صنایع تجربه نیروگاهی و تولید برق ندارند!

رامتین موثق

با شروع فصل گرما، صنایع باید نگران تامین برق مورد نیاز خود باشند زیرا تجربه چندین سال شدت گرفتن ناترازی برق، فشارهای زیادی به تولید و بخش مولد اقتصاد کشور وارد کرده است و هرسال نیز اوضاع به لحاظ ناترازی وخیم‌تر و تحمیل هزینه‌های آن به صنایع بیشتر می‌شود.

امسال و همزمان با آسیب به زیرساخت‌های کشور در حملات که ناترازی شدت نیز گرفته است، وزارت نیرو اعلام کرده که دیگر تعهدی برای تامین برق مورد نیاز صنایع ندارد و صنایع باید مستقلا برای تامین برق، سرمایه‌گذاری کنند. سید عبدالوهاب سهل‌آبادی، رئیس خانه صمت، در گفت‌وگو با «نود اقتصادی» اظهار کرده است که انتظار وزارت نیرو برای تولید برق توسط خود صنایع، با وجود انحصار دولتی در این صنعت، غیرمنطقی است. او همچنین درباره مشکلات صنایع با وزارت نیرو و مجموعه توانیر، عنوان کرده است: «تولیدکنندگان به دلیل جریمه‌های بی‌رویه، ارزش افزوده و هزینه‌های ترانسپورت در قبوض برق، شکایت خود را به دیوان عدالت اداری و کمیسیون اصل ۹۰ رسانده‌اند.»

این شرایط در حالی به صنایع تحمیل شده است که چندین سال با قطعی برق مواجه بوده و عملا تعهدی از سوی وزارت نیرو مشاهده نکرده‌اند و ثانیا، در پی حذف ارز ترجیحی و نرخ تالار اول در دی‌ماه 1404 و همینطور افزایش تورم عمومی، هزینه‌های تولید بسیار بالا رفته است به صورتی که اکثر صنایع با بحران نقدینگی و سرمایه در گردش مواجه هستند بنابراین چگونه می‌توان انتظار داشت که صنایع برای تاسیس نیروگاه‌ها و تامین برق خود، سرمایه‌گذاری کنند؟

شاهد تصمیمات خلق‌الساعه از سوی مسئولین در مجموعه مدیریت ارشد حوزه برق و انرژی هستیم که عملا باعث می‌شود هرروز برای جبران کسری بودجه خود در قبوض و فاکتورها تعرفه‌های جدیدی وضع کنند؛ یک روز هزینه سوخت نیروگاهی مطرح و روز دیگر، هزینه انتقال و دیگر مسائل به قبوض برق افزوده می‌شود

اولویت‌بندی محدودیت‌های برقی صنایع

با اینکه فعالان صنعتی از دولت درخواست کرده بودند که امسال بخش صنعت، و به خصوص شهرک‌های صنعتی، از محدودیت‌های برقی معاف شوند به نظر می‌رسد این محدودیت‌ها آغاز شده و مسئولین مربوطه در حال اطلاع‌رسانی درباره جزییات این محدودیت‌ها هستند و در این جزییات صنایع بدون نیروگاه خودتامین در اولویت قطعی برق قرار گرفته‌اند.

چند سال پیش یک طرح 10 هزار مگاواتی راه‌اندازی شد که دو مجموعه بزرگ فولادی کشور در این طرح مشارکت کردند اما زمانی که در این طرح سرمایه‌گذاری‌ها انجام شد، با محدودیت‌های وزارت نیرو، خود صنایع نمی‌توانستند از برق تولیدی خود استفاده کنند زیرا وزارت نیرو از این برق برای مصرف شبکه بهره می‌جست و درنهایت صنایع از برق تولیدی خود، محروم ماندند!

در همین راستا، مدیر دفتر پایش سیستم‌های گسترده بار و انرژی شرکت مدیریت شبکه برق ایران، گفت: «صنایع مشمول قانون و فاقد نیروگاه خودتأمین در اولویت مدیریت بار قرار می‌گیرند و وزارت نیرو برای مشترکان خانگی که مصرف خود را ۱۰ درصد کاهش دهند، تا سقف ۳۰ درصد تخفیف در قبض برق در نظر گرفته است.»

امین حلیم‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا، درباره نحوه تعیین سهمیه و سقف مصرف برای هر صنعت یا استان تصریح کرد: «بر اساس ماده ۴ قانون «مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق ایران» مصوب سال ۱۴۰۱، صنایع انرژی‌بر مشمول این قانون مکلف به احداث حداقل ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه تا پایان سال ۱۴۰۴ هستند. در صورت عدم احداث، تأمین برق این صنایع در شرایط کمبود، در اولویت طرح‌های مدیریت بار قرار می‌گیرد.»

در این گزارش به ارزیابی چندجانبه از این محدودیت جدید وزارت نیرو و دیگر مشکلات برقی صنایع، پرداخته شده است.

صنایع از برق خودشان هم نتوانستند استفاده کنند

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از محدودیت جدید وزارت نیرو برای تامین برق صنایع، یادآوری کرد: چند سالی است که وزارت نیرو از صنایع خواسته است که خود برق مورد نیازشان را تامین کنند و حتی مشوق‌هایی نیز برای این کار تعریف شده بود.

حمیدرضا صالحی درباره عاقبت این طرح، اظهار کرد: برای مثال چند سال پیش یک طرح 10 هزار مگاواتی راه‌اندازی شد که دو مجموعه بزرگ فولادی کشور در این طرح مشارکت کردند اما زمانی که در این طرح سرمایه‌گذاری‌ها انجام شد، با محدودیت‌های وزارت نیرو، خود صنایع نمی‌توانستند از برق تولیدی خود استفاده کنند زیرا وزارت نیرو از این برق برای مصرف شبکه بهره می‌جست بنابراین صنایع از برق تولیدی خود، محروم ماندند!

حمیدرضا صالحی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: تمام صنایع که نمی‌توانند خودشان نیروگاه‌دار هم باشند. برای مثال صنایعی نظیر فولاد، پتروشیمی و ... در زمینه‌های دیگر تجربه و تخصص دارند و جنس کار نیروگاه‌داری را لمس نکرده‌اند و اگر بخواهند این مسیر را نیز تجربه کنند، باید ساختارهای جدیدی تعریف و تغییراتی اعمال کنند

او تصریح کرد: با اینکه طرح قبلی با موفقیت همراه نشد، اکنون باز هم قصد دارند که صنایع برای برق مورد نیاز خود، مستقلا سرمایه‌گذاری کنند.

مگر تمام صنایع تجربه نیروگاهی دارند؟!

عضو هیات مدیره سندیکای صنعت برق در انتقاد از این طرح، بیان داشت: تمام صنایع که نمی‌توانند خودشان نیروگاه‌دار هم باشند. برای مثال صنایعی نظیر فولاد، پتروشیمی و ... در زمینه‌های دیگر تجربه و تخصص دارند و جنس کار نیروگاه‌داری را لمس نکرده‌اند و اگر بخواهند این مسیر را نیز تجربه کنند، باید ساختارهای جدیدی تعریف و تغییراتی اعمال کنند.

صالحی تاکید کرد: به نظر می‌رسد این طرح نیز به دلیل موانعی که در مسیر آن قرار دارد، به موفقیت چندانی دست پیدا نکند. 

او افزود: استدلال صنایع اینست که نیروگاه‌دار نیستند تا بتوانند برق مطمئن و پایدار تولید کنند. در نقد این رویکرد، یکی از فعالان صنعتی گفته بود که در حرفه آنها به دلیل آلودگی، کارگران روزانه باید شیر مصرف کنند پس کارخانه باید برای تامین شیر مورد نیاز کارگران خود، مستقلا گاوداری تاسیس کند؟!

باید هلدینگ‌های انرژی را تشویق کرد

این عضو اتاق بازرگانی درباره راهکارهای جایگزین، عنوان کرد: باید فعالانی را برای این کار ترغیب کرد که تخصص کافی در زمینه نیروگاه دارند.

صالحی ادامه داد: در کشور 10 تا 12 هلدینگ انرژی فعالند که سابقه و تجربه نیروگاه‌داری نیز در کارنامه خود دارند بنابراین باید این هلدینگ‌ها را تشویق کرد تا برای تامین برق صنایع، سرمایه‌گذاری کنند و برق تولیدی خود را به صنایع بفروشند. اما وزارت نیرو متاسفانه در مسیر دیگری حرکت می‌کند و از اختیاراتی که در دست دارد، برای اهداف تصدی‌گری و مداخله در قیمت‌گذاری، استفاده می‌کند.

عضو هیات مدیره سندیکای صنعت برق: باید فعالانی را برای سرمایه‌گذاری در تاسیس نیروگاه برای تولید برق صنایع، ترغیب کرد که تخصص کافی در زمینه نیروگاه دارند؛ اگر کسانی که در حوزه صنعت برق تخصص دارند، به میدان بیایند و سرمایه‌گذاری کنند، بسیار مطلوب است اما متاسفانه در این سال‌ها با سیاست‌های نابجا باعث شده‌ایم که سرمایه‌گذاران واقعی صنعت برق از این حوزه، فاصله بگیرند

به گفته او، حضور وزارت نیرو در این حوزه به پاشنه آشیل صنعت برق تبدیل شده که وضعیت فعلی این صنعت را امروز وخیم کرده است و اگر وزارت نیرو و دولت در صنعت برق مداخله نمی‌کردند، وضعیت صنعت برق بسیار بهتر بود و اکنون با خاموشی مواجه نمی‌شدیم.

صنایع خرید را به سرمایه‌گذاری ترجیح می‌دهند

عضو هیات مدیره سندیکای صنعت برق در پاسخ به این سوال که «با توجه به افزایش شدید هزینه‌های جاری برای تمام صنایع، آیا اصلا سرمایه‌ای برای سرمایه‌گذاری در حوزه تامین برق باقی مانده است؟»، بیان داشت: ممکن است بعضی از صنایع سرمایه کافی هم برای این کار در اختیار داشته باشند کما اینکه فولادی‌ها در این زمینه سرمایه‌گذاری کرده بودند اما اکنون با توجه به مشکلاتی که پیش آمده است، ممکن است دیگر این سرمایه‌گذاری هم از لحاظ اقتصادی به صرفه نباشد.

صالحی افزود: صنایع اکنون شاید تمایل داشته باشند که برق مورد نیاز خود را از طریق تابلوی سبز بورس انرژی تامین کنند. اگر تهیه برق معطوف به همین تابلوی سبز شود، سیاست بهتری است چرا که هم قیمت تابلوی سبز واقعی‌تر می‌شود و هم سرمایه‌گذاری در این صنعت افزایش می‌یابد.

او تاکید کرد: اگر کسانی که در حوزه صنعت برق تخصص دارند، به میدان بیایند و سرمایه‌گذاری کنند، بسیار مطلوب است اما متاسفانه در این سال‌ها با سیاست‌های نابجا باعث شده‌ایم که سرمایه‌گذاران واقعی صنعت برق از این حوزه، فاصله بگیرند.

به گفته این فعال اقتصادی، صنایعی که در زمینه سرمایه‌گذاری برای تامین برق خود تجربه داشته‌اند، اصلا راضی نبودند و اکنون حاضرند به جای سرمایه‌گذاری، برق مطمئن و پایدار را خریداری کنند.

تعریف تعرفه جدید برای جبران کسری بودجه

صالحی همچنین در مورد تحمیل هزینه‌های زیاد به صنایع از طرف وزارت نیرو، مطرح کرد: این مسئله را باید با توجه به فضا و چارچوبی که برای ریل توسعه صنعت تعریف شده است، درنظر بگیریم اما مسئله اینست که ما ریل‌گذاری درستی در این زمینه انجام نداده‌ایم. 

او ادامه داد: در این مسیری که می‌رویم، شاهد تصمیمات خلق‌الساعه از سوی مسئولین در مجموعه مدیریت ارشد حوزه برق و انرژی هستیم که عملا باعث می‌شود هرروز برای جبران کسری بودجه خود در قبوض و فاکتورها تعرفه‌های جدیدی وضع کنند؛ یک روز هزینه سوخت نیروگاهی مطرح و روز دیگر، هزینه انتقال و دیگر مسائل به قبوض برق افزوده می‌شود.

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در پایان خاطرنشان کرد: در تعریف این فاکتورها تنها عدد مورد نیاز خود را درنظر می‌گیرند و به اصل قضیه توجه درستی ندارند و در این مسیر غلط، باید سیاست‌های غلط خود را نیز ادامه بدهند.