یک اقتصاددان:
افت تولید و کاهش درآمد مردم، مهم‌ترین ضعف اقتصاد ایران در مقابله با بحران است
یک اقتصاددان با اشاره به احتمال تشدید تنش‌ها، کنترل نرخ ارز، حمایت از تولید و بهبود روابط با کشورهای همسایه را سه اقدام ضروری برای افزایش تاب‌آوری اقتصاد ایران دانست و خاطرنشان کرد: افت تولید و کاهش درآمد اقتصادی مردم در ۱۵ سال گذشته، از مهم‌ترین نقاط ضعف اقتصاد کشور است.
مرتضی عزتی در گفت‌وگو با خبرآنلاین، با اشاره به عوامل مؤثر بر تاب‌آوری اقتصادی، توان روانی مردم، ظرفیت تولید داخلی برای تأمین نیازهای مصرفی و توان سیاست‌گذاران در مدیریت بازارها را از مهم‌ترین مؤلفه‌های این تاب‌آوری می‌داند. به گفته او، سرمایه‌گذاری، اشتغال و روابط سیاسی نیز در این زمینه اهمیت دارند. با این حال، میزان اثرگذاری هر یک از این عوامل به شرایط هر کشور بستگی دارد و نمی‌توان اهمیت آنها را در همه جوامع یکسان ارزیابی کرد.
این استاد دانشگاه همچنین به نقش رابطه میان مردم و دولت و میزان همبستگی اجتماعی اشاره کرد و توضیح داد که اهمیت این عامل در کشورهای مختلف متفاوت است. به اعتقاد او، در برخی جوامع، همبستگی اجتماعی نقش برجسته‌تری در مواجهه با بحران‌ها دارد، در حالی که در برخی کشورهای دیگر، این مؤلفه ممکن است اهمیت کمتری داشته باشد. بنابراین، تاب‌آوری هر کشور را باید با توجه به مجموعه‌ای از ویژگی‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن بررسی کرد.
از نگاه عزتی، اقتصاد ایران در بخش تأمین نیازهای اساسی از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برخوردار است. او با اشاره به محصولاتی مانند گندم، مرغ، تخم‌مرغ و نان عنوان کرد: توان تولید داخلی در این بخش‌ها می‌تواند بخش مهمی از نیاز کشور را پوشش دهد. در حوزه گوشت و لبنیات نیز ظرفیت تولید وجود دارد، هرچند میزان توان داخلی در این بخش‌ها متفاوت است.
این کارشناس اقتصادی در عین حال یادآور شد که بخشی از مواد اولیه موردنیاز تولید داخلی همچنان وارداتی است. با این حال، به اعتقاد او، وارداتی بودن این مواد لزوماً به معنای ناتوانی در تأمین آنها در شرایط تحریمی نیست؛ زیرا برخی از این اقلام را می‌توان از کشورهای مختلف وارد کرد. او به‌ویژه به امکان تأمین مواد اولیه از کشورهایی اشاره می‌کند که محدودیت‌های تحریمی علیه ایران را به رسمیت نمی‌شناسند. مسیرهای زمینی شمال کشور و مسیرهای دریایی شمالی نیز از جمله مسیرهایی هستند که به گفته او، می‌توانند در انتقال برخی از این مواد نقش داشته باشند.
عزتی بر همین اساس معتقد است توان تولیدی کشور برای تأمین نیازهای ضروری، یکی از پشتوانه‌های تاب‌آوری اقتصاد ایران است. با این حال، او تأکید کرد که برخورداری از این ظرفیت به‌تنهایی کافی نیست و نحوه مدیریت بازارها و شرایط روانی جامعه نیز در میزان مقاومت اقتصاد در برابر شوک‌های تازه نقش دارند.
به گفته این اقتصاددان، اگر فشار عمدتاً از مسیر افزایش قیمت‌ها ظاهر شود، مصرف‌کنندگان بیشترین زیان را متحمل خواهند شد. در مقابل، اگر هزینه مواد اولیه، تأمین کالاها و نرخ ارز افزایش پیدا کند، تولیدکنندگان نیز با زیان و محدودیت بیشتری مواجه می‌شوند. عزتی معتقد است در تحلیل چنین شرایطی، نباید دولت را به‌عنوان نهادی کاملاً مستقل از مردم و فعالان اقتصادی در نظر گرفت. به گفته او، در مباحث مربوط به درآمدها و هزینه‌های دولت، این نهاد به‌صورت جداگانه بررسی می‌شود، اما در تحلیل آثار یک بحران اقتصادی، باید جامعه و فعالان اقتصادی را در مرکز توجه قرار داد؛ چراکه آنها هستند که در نهایت هزینه افزایش قیمت‌ها، کاهش تولید و افت قدرت خرید را پرداخت می‌کنند.
او اعتقاد دارد اگر وضعیت اقتصادی مردم به‌شدت تحت تأثیر قرار نگیرد، تاب‌آوری کشور ادامه خواهد داشت؛ هرچند وقوع حوادث غیرمنتظره یا گسترش دامنه بحران می‌تواند شرایط متفاوتی ایجاد کند. به همین دلیل، از نظر او، سیاست‌گذاران باید توجه بیشتری به پیامدهای تصمیم‌های خود بر معیشت، رفاه و مصرف مردم و همچنین فعالیت اقتصادی بنگاه‌ها داشته باشند.
دیدگاه تان را بنویسید