«امیرحسن کاکایی» در گفتوگو با «توسعه ایرانی» و با هشدار درباره تبعات جنگ بر صنعت خودرو:
خودروسازان به هیچوجه نباید تولید و اشتغال را حذف کنند
رامتین موثق
از سال 1397، خودروسازی کشور، هر ساله با ضرر و زیان همراه بوده است و اکنون وضعیت ضرر انباشته دو خودروساز بزرگ، ایرانخودرو و سایپا، به مرزهای بحرانی رسیده است.
با حاکم شدن وضعیت جنگی بر کشور، بخش مولد اقتصاد و صنعت متحمل آسیبهای بسیاری شده و برخی صنایع، از جمله فولاد و پتروشیمی، آسیب مستقیم دیدهاند. نظر به اینکه این صنایع تامینکننده مواد اولیه دیگر صنایع از جمله خودرو هستند، با ادامه وضعیت موجود و حتی پایان جنگ، اکثر صنایع با مشکل تامین مواد اولیه مواجه خواهند شد.
در این میان، ایرانخودرو لیست جدید قیمتی خود را اعلام کرده است که باز هم موجی از انتقادات را به همراه داشته است زیرا در خرداد سال گذشته نیز، در جنگ 12 روزه ایرانخودرو درخواست افزایش قیمت داشت. برای بررسی وضعیت صنعت و بازار خودرو، و بررسی رفتار ایرانخودرو، «توسعه ایرانی» گفتوگویی با یک تحلیلگر ارشد حوزه خودرو داشته است.
پیام ایرانخودرو به بازار
یک تحلیلگر و کارشناس ارشد صنعت خودرو در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره افزایش قیمت ایرانخودرو در حین شرایط جنگی کشور، اظهار کرد: در وضعیت جنگی نه تنها قیمت، بلکه باید تمام ابعاد را درنظر گرفت.
استاد دانشگاه علم و صنعت: زمانی که جنگ تمام شود و اطلاعات جدید نمایان شوند، مشکلات اقتصادی واقعی تازه خود را نشان خواهند داد. امسال سال پرتنشی خواهیم داشت و 1405 سال شگفتانههای اقتصادی خواهد بود! در صنعت خودرو هم پیشبینیها حاکی از آن است که تقاضا برای خودرو بسیار کمتر خواهد شد
امیرحسن کاکایی افزود: یکی از راحتترین سیاستها در شرایط نه جنگ و نه صلح، تعطیل کردن بنگاه اقتصادی است زیرا همه در بلاتکلیفی به سر میبرند. در حالی که ایرانخودرو تصمیم گرفت از هفته چهارم جنگ، به صورت 3 شیفت کار را شروع کند که هم تولید سال جدید آغاز شود و هم یک پیام به جامعه و صنعت و بازار بدهد که کار را شروع کردهایم و جلو میرویم و پیغام اصلی اینست که کمبود در بازار خودرو رخ نخواهد داد.
او هشدار داد که البته با توجه به مشکلات دیگر، نمیدانیم ایرانخودرو چه مقدار دیگر توان دارد و امکان تعطیلی این بنگاه نیز وجود دارد.
قیمتهای جدید
نتیجه واقعیتهای اقتصادی است
استاد دانشگاه علم و صنعت عنوان کرد: اولا تمام انتقادات حول محور قیمت دو خودروساز مطرح کشور، میچرخد اما سوال اینست که آیا در سال گذشته مسئولان توانستند کل قیمتها را کنترل کنند؟
کاکایی تاکید کرد: نباید حرفهای دستوری، از قبیل مخالفت با جابهجایی قیمتها، بزنیم زیرا در سال گذشته همه محصولات گران شد؛ قیمت برخی از محصولات کشاورزی 3 تا 4 برابر شد و کوچکترین کالاها، بر اساس تورم رسمی کشور که ۷۰ درصد اعلام شد، افزایش قیمت داشته است.
او درباره گرانی مواد اولیه تولید خودرو، ادامه داد: همین وضعیت در مورد مواد صنعتی مثل فولاد و ... هم وجود داشت. دلار هم که در دیماه رسما 2 برابر شد. این اتفاقات در عرض 3 ماه گذشته رخ داد که ربطی هم به جنگ ندارد. در نتیجه این شرایط، خودروسازان یک افزایش قیمتی در شب عید داشتند و اکنون قصد افزایش قیمت، به صورت پلکانی دارند.
باید از خودروسازان بخواهیم که به هیچوجه اشتغال را حذف نکنند. امسال باید تمرکز روی مسئله اشتغال باشد تا قیمت. اگر اشتغال از بین برود نابود خواهیم شد. یکی از آمارها حاکی از آنست که امسال ۴ میلیون بیکار جدید خواهیم داشت؛ این فاجعه است و باید اولویت سیاستگذاری در صنایع مختلف از جمله خودرو، از روی قیمت برداشته شود و فعلا بر اشتغال و گردش اقتصادی تمرکز کنیم
به باور این کارشناس، ایرانخودرو بر اساس اصول و قواعد حرکت میکند؛ یعنی میتواند درستی قیمت خود را برای سازمانهای نظارتی، اثبات کند چرا که این قیمتها خروجی و نتیجه واقعیتهای قابل اثبات بیرونی هستند.
همواره در موقعیت حساس کنونی هستیم!
کاکایی در نقد برخی انتقادات به افزایش قیمت خودرو، بیان داشت: برخی انتقاد میکنند که اکنون زمان مناسبی برای افزایش قیمت خودرو نیست. از این افراد میپرسم که چه زمانی برای افزایش قیمت مناسب است؟
او با اشاره به زیان 30 همتی ایرانخودرو در سال گذشته، با وجود افزایش تولید، تصریح کرد: بخشی از این زیان مربوط به جلوگیری از افزایش قیمت است. واقعیت اینست که این جملات، از قبیل اکنون در موقعیت حساسی هستیم، دیگر نخنما شده است؛ ما همیشه در موقعیت حساس کنونی هستیم! این استاد دانشگاه افزود: یک کارآفرین، سرمایهگذار و صنعتگر باید تولید کند و کار خود را اصولی و بر اساس قانون تجارت جلو ببرد بنابراین باید تصمیم بگیرد؛ اگر بخواهد بسیار محتاطانه عمل کند، باید تولید را تعطیل کند و یا کاهش دهد که اکنون برخی از خودروسازان چنین سیاستی دارند اما ایرانخودرو قصد دارد برخلاف این روند، حرکت کند.
امسال شگفتانههای اقتصادی خواهیم داشت!
کاکایی درباره سناریوی دیگر افزایش قیمت، اظهار داشت: سناریوی برعکس اینست که صبر کنیم جنگ تمام شود و آن زمان، خودرو را گران کنیم.
او توضیح داد: جنگ تمام نمیشود و نمونه آن اینست که ترامپ تعیین تکلیف نکرده است و در یک بلاتکلیفی هستیم. همچنین به شخصه اعتقاد دارم زمانی که جنگ تمام شود و اطلاعات جدید نمایان شوند، مشکلات اقتصادی واقعی تازه خود را نشان خواهند داد. اگر ایرانخودرو تا آن زمان صبر کرده باشد، باز عدهای انتقاد میکنند که شرایط برای افزایش قیمت مناسب نیست و دوباره تنش خواهیم داشت.
این کارشناس صنعت خودرو خاطرنشان کرد: امسال سالی پرتنش و سال شگفتانههای اقتصادی خواهد بود! پارسال نیز واقعا برای اقتصاد، سال بدی بود و هر چندماه یکبار، یک تنش اساسی رخ میداد اما امسال از پارسال هم بدتر خواهد بود!
امیرحسن کاکایی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: هنوز تبعات جنگ بر صنعت کشور، مشخص نشده است و تمام این نابسامانیها مربوط به شرایط پیش از جنگ است. برای مثال قیمتهای جدید بر اساس انبارها و موجودی خود خودروسازان و قطعهسازان است و آثار جنگ را 1 تا 2 ماه دیگر در صنعت خودرو خواهیم دید
تمرکز بر قیمت، اشتباه است
کاکایی به کمبود مواد اولیه تولید در نتیجه جنگ، اشاره کرد و گفت: اکنون همه میدانند که کمبود در فولاد و مواد پتروشیمی رخ خواهد داد؛ پس آیا میتوان با این همه کمبود تولید را ادامه دهیم؟ پاسخ اینست که بله میتوانیم جبران کنیم اما با شرایطی!
او توضیح داد: اگر قرار باشد قیمتها را سرکوب کنیم، سیستم قفل میکند. اگر تمرکز روی قیمت باشد، نه تنها در واقعیت قیمت را کنترل نمیکنیم بلکه کل اقتصاد را هم بر زمین میزنیم زیرا تولید متوقف و ضررها آغاز میشود و برای مثال، صنعتگران دیگر قادر نخواهند بود تا بدهیهای خود را بپردازند. بنابراین تمرکز روی قیمت در چنین شرایطی کاملا غلط است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: برعکس باید اجازه دهیم که قیمتها آزادانه حرکت کنند اما نظارت و حکمرانی را اصلاح کنیم. اگر کار را به بخش خصوصی بسپاریم، ممکن است در کوتاهمدت شاهد افزایش قیمت باشیم اما در عوض، چرخ اقتصاد خواهد چرخید و کمبود کالا رخ نخواهد داد. شاید در ابتدا کمبود تقاضا به وجود بیاید اما وقتی اقتصاد به درستی گردش کند، دستمزدها نیز پرداخت میشود و همه در این میان، پول دریافت خواهند کرد. بدیهی است که وقتی اقتصاد مولد باشد، دستمزدها نیز افزایش خواهند داشت.
به گفته او، اکنون باید تمرکز را از قیمت برداریم و بر چرخش اقتصاد و صنایع متمرکز باشیم و فقط در این شرایط است که میتوان امید داشت اقتصاد به نقطه قبلی خود بازگردد.
وعده دولت درباره خودروسازان محقق نشد
کاکایی در ادامه، به تشریح مشکلات کنونی صنعت خودرو پرداخت و بیان کرد: اولا اوضاع نقدینگی به شدت خراب است. البته این موضوع مربوط به ایرانخودرو نیست و کلیت اقتصاد، و به خصوص صنعت خودرو، درگیر این موضوع هستند.
او درباره وعده دولت برای صنایع گفت: حدود آبانماه آقای وزیر در جلسه با کمیسیون صنعت اعلام عمومی کردند که دولت قصد دارد ۴۰ همت به خودروسازان وام بدهد. این وام اعطا نشد و مبلغ کمی بعد از ۶ تا ۷ ماه پرداخت شد. همچنین وقتی دلار از تالار اول به تالار دوم رفت، یک بسته حمایتی 700 همتی مطرح شد. این بسته اصلا به جایی نرسید و فقط در حد حرف بود.
تحلیلگر ارشد صنعت خودرو: صنعت خودرو هماکنون با انواع مشکلاتی درگیرست که اصلا ربطی هم به جنگ ندارد و این جنگ برای برخی از مسئولین بیکفایت نعمت بود تا پشت آن مخفی شوند و کارهای خود را بپوشانند. در نتیجه خرابکاریهای قبلی اکنون به وضعیتی رسیدهایم که به اصطلاح، کفگیر به ته دیگ خورده است و خودروسازان نقدینگی کافی برای ادامه تولید ندارند
این تحلیلگر حوزه خودرو، افزود: همچنین دلار رسمی 2 برابر شد. در آن زمان خودروسازان میتوانستند تا 90 درصد کالاها را از گمرکات تحویل بگیرند تا تولید کنند. سپس محصولات تولید شده خود را بر اساس قیمت دلار تالار اول فروختند اما زمانی که نرخ مرجع ارز، بر اساس تالار دوم اعلام شد، بانک مرکزی از خودروسازان خواست تا با قیمت جدید، تسویه حساب کنند. در نتیجه این شرایط و خلف وعده دولت، ایرانخودرو و سایپا 60 همت ضرر کردند و حتی یک خودروساز کوچک نیز 3 همت، زیان کرد.
جنگ برای مسئولین بیکفایت نعمت شد
کاکایی تاکید کرد که صنعت خودرو هماکنون با انواع مشکلاتی درگیر است که اصلا ربطی هم به جنگ ندارد و این جنگ برای برخی از مسئولین بیکفایت نعمت بود تا پشت آن مخفی شوند و کارهای خود را بپوشانند.
او افزود: شرایط فعلی صنعت خودرو نتیجه خرابکاریهای قبلی است و اکنون به وضعیتی رسیدهایم که به اصطلاح، کفگیر به ته دیگ خورده است و خودروسازان نقدینگی کافی برای ادامه تولید ندارند. بنابراین در شرایط فعلی، یکی از منطقیترین راهها، فروش به قیمت واقعی است. برای مثال ایرانخودرو برای برخی از خودروهای گران خود، نظیر هایما، طرح فروش فوری گذاشته است که در نهایت هم سود نخواهند کرد و تنها قادر به ادامه حیات خواهند بود.
آثار جنگ بعدا هویدا خواهد شد
استاد دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت درباره نتایج جنگ بر صنعت خودرو، اظهار کرد: اکنون تازه تبعات جنگ بر صنعت کشور، مشخص نشده است و تمام این نابهسامانیها مربوط به شرایط پیش از جنگ است. برای مثال قیمتهای جدید بر اساس انبارها و موجودی خود خودروسازان و قطعهسازان است و آثار جنگ را 1 تا 2 ماه دیگر در صنعت خودرو خواهیم دید. بنابراین حتی اگر جنگ هم رخ نمیداد، این وضعیت قیمتی را، با مقداری نوسان، باز هم میدیدیم.
او درباره تحلیل خود از چشمانداز بازار خودرو در سال جاری، مطرح کرد: اکنون متاسفانه با خطر جدی روبهرو هستیم. در ماههای آخر سال گذشته هشدار دادم که ۱۴۰۵ سال بسیار بدی از لحاظ بازار خواهد بود زیرا 8 سال است که اقتصاد درگیر تورم بالای 40 درصد است و نتیجتا، درآمد حقیقی و قدرت خرید مردم به شدت افت کرده است. لذا پیشبینیها حاکی بر اینست که در سال 1405 تقاضا برای خودرو بسیار کمتر خواهد شد.
این تحلیلگر صنعت خودرو ادامه داد: بنابراین در سالی که با چالش بازار روبهرو هستیم، اگر قیمتها را هم سرکوب کنیم، اولا تولید سرکوب خواهد شد و ثانیا، دلالی تقویت میشود اما اگر قیمتها به حالت منطقی خود جلو برود و دولت هم حکمرانی صحیح خود را داشته باشد، میتوانیم دوران جنگ و پس از جنگ را تحمل کنیم و به فضای اقتصاد مولد، برگردیم.
کاکایی تصریح کرد: امسال مهمتر از هر هدف دیگری، ادامه حیات تولید، چرخش اقتصاد به صورت مولد و حفظ اشتغال است. اکنون باید از خودروسازان بخواهیم که به هیچوجه اشتغال را حذف نکنند. امسال باید تمرکز روی مسئله اشتغال، باشد تا قیمت. اگر اشتغال از بین برود نابود خواهیم شد.
او در پایان، خاطرنشان کرد: یکی از آمارها حاکی از آنست که امسال ۴ میلیون بیکار جدید خواهیم داشت؛ این فاجعه است و باید اولویت سیاستگذاری در صنایع مختلف از جمله خودرو، از روی قیمت برداشته شود و فعلا بر اشتغال و گردش اقتصادی تمرکز کنیم.
دیدگاه تان را بنویسید