شانس آخر

نگار رشیدی 

ساعت شنی برای آغاز جام‌جهانی ۲۰۲۶ به سرعت در حال خالی شدن است و کاروان تیم ملی فوتبال ایران با چمدان‌هایی بسته و رویاهایی بزرگ، آنتالیا را به مقصد تیخوانا در مکزیک ترک کرد. اما در این میان، لیست مسافران این پرواز طولانی، رازی در خود نهفته دارد؛ رازی که از دقیقه۷۷ بازی دوستانه مقابل مالی آغاز شد و حالا به یکی از جذاب‌ترین داستان‌های حاشیه‌ای تیم ملی به رهبری امیر قلعه‌نویی تبدیل شده است. پروازی که قرار بود تنها حامل ۲۶ستاره نهایی باشد، حالا میزبان سه مسافر ویژه است که نام‌شان روی کاغذ خط خورده، اما پاهای‌شان همچنان در مسیر جام جهانی قدم برمی‌دارد.

همه‌چیز از دیدار تدارکاتی ایران مقابل مالی شروع شد. هواداران و رسانه‌ها با دقت عملکرد بازیکنانی را زیر نظر داشتند که قرار بود اسکلت اصلی تیم را در جام‌جهانی تشکیل دهند. اما ناگهان در دقیقه۷۷، تابلوی تعویض بالا رفت و ورود دو بازیکن، موجی از شگفتی را به همراه داشت؛ هادی حبیبی‌نژاد و امیرحسین محمودی. دو بازیکنی که پیش‌تر اعلام شده بود از فهرست نهایی ۲۶نفره جام‌جهانی جا مانده‌اند، با پیراهن تیم ملی در زمین می‌دویدند!

برای درک استراتژی کادر فنی، باید به وضعیت پزشکی اردوی تیم ملی نگاهی بیندازیم. اطلاعات درز کرده از تمرینات نشان می‌دهد که چند مهره کلیدی و تاثیرگذار تیم، از جمله روزبه چشمی، محمد محبی، مهدی ترابی و دنیس اکرت، هنوز به مرز آمادگی صددرصدی نرسیده‌اند. آنها با مصدومیت‌های جزئی و دردهای ناخواسته‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کنند که حضورشان در ترکیب اصلی را با اما و اگر همراه کرده است. قلعه‌نویی اعتقاد دارد در چنین شرایطی، بستن کامل درهای اردو به روی بازیکنان جایگزین، چیزی شبیه به خودکشی تاکتیکی است. کادرفنی تیم ملی با نگه داشتن محمودی و حبیبی‌نژاد در شرایط مسابقه و بازی دادن به آنها مقابل مالی، یک پیام واضح مخابره کرد؛ تا سوت آغاز بازی با نیوزیلند، هیچ‌چیز تمام نشده است.

بسیاری تصور می‌کنند با اعلام لیست ۲۶نفره، پرونده انتخاب بازیکنان مهر و موم می‌شود. اما کتاب قوانین فیفا برای جام‌جهانی ۲۰۲۶ تبصره‌های نجات‌بخشی دارد. تیم‌های حاضر در این تورنمنت می‌توانند تغییراتی را در لیست خود اعمال کنند، اما تحت شرایطی بسیار سخت‌گیرانه که بد نیست مروری بر آنها داشته باشیم. اولی محدودیت زمانی طلایی است؛ تغییرات فقط تا ۲۴ساعت پیش از سوت آغاز اولین بازی تیم در دور گروهی (برای ایران دیدار مقابل نیوزیلند) امکان‌پذیر است. دومی شرط مصدومیت حاد (Serious Injury or Illness) است؛ بازیکن خط‌خورده تنها در صورتی می‌تواند به لیست اصلی برگردد که یکی از بازیکنان ۲۶نفره دچار مصدومیت یا بیماری بسیار جدی شود. سومی تاییدیه دوگانه است؛ این آسیب‌دیدگی (مانند پارگی رباط صلیبی، همسترینگ شدید، شکستگی یا بیماری حاد) باید هم توسط کادر پزشکی تیم ملی و هم توسط پزشکان معتمد فیفا تایید شود. چهارمی بانک بازیکنان مجاز است؛  بازیکن جایگزین منحصرا باید از همان لیست اولیه و گسترده (حدود ۵۵نفره) انتخاب شود که ماه‌ها پیش به فیفا ارسال شده است. این قوانین نشان می‌دهد که چرا حبیبی‌نژاد و محمودی همچنان در چرخه فنی تیم نفس می‌کشند. آنها مسافران مکزیک هستند تا در صورت بروز هرگونه اتفاق تلخ برای ستارگان اصلی، بدون نیاز به طی کردن مسافت‌های طولانی و هماهنگی‌های زمانی، بلافاصله وارد لیست نهایی شوند.

در حالی که پرواز آنتالیا-تیخوانا با ۲۶+۳ بازیکن آماده پریدن بود، دو نام بزرگ مسیر متفاوتی را در پیش گرفتند و با قلبی شکسته به تهران بازگشتند. امید نورافکن، ستاره‌ای که تا آخرین لحظات امید داشت یکی از مسافران جام‌جهانی باشد، پس از شنیدن خبر خط خوردنش از لیست، از نظر روحی دچار افت شدیدی شد و حتی در تمرینات روزهای آخر نیز شرکت نکرد تا در نهایت همراه با کسری طاهری، مسیر بازگشت به خانه را در پیش بگیرد. اما داستان محمد خلیفه کاملا متفاوت است. فیفا برای دروازه‌بان‌ها یک تبصره استثنایی دارد. اگر یکی از دروازه‌بان‌های اصلی حتی در جریان برگزاری مسابقات جام جهانی دچار مصدومیت شدید شود، دروازه‌بان رزرو می‌تواند جایگزین او شود. به همین دلیل، حضور خلیفه در مکزیک نه‌تنها یک احتمال، بلکه یک ضرورت استراتژیک است.

اگر هنوز هم حضور بازیکنان خط‌خورده در بازی‌های تدارکاتی و پرواز تیم ملی برای‌تان عجیب است، کافی است نگاهی به اردوگاه یکی از مدعیان قهرمانی بیندازیم. تیم ملی اسپانیا نیز در دیدار دوستانه اخیر خود مقابل عراق، دقیقا همین فرمول را پیاده کرد. سرمربی اسپانیا به بازیکنانی نظیر مارک برنال و جرارد مارتین در ترکیب اصلی بازی داد و ستاره‌هایی چون سرخیو گومز، خسوس رودریگز، تورینتس، خاوی گرا، رومن، خاوی رودریگز و گارسیا را به عنوان یار تعویضی به میدان فرستاد.

هیچ‌کدام از این نام‌ها در لیست نهایی ۲۶نفره اسپانیا نبودند، اما همگی از لیست اولیه ۵۲نفره ماتادورها انتخاب شده بودند تا در صورت بروز بحران در روزهای پایانی، با آمادگی کامل وارد لیست اصلی شوند.

هواپیمای تیم ملی فوتبال ایران از آسمان ترکیه به سمت قاره آمریکا اوج گرفت. در کابین این پرواز، بازیکنانی نشسته‌ بودند که می‌دانستند شاید هرگز در جام‌جهانی ۲۰۲۶ حتی یک دقیقه هم به میدان نروند، اما با تمام وجود در کنار تیم ماندند. به نظر می‌رسد حضور حبیبی‌نژاد، محمودی و خلیفه در این سفر، نه ناشی از یک اشتباه محاسباتی است و نه یک سفر تفریحی؛ بلکه نمادی از برنامه‌ریزی دقیق کادر فنی برای مقابله با بی‌رحم‌ترین روی فوتبال یعنی مصدومیت‌های بدموقع است. تا ۲۴ساعت قبل از سوت آغاز بازی با نیوزیلند، قلب این سه مسافر ویژه، تندتر از سایرین خواهد تپید. جام‌جهانی برای آنها هنوز تمام نشده است؛ آنها روی لبه تیغ رویا و واقعیت قدم می‌زنند و منتظرند تا شاید دست سرنوشت، بلیت نهایی جام‌جهانی را در آخرین ثانیه‌ها در دستان‌شان قرار دهد. تیم ملی با ۲۹سرباز به مکزیک می‌رود تا نشان دهد برای هر سناریویی در بزرگ‌ترین آوردگاه فوتبال جهان، آماده است.