبور از روابط سنتی خریدار و فروشنده و حرکت به سمت یک شراکت راهبردی جامع است
اما سفر مودی به اروپا فقط جنبه اقتصادی ندارد. هند در شرایط کنونی نیازمند حمایت سیاسی گستردهتر نیز هست. بحران خاورمیانه و تنشهای ناشی از جنگ ایران، نظام بینالملل را وارد مرحلهای از چندقطبی شدن شتابان کرده است. در چنین فضایی، دهلینو تلاش میکند روابط خود را همزمان با غرب، روسیه، کشورهای عربی و حتی بازیگران آسیایی حفظ کند تا بتواند نقش یک قدرت مستقل و متوازن را ایفا کند.
مودی به دنبال آن است که هند نه فقط یک قدرت اقتصادی، بلکه یک بازیگر تعیینکننده سیاسی در نظام بینالملل جدید باشد. حضور او در نشستهای اروپایی، سخنرانی در جمع مدیران شرکتهای بزرگ و تأکید بر نقش هند در اقتصاد جهانی، بخشی از تلاش برای تثبیت این تصویر است.
صرفهجویی اقتصادی:
نشانه نگرانی دهلینو از آینده
شاید مهمترین بخش تحولات اخیر هند، دستورها و توصیههای کمسابقه مودی به مردم این کشور باشد که از کاهش مصرف سوخت و استفاده از حملونقل عمومی تا توقف خرید طلا و بازگشت به فرهنگ دورکاری را در بر میگیرد.
این توصیهها را نمیتوان صرفاً اقداماتی نمادین دانست و واقعیت آن است که دولت هند نسبت به پیامدهای اقتصادی بحران خاورمیانه نگرانی جدی دارد. افزایش قیمت نفت و گاز، فشار بر ذخایر ارزی، سقوط روپیه و خروج سرمایههای خارجی، همگی نشانههایی از ورود اقتصاد هند به مرحلهای حساس هستند.
در این میان، مسئله طلا اهمیت ویژهای دارد. هند یکی از بزرگترین مصرفکنندگان طلا در جهان است و واردات گسترده این فلز گرانبها، فشار زیادی بر ذخایر ارزی کشور وارد میکند. دولت مودی اکنون تلاش دارد با افزایش تعرفه واردات طلا و تشویق مردم به کاهش خرید، منابع ارزی بیشتری را برای واردات انرژی و کالاهای حیاتی آزاد کند.
در مجموع، توصیههای اقتصادی مودی را باید نشانهای از نگرانی عمیق دولت هند نسبت به آینده اقتصاد جهانی دانست. دهلینو میداند که ادامه بحران در خاورمیانه میتواند زنجیره تأمین جهانی را بیش از پیش مختل کند و اقتصادهای وابسته به واردات انرژی را با مشکلات جدی مواجه سازد.
از این منظر، سفرهای اخیر مودی تلاشی چندجانبه برای مدیریت این بحران است. او همزمان به دنبال تضمین امنیت انرژی، جذب سرمایه خارجی، توسعه فناوری، تقویت جایگاه سیاسی هند و کاهش آسیبپذیری اقتصادی کشورش است.
در این شرایط، مودی تلاش میکند هند را از یک قدرت صرفاً منطقهای به بازیگری جهانی تبدیل کند؛ بازیگری که بتواند در میان رقابت قدرتهای بزرگ، منافع خود را حفظ کرده و حتی جایگاهش را ارتقا دهد. لذا سفرهای فشرده او به امارات و اروپا را باید بخشی از همین پروژه بزرگ ژئوپولیتیک و اقتصادی دانست.
دیدگاه تان را بنویسید