کارشناس بازارهای مالی در گفت وگو با «توسعه ایرانی» و در تشریح چرایی باقی ماندن دلار در کانال ۱۷۰ هزارتومانی:
ریزش سنگین دلار تنها با یک توافق جامع امکانپذیر است
رامتین موثق
قیمت دلار در بازار آزاد ارز ایران، همواره چشم به مسائل سیاسی داشته و دارد و اکنون مهمترین مسئلهای که در عرصه سیاست ایران در جریان است، احتمال رسیدن به یک توافق موقت میان ایران و آمریکاست تا پس از این تفاهم، در فرصت معین شده 60 روزه، به مذاکره درباره اختلافات، و به خصوص مسئله هستهای بپردازند که در صورت حصول میتواند منجر به رفع تحریمها، آزاد شدن داراییهای بلوکه شده ایران و دیگر مسائل شود.
کارشناس و تحلیلگر بازارهای مالی: اگر یک توافق جامع با آمریکا امضا کنیم، میتوانیم انتظار یک ریزش سنگین در دلار، و حتی رسیدن آن به 100 هزارتومان را نیز داشته باشیم اما این ریزش سنگین تنها در صورت اجرای یک توافقنامه مشترک، و رفع کامل تحریمها، محتمل است
در پی بالا رفتن احتمال امضای یک توافقنامه و تفاهمنامه موقت میان ایران و آمریکا، دلار نیز واکنش نشان داد و در روز شنبه 23 خردادماه 1405، در بازار آزاد 7 هزارتومان ریزش کرد و به حدود 171 هزارتومان رسید. البته ریزش دلار در پی امضای توافق میان ایران و آمریکا، مسبوق به سابقه است و در سال 94 و با امضای برجام نیز دلار ریزشی شد و قیمت آن تقریبا تا سال 1397 ثابت ماند. (هرچند برخی کارشناسان این امر را مربوط به ورود دلارهای نفتی به اقتصاد ایران میدانند.)
با وجود ریزش 7 هزارتومانی دلار در روز شنبه، ذهن تحلیلگران و کارشناسان درگیر چندین سوال شده است؛ اولین سوال مربوط به نوسان دلار در کانال 170 هزارتومانی است که با وجود کاهش ریسکها و حاکم شدن فضای خوشبینی، دلار از کانال 170 هزارتومانی عقبنشینی نمیکند. دومین موضوع مربوط به سناریوهای پیشروی دلار در صورت توافق است و اکنون میتوان یک روند کوتاهمدت، در صورت امضای توافق موقت و آغاز مجدد مذاکرات هستهای، یک روند میانمدت، در صورت امضای توافق نهایی و رسیدن به یک چارچوب مشترک، و یک روند بلندمدت، در صورت رفع تحریمها، متصور بود.
در این گزارش «توسعه ایرانی» به بررسی برخی جوانب قیمت دلار، در پرتو سناریوهای موجود، پرداخته شده است.
پیام الیاس کردی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: اگر توافقنامه موقت امضا شود، بعد از امضای آن، احتمالا تقاضای واردات کشور، با توجه به کمبودهای فعلی، به شدت بالا برود و همین موضوع باعث میشود که قیمت دلار مجددا افزایش پیدا کند و به همین دلیل، واکنش دلار از همین حالا چندان هم منفی نیست و در کانال 170 هزارتومانی باقی مانده است
دلار در تله مذاکرات گرفتار شده است
صاحبنظران و فعالان بازار در تحلیل چرایی حبس شدن دلار در کانال 170 هزارتومانی، ارزیابیهای متفاوتی دارند اما وجه مشترک بسیاری از تحلیلها، بررسی انتظارات است. در سالهای 1403 و 1404، انتظارات تورمی باعث حرکت قیمت دلار در محدودههای بالا شده بود اما اکنون به نظر میرسد با وقوع 2 جنگ و تکرار بیپایان مذاکرات، مقداری از انتظارات بازار تعدیل شده باشد.
در همین خصوص، سجاد بوربور، کارشناس و تحلیلگر بازارهای مالی، در گفتوگو با تجارتنیوز، اظهار کرد: «در زمان جنگ، قیمت دلار حتی تا محدوده ۱۹۰ هزار تومان نیز حرکت کرد و بازار با قیمتهای متفاوت و بعضا سلیقهای مواجه بود. اما در شرایط فعلی، بازار در وضعیت انتظار قرار گرفته و همین موضوع اجازه خروج دلار از محدوده فعلی را نمیدهد.» او افزود: «در کوتاهمدت انتظارات نقش اصلی را در بازار ارز بازی میکند. بخشی از فعالان اقتصادی همچنان احتمال میدهند ایران و کشورهای غربی به نوعی تفاهم برسند؛ تفاهمی که میتواند به بازگشایی مسیرهای تجاری، افزایش صادرات نفت و آزادسازی بخشی از منابع بلوکهشده منجر شود. همین انتظار باعث شده بازار ارز فعلا در یک محدوده مشخص نوسان کند.»
بنابراین با توجه به تعدیل انتظارات تورمی، که به نظر میرسد به صورت تطبیقی و با نگاه به گذشته و حال تعیین میشود، تنها یک اتفاق جدید میتواند بازار ارز ایران را تکان بدهد که البته قریبالوقوعترین اتفاق میتواند امضای توافقنامه موقت باشد.
کاهش 20 تا 30 هزارتومانی دلار
در صورت توافق
در روزهای اخیر بسیاری از صاحبنظران اقتصادی در حال بررسی آثار مثبت توافق و رفع تحریمها هستند که با توجه به کلیدی بودن نرخ ارز در اقتصاد ایران، قیمت دلار در تمام این ارزیابیها نقش بازی میکند.
برخی از تحلیلگران نسبت به ریزش دلار در صورت امضای همین توافق موقت نیز خوشبین هستند. برای مثال، علی سعدوندی، اقتصاددان و کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با تجارتنیوز، از احتمال ریزش نسبتا سنگین دلار در صورت توافق سخن گفت. او به بررسی وضعیت بازارهای مالی و اقتصاد ایران در صورت دستیابی به توافق و رفع تحریمها پرداخت و در پاسخ به این پرسش که «پس از دستیابی به توافق چه وضعیتی در بازارهای مالی و اقتصاد کشور رقم خواهد خورد؟»، اظهار داشت: «در کوتاهمدت، بازار دلار احتمالا با اصلاحی نسبی مواجه خواهد شد. بازار بورس نیز مسیر افزایشی را در پیش خواهد گرفت و ثبات نسبی به اقتصاد بازمیگردد.» این تحلیلگر اقتصادی درباره مدت زمان این اصلاح و اینکه اصلاح بازارها در چه محدودهای قرار میگیرد، گفت: «دلار ممکن است در کوتاهمدت کاهشی در حدود 20 تا 30 هزار تومان را تجربه کند و طلا نیز اصلاح قیمت موقتی داشته باشد، اما به تدریج به سطوح قبلی خود بازخواهند گشت.»
افزایش تقاضای ارز پس از توافق
البته با وجود استقبال بیشتر کارشناسان از توافق میان ایران و آمریکا و رفع تنشها، اختلافنظرهایی نیز میان آنها درباره قیمت دلار موجود است که به نقش عوامل داخلی تعیین نرخ ارز، بازمیگردد.
باید توجه داشت که در اصول نظری اقتصاد بینالملل، و به خصوص مالیه بینالملل، نرخ ارز مانند هر کالای دیگری در بازار و با مکانیسم عرضه و تقاضا تعیین میشود. بنا به این اصول اولیه، اگر صادرات یک کشور افزایش پیدا کند، صادرکنندگان مقدار ارز ورودی به کشور را افزایش میدهند که در پی این اتفاق، «عرضه ارز» افزایش مییابد و منجر به کاهش نرخ ارز میشود. در عوض اگر واردات کشوری افزایش پیدا کند، به معنای افزایش «تقاضای ارز» توسط واردکنندگان است که به افزایش نرخ ارز میانجامد.
روزی که برجام امضا شد، قیمت دلار هم فروریخت اما اکنون یک تفاوت بسیار عمده با آن زمان در جریان است؛ باید توجه داشت که برجام در شرایط جنگی امضا نشد اما تفاهمنامه احتمالی فعلی در شرایط جنگی امضا میشود. هرچند امضای این توافقنامه موقت، دیجیتالی است و همین موضوع، به نظر میرسد آن را آنچنان الزامآور نکند
اکنون نیز برخی از تحلیلگران با توجه به عرضه و تقاضا در بازار ارز، درباره احتمال افزایش مجدد قیمت دلار، هشدار میدهند. استدلال این دسته از صاحبنظران مبتنی بر اینست که با باز شدن تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی، احتمالا واردات ایران نیز یک روند صعودی به خود بگیرد، به خصوص اگر مجددا تجارت با امارات از سر گرفته شود بنابراین همین موضوع میتواند یک فشار تقاضا بر بازار آزاد ارز وارد کند.
ریزش سنگین دلار؛ فقط با رفع تحریمها
یک کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، در پاسخ به اینکه «چرا با وجود جدی شدن احتمال امضای توافق و ریزش 7 هزارتومانی دلار در شنبه 23 خرداد، دلار همچنان در کانال 170 هزارتومانی باقی مانده است و از این کانال عقبنشینی نمیکند؟»، بیان کرد: این مسئله باید را به صورت موشکافانه بررسی کنیم.
پیام الیاس کردی افزود: همه ما تجربیات گذشته را ملاک اتفاقات آینده میدانیم و اکنون نیز انتظار تکرار اتفاقات اقتصادی پس از امضای برجام را داریم. روزی که برجام امضا شد، قیمت دلار هم فروریخت اما اکنون یک تفاوت بسیار عمده با آن زمان در جریان است؛ باید توجه داشت که برجام در شرایط جنگی امضا نشد اما این تفاهمنامه احتمالی فعلی در شرایط جنگی امضا میشود. هرچند باید درنظر بگیریم که حتی امضای این توافقنامه موقت، دیجیتالی است و به نظر میرسد همین موضوع، تفاهمنامه را آنچنان الزامآور نکند.
همانطور که اشاره شد، برخی از تحلیلگران معتقدند که پس از اجرای تفاهمنامه و توافق موقت، باز شدن تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی، احتمال افزایش تقاضای ارز برای واردات وجود دارد و همین عامل میتواند در افزایش قیمت دلار نقش بازی کند؛ الیاس کردی درباره این موضوع گفت: اگر توافقنامه موقت امضا شود، به نظر من بعد از امضای آن، احتمالا تقاضای واردات کشور، با توجه به کمبودهای فعلی ما، به شدت بالا برود و همین موضوع باعث میشود که قیمت دلار مجددا افزایش پیدا کند.
او تصریح کرد: با امضای تفاهمنامه، تقاضا برای دلار افزایش پیدا خواهد کرد و همین افزایش تقاضای دلار، باعث افزایش قیمت هم خواهد شد و به همین دلیل، واکنش دلار از همین حالا چندان هم منفی نیست.
البته اکنون دو سناریوی مثبت میتوان تصور کرد؛ سناریو اول مربوط به امضای توافقنامه موقت برای فرصت 60 روزه مذاکره است که تشریح شد، و سناریوی دوم مربوط به احتمال توافق نهایی و رفع تحریمهاست که این تحلیلگر بازار ارز درباره این سناریو عنوان کرد: اگر ما یک توافق جامع با آمریکا امضا کنیم، میتوانیم انتظار یک ریزش سنگین در دلار، و حتی رسیدن آن به 100 هزارتومان را نیز داشته باشیم اما این ریزش سنگین تنها در صورت اجرای یک توافقنامه مشترک، و رفع کامل تحریمها، محتمل است زیرا توافق نهایی میتواند آثار بسیار خوبی برای اقتصاد داشته باشد.
دیدگاه تان را بنویسید