دو روایت از یک بحران؛
از فروش سهام دولتی و سپردهگذاری ارزی تا نقد عملکرد سازمان مالیاتی و بانکها در شرایط جنگی
کبری آجربندیان- در حالی که بورس تهران به دلیل نااطمینانیهای ناشی از تنشهای نظامی تعطیل است، دو عضو کلیدی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با اذعان به افزایش تورم و کاهش منابع ارزی، بر ضرورت اتخاذ آرایش جنگی توسط دستگاههای اجرایی تأکید کردند. جعفر قادری، نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، فروش سهام دولتی را به عنوان راهکاری جایگزین برای جذب نقدینگی پیشنهاد داد و تأکید داشت که تعطیلی بورس بهانهای برای توقف تأمین مالی تولید نیست و در مقابل، فرید موسوی، دیگر عضو این کمیسیون، از تداوم رویه عادی در سازمان امور مالیاتی، تأمین اجتماعی و شبکه بانکی انتقاد کرد.
دولت حق دخالت در قیمتها را فقط در دو گروه کالایی دارد
جعفر قادری که ریاست کمیسیون ویژه جهش و رونق تولید و نظارت بر اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی را نیز عهده دار است، ابتدا به چارچوب قانونی قیمتگذاری اشاره کرد و گفت: «در قانون برنامه آورده ایم که قیمت دو گروه از کالاهای اساسی شامل کالاهای انحصاری و یارانهای قابل کنترل توسط دولت هستند و در بقیه موارد دولت حق ورود و دخالت ندارد.»
او اما تصریح کرد که در شرایط فعلی جنگی، دولت و سازمان تعزیرات اجازه ورود پیدا کردهاند.
فرید موسوی نماینده مردم مراغه و عجب شیر اما نه درباره قیمتگذاری، بلکه درباره نبود بسته حمایتی مشخص گلایه کرد و گفت: «نمیتوان از حمایت از تولید صحبت کرد اما هیچ بسته حمایتی مشخصی توسط دستگاههای مسئول برای بخش تولید معرفی نشده باشد.»
هم تورم فشار هزینه داریم، هم تورم ناشی از افزایش تقاضا
قادری با اشاره به ریشههای تورم موجود، سه عامل کلیدی را برشمرد و اظهار داشت: «الان به دلایل مختلف به خصوص در شرایط جنگی، هم با تورم ناشی از فشار هزینه مواجه هستیم و هم تورم ناشی از افزایش تقاضا. محدودیتهایی که برای واردات کالا از دریاهای جنوبی داریم، آسیب دیدن بخشی از صنایع پتروشیمی، صنایع فولادی و تولیدکنندههای بردهای الکترونیکی، فشار هزینه را بالا برده است.»
این نماینده مجلس اضافه کرد: «از طرفی وصولی مالیاتها کاهش پیدا کرده و هزینههای جنگ اضافه شده است. بانک مرکزی و دولت نیز پایه پولی را افزایش داده اند و به این ترتیب نقدینگی اضافه شده است.»
شبکه بانکی منابع ندارد، نقدینگی به سمت ارز، طلا و سکه رفته است
نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به محدودیتهای ارزی ناشی از کاهش صادرات و نیاز به واردات بیشتر، هشدار داد: «در شرایطی که دولت ارز کافی ندارد، نباید اجازه دهیم ارز دوباره در خانهها احتکار شود.»
وی افزود: «شبکه بانکی منابع محدودی دارد، نقدینگیها به سمت ارز، طلا و سکه رفته و موجودی برای شبکه بانکی نگذاشته است که بخواهد از تولید حمایت کند.»
این ادعای قادری در حالی مطرح میشود که موسوی دقیقاً به همین شبکه بانکی اشاره داشته و گفت: «شبکه بانکی هنوز همراهی لازم را با بخش تولید ندارد و حمایتهای مورد نیاز به صورت عملیاتی محقق نشده است.»
به عبارت دیگر، قادری کمبود منابع بانکی را نتیجه هجوم نقدینگی به بازارهای موازی میداند و موسوی، عدم همراهی بانکها را یک ضعف اجرایی مستقل ارزیابی میکند.
بورس تعطیل است، اما سه راهکار جایگزین داریم
رئیس کمیسیون ویژه جهش و رونق تولید در حالی که بورس تعطیل است، سه راهکار عملیاتی برای جذب نقدینگی ارائه داد.
وی گفت: «در شرایط فعلی، بحث فروش سهام میتواند مستثنی باشد. دولت میتواند سهام منتشر کند و بخشی از آن را واگذار کرده تا نقدینگی مورد نیاز را تأمین کند.»
قادری راهکار دوم را «تعریف صندوق پروژههای ارزی و ریالی» عنوان کرد و توضیح داد: «نقدینگی باید به سمت بخشهای تولیدی و زیربنایی به خصوص بخشهایی که در جنگ آسیب دیده اند، برای بازسازی برود. همینطور منابع مالی با کمک مردم جمع آوری شود تا ظرفیتهای تولیدی ما توسعه پیدا کند».
سومین راهکار نماینده مردم شیراز، ترویج سپردهگذاری ارزی بود. وی گفت: «سپرده گذاری ارزی را باید به صورت جدی ترویج کنیم که در سیستم بانکی تزریق شود و سود ارزی به سپرده گذار تعلق بگیرد. اینها تکالیفی است که در شرایط عادی ضرورت دارد ولی در شرایط جنگی ضرورتی بسیار بالاتر دارد.»
در حالی که قادری این ابزارهای جایگزین را معرفی میکند، موسوی بر یک خلأ اساسی دیگر تأکید و اظهار داشت: «هنوز اولویتبندیها انجام نشده است. یکی از راهکارهای اصلی مدیریت شرایط جنگ و پساجنگ «هدایت اعتبار» است؛ موضوعی که باید از طریق شبکه بانکی اجرایی شود و لازمه آن تعیین اولویتها از سوی دستگاههای بالادستی است که هنوز این اولویتها تعیین نشده است.»
دستگاهها کندتر از حالت عادی عمل میکنند
قادری در بخش دیگری از سخنان خود با لحنی انتقادی به عملکرد دستگاههای اجرایی پرداخت و گفت: «دستگاهها باید به این صورت آرایش جنگی بگیرند ولی متأسفانه الان نسبت به حالت عادی خیلی کندتر عمل میکنند.»
وی با اشاره به اینکه گمرک با اتکا به دستورالعمل شورای عالی امنیت ملی کارها را به سرعت انجام میدهد، از سایر ارگانها خواست که از این رویه پیروی کنند: «ارگانهایی مانند محیط زیست باید سرعت کارهایشان را افزایش دهند. تسریع صدور مجوزها ضروری است. اینها مشکل تولید را حل میکنند.»
موسوی اما فراتر از کندی، از تداوم همان رویه عادی در سه نهاد کلیدی انتقاد کرد و اظهار داشت: «در شرایط فعلی همچنان سازمان امور مالیاتی مانند گذشته نسبت به وصول مطالبات و مالیاتها اقدام میکند و کارش را به سیاق گذشته پیش میبرد.» این در حالی است که قادری معتقد است در این شرایط، ارائه تخفیفهای مالیاتی و یا تقسیط مالیاتها میتواند مشکل واحدهای تولیدی را حل کند، ولی از سوی دیگر دولت را با کمبود منابع مواجه میکند.
خط ریلی چابهار-زاهدان باید حل شود، کریدورها فعال شوند
قادری با تأکید بر ضرورت اقدام فوری زیرساختی تصریح کرد: «در حال حاضر وزارت راه باید با تامین منابع مشکل خط ریلی چابهار-زاهدان را حل کند و خطوط دیگری که می تواند گره گشا باشد. کریدورهای شرقی غربی باید به سرعت فعال شوند تا موانع برداشته شوند.»
پیشقدم افزایش قیمت انرژی نشوید
نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس دوازدهم درباره افزایش قیمت انرژی واحدهای تولیدی نیز هشدار داد و تأکید کرد: «به نظرم در این شرایط دستگاههای دولتی نباید در افزایش قیمتها پیش قدم شوند. البته رعایت الگوی مصرف و تعیین هزینههای بیشتر برای مازاد مصرف اشکالی ندارد ولی اگر به واحدهای تولیدی فشار بیاوریم و تولید را تعطیل کنیم با چالشهای جدیدی مواجه خواهیم شد.»
موسوی نیز از عملکرد دولت در ماههای گذشته انتقاد کرد و گفت: « متأسفانه پیش از آغاز سال جدید با افزایش قیمتها در بسیاری از موارد، از جمله آب، برق و گاز، مواجه شدیم؛ گویی شرایط کشور عادی است و قرار است مدیریت انرژی را از بخش تولید انجام دهیم.»
طرح اصلاح قانون تأمین مالی تولید در دست آمادهسازی است
نماینده شیراز از اقدامات مجلس برای گرهگشایی قانونی خبر داد و افزود: «ما در کمیسیون تلاش میکنیم طرح اصلاح قانون تامین مالی تولید و زیرساختها را آماده کنیم. این طرح می تواند در معرفی الگوها و مدلهای جدید به تولید کننده و دولت کمک کند. به همین دلیل باید به سرعت این طرح را تکمیل کنیم تا هم بخش تولید و هم دولت از مدلها و شیوههای عملیاتی جدید استفاده کنند.»
وی تأکیبد کرد: به رغم تصویب بودجه، دولت میتواند با تخصیصهای خود مکانیزمهایی را تعریف کند و مجلس نیز در صورت نیاز به اصلاحات بودجه، آن را اصلاح خواهد کرد.
اظهارات این دو عضو کمیسیون اقتصادی اتفاق نظر بر سر دو چیز است: اول، شرایط فعلیِ «جنگی» نیاز به آرایش متفاوت دارد و دوم این که، تعطیلی بورس نباید به معنای توقف تأمین مالی تولید تلقی شود. با این حال، قادری بیشتر بر راهکارهای قانونی و مالی شامل فروش سهام، سپرده ارزی و صندوق پروژه تأکید دارد و موسوی بر این باور است که تا زمانی که دستگاههای اجرایی رویه عادی خود را تغییر ندهند، هیچ بسته حمایتی عملیاتی نخواهد شد.
دیدگاه تان را بنویسید