تحلیلگر حوزه نفت و انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی» در خصوص الزامات لغو تحریمها:
ایران باید در اعطای تخفیفهای نفتی، ترک عادت کند!
رامتین موثق
بعد از امضای تفاهمنامه میان ایران و ایالات متحده آمریکا، فروش نفت ایران مجددا از سر گرفته شد. البته در زمان جنگ نیز، تا قبل از آغاز محاصره دریایی، با اعمال معافیت تحریمی، ایران توانست نفت خود را حتی با قیمت بشکهای 120 دلار به چین بفروشد و سود خوبی به دست آورد.
اکنون نیز گزارشهای بینالمللی، نظیر گزارش موسسه تانکرترکرز حاکی از افزایش صادرات نفت ایران در 2 هفته گذشته است. در این گزارش آمده است: «ایران از دو هفته پیش که محاصره اعمالشده از سوی آمریکا برداشته شد، 50 میلیون بشکه نفت خام صادر کرده است. این مقدار معادل 1/66 میلیون بشکه در روز برای ماه ژوئن 2026 محسوب میشود، افزون بر این صادرات نفت بسیاری دیگر از کشورهای منطقه هنوز به سطح قبل از جنگ نزدیک نشده است.» محمدباقر قالیباف نیز اذعان کرد که نفت 20 درصد گرانتر از قبل به فروش میرسد.
گفتنی است، کارشناسان برآورد میکنند درآمد ایران از صادرات 50 میلیون بشکه نفت با احتساب قیمت نفت در دو هفته گذشته به حدود 3.5 میلیارد دلار میرسد؛ به عبارتی ایران به طور میانگین و روزانه بیش از 233 میلیون دلار از فروش نفت درآمد کسب کرده است.
باز هم تنها مشتری چین است؟
با وجود افزایش صادرات نفت ایران و اعمال معافیتهای تحریمی، مقامهای آمریکایی ادعا کردهاند که بازار نفت ایران باز هم به چین محدود مانده و ایران مجبور به اعمال تخفیفهای گسترده است.
کارشناس و تحلیلگر بازار نفت: بعد از جنگ نیز ایران مقداری از ذخایر نفتی خود را روی آب به صورت شناور نگه داشته بود و زمانی که معافیت صادر شد، ایران توانست به راحتی نفت خود را بفروشد. در این شرایط شمار متقاضیان نفت ایران، حتی نسبت به شرایط قبل از جنگ، بیشتر شده و تخفیفها نیز کاهش پیدا کرده است. در شرایط فعلی، ایران میتواند نفت بیشتری با تخفیف کمتری به مشتریان متعدد بفروشد به صورتی که هند نیز، به احتمال بسیار قوی، به مشتریان نفتی ایران افزوده شده است
در همین خصوص، وزیر خزانهداری آمریکا بیان کرده است که با وجود صدور معافیت 60 روزه تحریمهای نفتی ایران، باز هم چین تنها خریدار نفت ایران است. اسکات بسنت در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز آمریکا، اظهار کرده است: «اکثر کشورها هنوز آماده خرید نفت ایران نیستند و نگران احتمال اعمال مجدد تحریمهای ایالات متحده هستند و این انگیزهای برای تهران است تا با واشنگتن مذاکره کند. ایرانیها تاکنون نتوانستهاند نفت خود را بفروشند، زیرا خریداران کمی نگران این هستند که آیا دوباره تحریم خواهد شد یا خیر. هیچکس دیگری به جز چین، که قبلا و در دوره تحریم نیز نفت ایران را میخرید، در این دوره معافیتی، نفت از ایران نخریده است، بنابراین نفت ایران هنوز با تخفیف معامله میشود.»
این در حالی است که مقامات ایرانی از هدف خود برای افزایش بازارهای صادراتی نفت، سخن میگویند. در این راستا، معاون بینالملل وزیر نفت، نوسازی بازارهای نفتی ایران را از سیاستهای اصلی این وزارتخانه برشمرده و با اشاره به لغو تحریمهای نفتی ایران از سوی خزانهداری آمریکا پس از مذاکرات اسلامآباد، اعلام کرده است: «از فرصت ۶۰ روزه حداکثر استفاده را خواهیم کرد و در عین حال به دلیل سالهای تحریم، تمایلی به باز کردن مسیرهای دریافت پول نفت نداریم.» علی موسوی در گفتوگو با ایرنا، درباره دستاوردهای سفر وزیر نفت به اجلاس بریکس نیز افزوده است: «ملاقات با مقام هندی بسیار خوب بود به طوری که از گسترش و احیای روابط نفتی استقبال کردند. در پی این مذاکره و با توجه به اینکه هند یکی از قدیمیترین مشتریان ایران است، امیدواریم روابط مبادلاتی دوباره برقرار شود.»
۴ مشتری آسیایی برای نفت ایران به شرط لغو تحریم بانکی
همانطور که پیش از این تجربه شده است، محدود ماندن بازار صادراتی نفت به چین، قدرت چانهزنی ایران را پایین میآورد که نمونه اعمال تخفیفهای نفتی گسترده، از تبعات این محدود ماندن به بازار چین بوده است. اما اکنون مقامات رسمی از اراده حاکمیت برای افزایش بازارهای صادراتی سخن میگویند. امری مطلوب که از نگاه کارشناسان و تحلیلگران با موانع بسیاری روبهروست.
میثم شرفی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: پس از لغو تحریمها، ما باید حتما به بازارهای اروپا بازگردیم. به صورت سنتی، ایتالیا مشتری قدیمی نفت ایران بوده است و حتما باید بخشی از محمولههای ما به سمت اروپا و ایتالیا بازگردد. هند، چین و کشورهای شرقی هم میتوانند مشتری ما باشند هرچند که مهمترین هدف ما باید بازار ایتالیا باشد
در این میان، مدیر پیشین امور بینالملل شرکت ملی نفت، به موضوع تحریمهای بانکی که سازوکار انتقال دلارهای نفتی به ایران را مختل کرده است، اشاره میکند. محسن قمصری در این خصوص، در گفتوگو با ایلنا، تاکید میکند: «شرط اصلی صادرات نفت لغو تحریم بانکی و فراهم شدن شرایط عادی برای مبادلات مالی است. برای مثال اگر موضوع بانکی حل شود میتوانیم روی هند حساب کنیم؛ هرچند یکی از پالایشگاههای این کشور توسط روسیه خریداری شده، بنابراین سهم بازار این کشور برای ایران کاهش یافته است.»
او همچنین به احتمال افزایش مشتریان نفت ایران اشاره کرده و میگوید: «چین افزایش خرید ندارد اما ۱۰ درصد نیاز خود را از ایران تامین میکند. در هر حال با لغو تحریم صادرات و در صورت لغو تحریم بانکی صادرات به این کشور نیز تسهیل خواهد شد. همچنین در صورت لغو تحریم بانکی غیر از چین و هند، کره جنوبی و ژاپن نیز میتوانند مشتری نفت ایران و علاقمند به واردات از ایران هستند اما با تاکید بر اینکه تحریم بانکی لغو شود، زیرا این دو کشور در شرایط ریسکی وارد معامله نمیشوند.»
افزایش مشتریان نفت ایران
یک تحلیلگر حوزه نفت و انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، علت اصلی افزایش صادرات نفت ایران را به 50 میلیون بشکه در 2 هفته، اعمال معافیتهای تحریمی از سوی ایالات متحده آمریکا دانست.
میثم شرفی درباره این روند توضیح داد: بعد از جنگ نیز ایران مقداری از ذخایر نفتی خود را روی آب به صورت شناور نگه داشته بود و زمانی که این معافیت صادر شد، ایران توانست به راحتی نفت خود را بفروشد.
باید از فرصت لغو تحریمها برای ایجاد رقابت و کاهش تخفیفها استفاده کنیم؛ اکنون هم متقاضیان نفت ایران به تخفیف عادت کردهاند و هم ایران؛ ازاینرو چارهای جز این نداریم که با افزایش بازار هدف، میان مشتریان سنتی خود رقابت ایجاد کنیم تا در نهایت تخفیفها کاهش پیدا کند
او درباره متقاضیان نفت ایران نیز اظهار کرد: در این شرایط شمار متقاضیان نفت ایران، حتی نسبت به شرایط قبل از جنگ، بیشتر شده و تخفیفها نیز کاهش پیدا کرده است. در شرایط حاکم ایران میتواند نفت بیشتری با تخفیف کمتری به مشتریان متعدد بفروشد.
این کارشناس حوزه انرژی تصریح کرد که اکنون یک شکل از یک روال غیرتحریمی به وجود آمده است که ایران نیز از این فرصت استفاده میکند.
شرفی در واکنش به اظهارات وزیر خزانهداری آمریکا درباره محدود ماندن مشتریهای نفت ایران به چین، با وجود اعمال معافیت تحریمی، بیان کرد: به نظرم اطلاعات مطرح شده توسط این مقام آمریکایی، اشتباه باشد. هرچند کشورها هنوز به این معافیت تحریمی آمریکا اعتماد نکردهاند و احتمالا این فرآیند بازرگانی را که اتفاق میافتد، همچنان محرمانه نگه داشتهاند.
به گفته او، در این دوره هند نیز احتمالا متقاضی نفت ایران بوده و به احتمال بسیار قوی از ایران خرید نیز داشته است.
باید به بازار نفت اروپا، به ویژه ایتالیا، بازگردیم
این تحلیلگر بازار نفت در پاسخ به این پرسش که «در صورت لغو تحریمها، کدام بازارها میتوانند مقاصد صادراتی ایران باشند؟»، اظهار کرد: ما باید حتما به بازارهای اروپا بازگردیم.
شرفی عنوان کرد: به صورت سنتی، ایتالیا مشتری قدیمی نفت ایران بوده است و حتما باید بخشی از محمولههای ما به سمت اروپا و ایتالیا بازگردد. هند، چین و کشورهای شرقی هم میتوانند مشتری ما باشند هرچند که مهمترین هدف ما باید بازار ایتالیا باشد.
او ادامه داد: ما باید از فرصت لغو تحریمها برای ایجاد رقابت و کاهش تخفیفها استفاده کنیم؛ اکنون هم متقاضیان نفت ایران به تخفیف عادت کردهاند و هم ایران؛ ازاینرو چارهای جز این نداریم که با افزایش بازار هدف، میان مشتریان سنتی خود رقابت ایجاد کنیم تا در نهایت تخفیفها کاهش پیدا کند.
لزوم حفظ مشتریان سنتی و افزایش فروش به آنها
این کارشناس حوزه نفت و انرژی درباره الزامات افزایش مقاصد صادراتی، مطرح کرد: در ابتدا باید توجه کنیم که مشتریان نفت ایران همواره به صورت سنتی، محدود بودهاند. هم در دوره جمهوری اسلامی و هم در دوره رژیم سابق، مشتریان نفت ما شناخته شده و محدود بودند.
شرفی توضیح داد: به نظر من چندان پتانسیل توسعه بازار نداریم و در شرایط فعلی به افزایش فروش به مشتریان سنتی نیاز داریم تا بتوانیم الزامات رد شدن از دوران گذار را برای خود فراهم کنیم؛ یعنی هم تامین سرمایه انجام دهیم و هم زیرساختهای نفتی و حوزه انرژی خود را ترمیم بکنیم.
او در پایان خاطرنشان کرد: مهمتر از ایجاد بازار جدید، فراتر از مشتریان سنتی خود، افزایش فروش نفت است هرچند که پیدا کردن مشتریان جدیدی که بتوانند خود را با شرایط جدید ما تطبیق بدهند، خالی از لطف هم نیست. بنابراین استراتژی افزایش مشتری، بیش از بازارهای سنتی، چندان راهبرد درستی نیست و اکنون مهمتر آن است که میان مشتریان سنتی خود، رقابت ایجاد کنیم.
دیدگاه تان را بنویسید