میراث هیچ

 آریا طاری

نوشتن از قصه‌ای که با «بهترین» شروع شد و به «تلخ‌ترین» رسید، کار ساده‌ای نیست؛ به ‌ویژه وقتی پای دلارهایی در میان باشد که در روزهای سخت معیشت، از جیب ملتی می‌روند که فوتبال برای‌شان تنها پناهگاه باقی‌مانده از هجوم خبرهای بد است. در آن بعدازظهر داغ مردادماه، وقتی خبر امضای قرارداد با کاپیتان سابق ساحل‌عاج و ستاره‌ سابق تاتنهام و پی‌اس‌جی روی خروجی خبرگزاری‌ها رفت، انگار گرد طلا بر سر اردوگاه سرخ پاشیده بودند. مدیرعامل وقت، با لبخندی که پهنای صورتش را گرفته بود، مقابل دوربین‌ها ایستاد و با واژگانی که امروز مثل پتک بر سر هواداران فرود می‌آید، او را «بهترین خرید تاریخ فوتبال ایران» نامید. آن روزها، کسی به فکر تست‌های پزشکی پشت پرده نبود. کسی نمی‌پرسید چرا بازیکنی با این رزومه، در مسیر تهران است؟ همه در سرخوشی نام سرژ اوریه غرق بودند. ما عادت کرده‌ایم به پرستش نام‌ها؛ به اینکه فکر کنیم رزومه‌های خاک‌خورده، معجزه می‌آورند. درویش از تغییر سطح لیگ حرف می‌زد و هوادار، در رویای لایی زدن‌های او به مهاجمان حریف، قند در دلش آب می‌شد. اما حقیقت، زیر لایه‌های ضخیم تبلیغات، داشت با نیشخندی تلخ، انتظار ما را می‌کشید. 

قصه اوریه تمام شد، اما این زخم باز، همچنان عفونت خواهد کرد. او هم رفت کنار نام‌هایی مثل دیاباته، لوکادیا، استوکس و ده‌ها توریست دیگر که آمدند، ارز دولتی گرفتند، عکس‌های یادگاری‌شان را با سی‌وسه ‌پل و برج میلاد گرفتند و درنهایت، پرونده‌ای قطور در فیفا برای‌مان به جا گذاشتند

خیلی زود، ساق‌های خسته‌ی سرژ، زبان به اعتراف گشودند. او نه برای جنگیدن، که برای گذراندن دوران نقاهت گران‌قیمت به ایران آمده بود. راه رفتن‌های بی‌رمق در زمین، مصدومیت‌های مشکوک و ناگهان، بمب خبری؛ هپاتیت! اینجاست که قصه از یک ناکامی فنی، به یک تراژدی مدیریتی تبدیل می‌شود. چطور می‌شود بهترین خرید تاریخ با ویروسی در خون، از فیلترهای نظارتی عبور کند؟ چطور می‌شود پولی که با مشقت و خون‌دل، از سهم سفره‌های مردم و حق زیرساخت‌های این فوتبال عقب‌مانده تامین شده، صرف بازیکنی شود که بیش از آنکه روی چمن ورزشگاه آزادی بدود، روی تخت کلینیک‌ها دراز کشیده بود؟

تفاوت رفتن این بار فرشاد با دفعات قبل در این است که دیگر خبری از آن هیاهو و جنجال نیست. نه کسی او را خائن می‌نامد و نه کسی برای ماندنش کمپین راه می‌اندازد. این بی‌تفاوتی، دردناک‌ترین نوع جدایی برای بازیکنی است که روزگاری محبوب‌ترین سکوها بود

اوریه در ایران یک توریست اشرافی بود. او با چمدان‌هایی خالی از انگیزه آمد و حالا می‌خواهد آنها را با دلارهایی پر کند که هر سنت آن، می‌توانست چرخ یک آکادمی را بچرخاند یا مرحمی بر زخم بدهی‌های بی‌پایان باشگاه باشد.

بیایید کمی از هیاهوی استادیوم فاصله بگیریم و به خیابان برگردیم. به همان خیابانی که هوادار پرسپولیس در آن، صورتش را با سیلی سرخ نگه می‌دارد. به جوانی که برای خریدن یک پیراهن فیک باشگاه، باید چند روز اضافه‌کاری بایستد. حالا به رقم قرارداد اوریه نگاه کنید؛ ۶۰۰‌ هزار دلار! وقتی این عدد را در نرخ ارز این روزها ضرب می‌کنیم، به عددی می‌رسیم که هوش از سر هر شنونده‌ای می‌برد. این پول، قیمت عرق ریختن نبود؛ قیمت نشستن روی نیمکت، تماشای بازی‌ها با گرمکن و در نهایت، یک خداحافظی طلبکارانه بود. غم‌انگیز است که در جامعه‌ امروز ایران، فوتبالِ دولتی‌اش به راحتی آب خوردن، ثروت ملی را به پای کسی می‌ریزد که حتی زحمت یک بازی متعصبانه را به خود نداد.  اوریه، نماد شکاف عمیقی است که بین مدیریت نمایشی و واقعیت تلخ جامعه وجود دارد. مدیرانی که با پول مردم، برای خود اعتبار لحظه‌ای می‌خرند و وقتی نوبت پاسخگویی می‌رسد، یا نیستند یا تقصیر را به گردن تقدیر می‌اندازند. 

اما این پایان داستان نبوده و نیست. حالا او رفته است. بدون حتی یک گل زده، بدون یک پاس گل به یادماندنی، بدون آنکه حتی نامش در قلب کسی حک شود. اما او نرفته که فراموش شود؛ او رفته تا از دور، با اهرم فیفا، گلوی باشگاه را بفشارد. 

جمله «کل پولم را می‌خواهم» مثل نمک بر زخم هواداران است. او حق قانونی‌اش را می‌خواهد؛ همان حقی که مدیران نابلد در بندهای قرارداد به او هدیه دادند. او می‌داند که اینجا سرزمین قراردادهای ترکمانچای است. می‌داند که مدیریت در اینجا، یک دوی امدادی است که هر کس، کوهی از بدهی را به نفر بعدی می‌سپارد و در نهایت، این بیت‌المال است که باید جریمه‌ نادانی‌ها را بپردازد. 

تصور اینکه برای هر دقیقه‌ حضور بی‌ثمر او در زمین، چند خانواده می‌توانستند سال‌ها زندگی آبرومندی داشته باشند، لرزه بر اندام هر آدم منصفی می‌اندازد. اوریه، گران‌ترین بازیگر یک تئاتر کمدی-تراژیک بود که کارگردانش، مدیریت وقت باشگاه بود. 

قصه اوریه تمام شد، اما این زخم باز، همچنان عفونت خواهد کرد. او هم رفت کنار نام‌هایی مثل دیاباته، لوکادیا، استوکس و ده‌ها توریست دیگر که آمدند، ارز دولتی گرفتند، عکس‌های یادگاری‌شان را با سی‌وسه ‌پل و برج میلاد گرفتند و درنهایت، پرونده‌ای قطور در فیفا برای‌مان به جا گذاشتند.  بهترین خرید تاریخ، حالا به درس عبرت تاریخ تبدیل شده است. درسی که به ما می‌گوید نام‌های بزرگ، لزوما قلب‌های بزرگ ندارند. درسی که می‌گوید مدیریت هیجانی، دشمن شماره یک سرمایه‌های ملی است. 

فردا دوباره تیترهای زرد از خریدهای جدید خواهند نوشت. دوباره کسی پیدا می‌شود که بگوید «این یکی فرق دارد». اما تا زمانی که سیستم نظارتی و وجدان مدیریتی بیدار نشود، هر اوریه‌ای که می‌رود، اوریه دیگری در راه است تا دلارهای نیمه‌جان این اقتصاد را در چمدانش بگذارد و به ریش سادگی ما بخندد.

اوریه، نه یک بازیکن، که یک آینه بود. آینه‌ای که در آن، زشتی مدیریت رابطه-محور و بی‌انضباطی مالی را به وضوح دیدیم. او حالا در خانه‌اش نشسته و منتظر پیامک واریز دلارهایی است که می‌توانست سقف مدرسه‌ای در سیستان یا داروی بیماری در خراسان باشد. فوتبال ما، پیش از آنکه به ستاره نیاز داشته باشد، به حیا و تخصص 

نیاز دارد.