وقتی سوت آغاز جام جهانی در دل آشوب گم میشود؛ بمب ساعتی در آزتک
نازنین دشتی
درست در پنجشنبهشبی که تخمین زده میشود نیم میلیارد نفر در سراسر کره زمین پای گیرندههای خود میخکوب شوند تا سوت آغاز بزرگترین فستیوال فوتبالی جهان به صدا درآید، سایهای سنگین و تاریک بر فراز ورزشگاه افسانهای آزتک خیمه زده است. تیم ملی مکزیک میزبان قرار است در این شب تاریخی، رقابتها را برابر تیم ملی آفریقایجنوبی با هدایت هوگو بروس کلید بزند. در نگاه اول، این رویداد یک ضیافت بینظیر فوتبالی است، اما در پسزمینه رنگارنگ این جشن، یک بمب ساعتی عظیم سیاسی، اجتماعی و زیرساختی در حال تیکتیک است. روزنامه آلمانی بیلد پرده از واقعیتی هولناک برداشته و نشان داده که این افتتاحیه، فرصتی ایدهآل برای وارد کردن ضربهای کاری به فیفا و دولت محلی است. پنج کانون بحران بزرگ، دست به دست هم دادهاند تا شاید جنجالیترین و فلجکنندهترین افتتاحیه تاریخ جامجهانی را رقم بزنند.
شاید کلاسهای درس هیچ ارتباطی با مستطیل سبز نداشته باشند، اما در حالحاضر جدیترین تهدید برای فیفا از سوی رادیکالترین جناح اتحادیه معلمان مکزیک برخاسته است. خواسته آنها روشن و قاطع است؛ افزایش صددرصدی حقوق. در مقابل، پافشاری دولت روی افزایش ناچیز ۹درصدی، شکافی عمیق ایجاد کرده که حالا به خیابانها کشیده شده است. در قلب پایتخت، مکزیکوسیتی، یک کمپ اعتراضی دائمی برپا شده است. درگیریهای پیشین معترضان با پلیس ضدشورش به حدی از کنترل خارج شد که آنها بزرگراهها را مسدود کرده و نمادهای چند متری جامجهانی را به آتش کشیدند. پیام این قشر خشمگین برای مقامات محلی و فیفا بسیار واضح و البته ترسناک است؛ اگر برای مشکلات ما راه حلی پیدا نشود، هیچ توپی در این کشور به گردش در نخواهد آمد.
ورزشگاه آزتک، نماد تاریخ فوتبال، حالا اسیر یک قرارداد عجیب از گذشته خود شده است. در دهه۶۰ میلادی، زمانی که مالک ورزشگاه برای ساخت آن به شدت به منابع مالی نیاز داشت، دست به ابتکاری زد که امروز گریبان فیفا را گرفته است. صدها لژ لوکس و هزاران صندلی روی سکوها به صورت دائمی به هواداران متمول فروخته شد. قراردادها یک بند طلایی داشتند؛ دسترسی رایگان به تمامی رویدادها تا سال۲۰۶۵. طبیعتا جامجهانی فوتبال نیز مشمول این ضمانت حقوقی میشود. اما فیفا رویاهای دیگری در سر دارد و میخواهد این ۱۴,۰۰۰جایگاه فوقالعاده ارزشمند را (از مجموع ۸۳,۲۶۴ صندلی آزتک) از نظر تجاری به بالاترین قیمت ممکن بفروشد. در پی این تصمیم، انجمن مالکان لژها پرونده را به دادگاه کشاندند و پیروز شدند. اما از آنجا که فیفا به صورت عمدی تحویل بلیتها را به تاخیر میاندازد، فضایی به شدت ملتهب به وجود آمده است. مالکان این صندلیها صراحتا تهدید کردهاند که اگر هفته آینده پشت درهای بسته بمانند، برای احقاق حق خود به خشونت متوسل خواهند شد.
در میان هیاهوی تماشاگران و رنگهای شاد پرچمها، تراژدی انسانی عمیقی در جریان است. مکزیک با نزدیک به ۱۳۰هزار فرد گمشده، یکی از تاریکترین رکوردهای جهان را در اختیار دارد؛ انسانهایی که در هزارتوی کارتلهای مخوف مواد مخدر و جرایم سنگین، بدون هیچ ردپایی بلعیده شدهاند. خانوادههای داغدار، دولت را به بیتفاوتی مطلق متهم میکنند و حالا جامجهانی بهترین تریبون برای فریاد دادخواهی آنهاست. برای بیدار کردن وجدان افکار عمومی و جلب توجه خبرنگاران سراسر جهان، این خانوادهها از برگزاری یک تظاهرات گسترده و بیسابقه درست در مقابل ورزشگاه آزتک در روز پنجشنبه خبر دادهاند. برای تاثیرگذاری بیشتر، آنها به جای تصاویر ستارگان فوتبال، برچسبهای تقلبی پانینی را در میان مردم توزیع خواهند کرد که روی آنها تصاویر، مشخصات و چهرههای دردمند عزیزان گمشدهشان نقش بسته است.
تبعات این آشوب تنها به پایتخت محدود نمیشود. شریانهای حیاتی حملونقل و تامین غذای کشور نیز در آستانه انسداد کامل هستند. اتحادیههای کشاورزان و بخش حملونقل اعلام کردهاند که بزرگراههای کلیدی اطراف شهرهای میزبان، یعنی گوادالاخارا و مونتری را به صورت گسترده مسدود خواهند کرد. رانندگان ترانزیت، جانبهلبرسیده از افزایش بیرویه سرقتهای مسلحانه، خواستار دریافت تضمینهای امنیتی فوری هستند. از سوی دیگر، کشاورزانی که با ناکامیهای اخیر در برداشت محصول به شدت متضرر شدهاند، تعیین قیمتهای حداقل تضمینشده برای مواد غذایی اساسی و دریافت کمکهای مستقیم دولتی را طلب میکنند. بسته شدن جادهها یعنی فلج شدن کامل لجستیک جامجهانی.
گویی بحرانهای انسانی و اجتماعی برای مکزیکیها کافی نبودند؛ طبیعت نیز با شدیدترین حالت ممکن وارد میدان شده است. بارشهای مداوم و سیلآسا که بیشباهت به بارانهای وحشتناک موسمی نیستند، پایتخت را درنوردیدهاند.
بخشهای وسیعی از مرکز مکزیکوسیتی به دریاچههایی از آب تبدیل شده و چندین مسیر اصلی عبور و مرور کاملا غیرقابلتردد شدهاند. شبکه مترو که شریان اصلی جابهجایی تماشاگران محسوب میشود، تا حدودی از کار افتاده و سقوط تیرهای برق در اثر طوفان، خاموشیهای گستردهای را رقم زده است. گزارشهای هواشناسی حاکی از آن است که این کابوس جوی قطعا تا یک روز پس از بازی افتتاحیه ادامه خواهد داشت؛ یک خودکشی لجستیکی تمامعیار برای جابهجایی دهها هزار هوادار در سطح شهر.
در طول تاریخ، همواره در پشت صحنه بازیهای افتتاحیه یا فینالها، استرس و تنش موج میزده است. اما تاکتیک همیشگی فیفا با همکاری مقامات محلی، ایجاد یک حلقه امنیتی و ایزوله غیرقابلنفوذ در اطراف ورزشگاه بوده است؛ دیواری که تمام اعتراضات را در نطفه خفه میکند تا بیننده تلویزیونی در گوشه خانه، تنها زیبایی و جادوی فوتبال را ببیند و جنبه تجاری ماجرا ذرهای آسیب نبیند. اما اینبار، شرایط با همیشه فرق دارد. ترکیب ویرانگر بارانهای سیلآسا، ۱۴هزار مالک لژ خشمگین، معلمانی که شعله اعتراض را برافروختهاند و خانوادههای داغداری که در جستوجوی عزیزانشان هستند، امتحانی غیرممکن را برای میزبان رقم زده است. خبرنگاران و عکاسان جهان از همین حالا در صف اول این نمایش پرالتهاب نشستهاند. اینکه آیا مکزیکیها میتوانند این کوه از بحران را پنهان کنند یا جهان شاهد تصاویر عجیبی از فروپاشی در آستانه بزرگترین رویداد ورزشی دنیا خواهد بود، سوالی است که پاسخ آن تنها در روز پنجشنبه مشخص خواهد شد. عقربهها بیرحمانه در حال چرخشاند و صدای تیکتیک این بمب ساعتی، رساتر از همیشه به گوش میرسد.
دیدگاه تان را بنویسید