عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی:
امارات، ترکیه و کانادا، مقصد اصلی ارزهای خارجشده توسط تراستیها هستند
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران با اشاره به نحوه شکلگیری پدیده تراستیها در اقتصاد ایران، عنوان کرد: در حدود یک سال اخیر، موانع گفتوگو درباره تراستیها تا اندازهای کنار رفته است. در این مدت، مسئولان و منتقدان بارها به مشکلات ارزی ناشی از فعالیت این شبکه اشاره کردهاند. ریشههای این پدیده به 15سال پیش بازمیگردد؛ زمانی که تشدید تحریمها، فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران را با دشواری مواجه ساخت. در آن دوره، تعداد مشتریان به شدت محدود شد و چین به عنوان مهمترین خریدار نفت ایران باقی ماند.
مهراد عباد در گفتوگو با تجارتنیوز، افزود: دولتهای مختلف، از طریق افراد معتمدی که خود انتخاب میکردند، کالاها را به فروش میرساندند. این افراد برای دور زدن تحریمها، کالاها را چندین بار در کشورهای مختلف جابهجا میکردند تا فروش انجام شود. اما بسیاری از آنها از این موقعیت سوءاستفاده کرده و ارز حاصل از فروش را به کشور بازنگرداندند. در چند سال اخیر، تعداد محدودی از این پروندهها حتی رسانهای و قضایی شده است. آمارها نشان میدهد که این افراد محدود نیستند و تعداد قابل توجهی از آنها در این شبکه فعالیت داشتهاند.
او در خصوص نبود شفافیت در این موضوع، گفت: آمار دقیقی از میزان کالاهای صادرشده و ارزهای بازنگشته در دست نیست. با این حال، اصل وقوع این مشکل، قطعی و مسلم است. امید میرود که با رویکرد شفافسازی مسئولان، ابعاد پنهان این پرونده روشن شود.
این عضو اتاق بازرگانی با اشاره به راهکار جایگزین، توضیح داد: به جای اتکا به افراد و شبکههای غیررسمی، بهتر بود دولت از ظرفیت بخش خصوصی استفاده میکرد. بخش خصوصی که در معرض تحریم نیست، میتوانست این نقش را با شفافیت بیشتری ایفا کند. اما انحصار صنایع بالادستی نفت در دست دولت مانع از ورود بخش خصوصی شده است. اگر شرکتهای شناسنامهدار و دارای صلاحیت وارد میشدند، نه تنها تحریمها با موفقیت بیشتری دور زده میشد، بلکه بازگشت ارز به کشور نیز شفاف و قابل پیگیری میبود.
عباد در ادامه، با تاکید بر ضرورت کاهش انحصار دولت در صنایع نفت و گاز، بیان کرد: دولت باید به تدریج از انحصار خود در این حوزه بکاهد. فعالیتهای مبتنی بر محرمانگی که اساس کار تراستیهاست، به دلیل ترس کشورها از جریمههای آمریکا، همواره با ریسک همراه بوده است. به نظر من، بخش خصوصی میتواند در آینده نقش موثرتری در این زمینه ایفا کند.
او در خصوص مقصد ارزهای خارجشده، مطرح کرد: مقصد نهایی این ارزها به طور دقیق مشخص نیست. کشورهای عربی، کانادا و برخی کشورهای اروپایی از جمله مقاصدی بودهاند که ایرانیان در آنها حضور اقتصادی داشتهاند. امارات، ترکیه و کانادا به دلیل سهولت ثبت شرکت و افتتاح حساب بانکی، از جمله مقاصد اصلی بودهاند. در امارات، به دلیل حضور گسترده صرافهای ایرانی، این موضوع بسیار پررنگتر بوده است. البته این کشورها منحصرا محل فعالیت تراستیها نبودهاند. بسیاری از فعالان اقتصادی شناسنامهدار نیز در این کشورها حضور دارند، اما در کنار آنها، افراد سوداگر نیز فعالیت
میکردهاند.
این فعال اقتصادی در پاسخ به این پرسش که آیا این افراد هنوز هم فعال هستند، بیان کرد: در مقطعی، فروش نفت با مشکلات جدی مواجه شد و حتی چینیها نیز خرید نفت ایران را متوقف کردند. در آن دوره، نفت از طریق واسطهها و شرکتهای چینی به فروش میرسید. اما در سالهای اخیر، چین با کمتر شدن نگرانی از تحریمهای آمریکا، خرید نفت ایران را تسهیل کرده بود. به نظر میرسد در سالهای اخیر، حجم فعالیت این شبکه کاهش یافته است، زیرا دولت ایران توانسته است به طور مستقیم با دولت چین در ارتباط باشد. با این حال، به دلیل نبود آمار دقیق، نمیتوان با قطعیت درباره وضعیت فعلی آنها اظهارنظر کرد.
دیدگاه تان را بنویسید