ایده ۶۴تیمی شدن جامجهانی، بزرگترین تورنمنت فوتبالی را به سیرک تبدیل میکند
جنون فیفا
آریا طاری
روزگاری بود که صعود به جامجهانی، قله آرزوی یک ملت بود؛ روزهایی که اشکهای شوق، حسرتهای دقیقه۹۰ و نبردهای خونین مرحله مقدماتی، بخشی از افتخار و جادوی بیبدیل فوتبال را میساختند. اما گویی هیئترئیسه فیفا در زوریخ، جامجهانی را با یک مهمانی شلوغ خانوادگی اشتباه گرفته است که در آن، هیچکس نباید پشت در بماند!
هنوز شوک ناشی از ۴۸تیمی شدن جامجهانی ۲۰۲۶ در آمریکای شمالی هضم نشده که زمزمههای افتضاحی جدید به گوش میرسد؛ احتمال برگزاری جامجهانی ۲۰۳۰ با ۶۴تیم. یعنی رسما از هر سه کشور عضو فیفا، یکی چمدانهایش را به مقصد جامجهانی خواهد بست. گزارش تازه روزنامه «گاتزتا دلو اسپورت» ایتالیا نشان میدهد که این سناریو نهتنها یک شوخی رسانهای نیست، بلکه خطری جدی است که افت کیفی، تقویم فشرده و کل اکوسیستم فوتبال جهان را تهدید میکند.
دستپخت دومیگز
همه چیز از نشست شورای فیفا در مارس ۲۰۲۵ و پیشنهاد یک مقام اروگوئهای آغاز شد، اما جرقههای اصلی را آلخاندرو دومیگز، رئیس کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی (CONMEBOL) زد. دومیگز که پیش از این توانسته بود به مناسبت صدمین سالگرد جام جهانی (۱۹۳۰ تا ۲۰۳۰)، برگزاری سه بازی افتتاحیه در اروگوئه، آرژانتین و پاراگوئه را به فیفا تحمیل کند، حالا اشتهای بیشتری پیدا کرده است. تورنمنتی که قرار بود به میزبانی مشترک اسپانیا، پرتغال و مراکش برگزار شود، با تصمیم فیفا سه کشور آمریکای جنوبی را هم در قامت میزبانان تکبازی پذیرفت تا عملا یک جامجهانی سه قارهای شکل بگیرد. اما دومیگز به یک بازی برای هر کشور قانع نیست؛ ایده جدید او این است که با ۶۴تیمی شدن مسابقات، بازیهای سه گروه کامل در آمریکای جنوبی برگزار شود! انگیزه او روشن است؛ آمریکای جنوبی ۱۰عضو دارد و همین حالا ۶.۵سهمیه برای جامجهانی ۴۸تیمی را به خود اختصاص داده (۶سهمیه مستقیم و یک سهمیه پلیآف). اگر تورنمنت ۶۴تیمی شود، ۹کشور از ۱۰کشور این قاره مستقیم صعود خواهند کرد! در واقع، مقدماتی آمریکای جنوبی رسما معنای خود را از دست میدهد و بیشتر به یکسری بازی دوستانه اعطای سهمیه شبیه خواهد شد.
ریاضیات مرگبار
اگر فکر میکنید جذابیت فوتبال در تعداد بازیهای بیشتر است، نگاهی به آمار و ارقام این ایده جنونآمیز بیندازید؛ تعداد کل مسابقات از ۱۰۴بازی در جامجهانی ۲۰۲۶ به ۱۲۸بازی در ۲۰۳۰ خواهد رسید، تعداد روزهای تورنمنت ۴۴روز (از ۸ ژوئن تا ۲۱ ژوئیه ۲۰۳۰) خواهد بود و ۱۶گروه چهار تیمی هم مرحله اول را تشکیل میدهند. براساس برنامه، دو تیم برتر هر گروه صعود میکنند و مرحله حذفی آغاز میشود. ظاهرا تعداد بازیهای هر تیم تا فینال تغییر چندانی نمیکند (هشت بازی برای فینالیستها)، اما تراکم مسابقات جان فرساست. برای برگزاری ۲۴بازی اضافه نسبت به دوره ۴۸تیمی، فیفا تنها چهار روز به زمان تورنمنت افزوده است! این یعنی پخش زنده روزی پنج تا ۶مسابقه، اشباع کامل بینندگان تلویزیونی و از همه مهمتر، نابودی جسمانی بازیکنان. با این فرمول، فرصت استراحت بین بازیها به حداقل ممکن میرسد. بازیکنانی که پس از یک فصل ۵۰ یا ۶۰بازی در باشگاههای اروپایی به جامجهانی میرسند، باید در گرمای تابستان اروپای جنوبی و شمال آفریقا یا رفتوبرگردهای طولانی میان پروازهای ترانساطلس (آمریکای جنوبی به اروپا)، ۴۴روز تحت فشار خردکننده دوام بیاورند. افزایش ۳۳درصدی تعداد تیمها یعنی افزایش حداقل ۲۰درصدی هزینههای جاری، نیاز به ۱۶کمپ تمرینی جدید و فشار کشنده بر لیگهای داخلی. فیفا فوتبال را به مرز فروپاشی عصبی تقویم برده است.
برو بالا
اگر جامجهانی ۶۴تیمی محقق شود، تقسیمبندی قارهها احتمالا بر اساس تناسب تورنمنتهای قبلی به این شکل خواهد بود؛ اروپا (۲۰)، آفریقا (۱۳)، آسیا (۱۲)، آمریکایجنوبی (۹)، آمریکای شمالی و مرکزی (۸) و اقیانوسیه (۲). با نگاهی به این سهمیهها متوجه میشوید که تقریبا تمام تیمهای متوسط و درجه سه جهان شانس حضور در جامجهانی را خواهند داشت. با تمام احترام به تیمهای ملی تونس، کوراسائو، عراق یا قطر، آیا بیننده جهانی فوتبال واقعا مشتاق تماشای تقابل تیمهای درجه سه قارهها در مرحله گروهی جام جهانی است؟ وقتی افت سطح فنی مسابقات اجتنابناپذیر باشد، دیگر مسابقهای با تراز کیفیت بالا در مرحله گروهی وجود نخواهد داشت. بازیها شبیه به تورنمنتهای دوستانه پیشفصل میشوند و هیجان بینظیر جامجهانی جای خود را به ماراتنی خستهکننده از مسابقات بیکیفیت میدهد.
آمریکای جنوبی ۱۰عضو دارد و همین حالا ۶.۵سهمیه برای جامجهانی ۴۸تیمی را به خود اختصاص داده (۶سهمیه مستقیم و یک سهمیه پلیآف). اگر تورنمنت ۶۴تیمی شود، ۹کشور از ۱۰کشور این قاره مستقیم صعود خواهند کرد! در واقع، مقدماتی آمریکای جنوبی رسما معنای خود را از دست میدهد و بیشتر به یکسری بازی دوستانه اعطای سهمیه شبیه خواهد شد
فروپاشی عصبی
ابعاد این فاجعه فقط به خود ۴۴روز جامجهانی محدود نمیشود. طبق قوانین فیفا، بازیکنانی که به مراحل پایانی میرسند باید حداقل ۲۱روز استراحت اجباری داشته باشند. اگر جامجهانی تا ۲۱ ژوئیه طول بکشد، استراحت بازیکنان تا اواسط اوت (مردادماه) ادامه خواهد داشت؛ یعنی زمانی که لیگهای معتبری مانند لالیگا، لیگ برتر انگلیس و سریآ باید فصل جدید خود را آغاز کنند! تقویم فوتبال همین حالا هم در آستانه فروپاشی است. لالیگا و لیگ برتر انگلیس برای جا دادن مسابقات لیگ قهرمانان و جامهای داخلی با بحران مواجهاند. تقویمهای فشرده، آسیبدیدگیهای متوالی رباط صلیبی و عضلانی را به تیتر اول رسانهها تبدیل کرده است. حالا تصور کنید یک هفته بارش برف در اروپا یا یک بحران پیشبینینشده به این تقویم اضافه شود؛ عملا هیچ روز خالی برای جبران وجود نخواهد داشت. علاوه بر این، جامجهانی ۲۰۳۴ عربستان سعودی نیز به دلیل گرمای هوا ناچار است مانند قطر در زمستان برگزار شود. تعطیلی چندباره لیگها در میانهفصل، تقویمهای پنج سال آینده فوتبال را کاملا ویران خواهد کرد.
نه بزرگ
خوشبختانه این ایده عجیب هنوز به تصویب نهایی نرسیده است. یوفا (اتحادیه فوتبال اروپا) و کونکاکاف (آمریکای شمالی و مرکزی) به شدت با این طرح مخالفت کردهاند. ویکتور مونتاگلیانی، رئیس کونکاکاف، اخیرا هشدار داده که چنین تصمیماتی میتواند به کل اکوسیستم فوتبال آسیب بزند و کیفیت فنی مسابقات را ویران کند. مخالفت اروپا نیز ریشه در حفظ اعتبار لیگ قهرمانان و لیگهای داخلی دارد، چراکه آنها نمیخواهند باشگاهها تاوان زیادهخواهیهای مالی فیفا را بدهند. فراموش نکنیم افزایش تعداد تیمها از ۳۲ به ۴۸ یک شوک تجاری بود، اما ۶۴ تیمی کردن جامجهانی، رسما کشیدن خط بطلان بر اصالت فوتبال است. فیفا با این ایده نه به دنبال توسعه فوتبال در کشورهای کمتر توسعهیافته، بلکه به دنبال جلب رضایت فدراسیونهای کوچک برای اخذ آرا، فروش حق پخش بیشتر و جذب اسپانسرهای میلیاردی است. اگر این ایده در شورای فیفا رای بیاورد، جامجهانی دیگر معبد ستارهها و عرصه نبرد بهترینهای زمین نخواهد بود؛ بلکه مسابقهای طولانی، خستهکننده و بیکیفیت میشود که در آن صعود کردن یک دستاورد نیست، بلکه صعود نکردن یک بیعرضگی تمامعیار است! باید دید آیا عقلانیت و صدای معترضان در اتاقهای تاریک زوریخ شنیده خواهد شد یا فیفا شوخی تلخ خود با جامجهانی را تا انتهای این مسیر ویرانگر ادامه میدهد.
دیدگاه تان را بنویسید