دولت مانع شکل‌گیری بازار سیاه در مواد اولیه صنعت برق شود

رامتین موثق

در جنگ اخیر، صنعت برق به یکی از محورهای اصلی حملات تبدیل شد و پیش از آتش‌بس آمریکا تهدید به نابودی نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های برق و ورود ایران به عصر حجر کرد.

به دلیل مشکلاتی که برای صنایع پتروشیمی و فولاد پیش آمده است، در تامین مواد اولیه و تجهیزات به مشکل برمی‌خوریم. این مشکل نیز ناشی از دو عامل است؛ یک کمبود نقدینگی و دو، کمبود مواد اولیه در داخل کشور. درست است که اعلام شده صادرات مواد پتروشیمی به خارج از کشور، ممنوع شده است اما به نظر می‌رسد تاحدودی، به دلیل کاهش مواد اولیه در داخل کشور، با افزایش قیمت‌ مواجه خواهیم شد

هرچند که جنگ وارد این فاز نشد اما در طول این 40 روز، آسیب‌هایی به صنعت برق کشور وارد شد. در این خصوص، مصطفی رجبی مشهدی، معاون امور برق و انرژی وزارت نیرو، اعلام کرد: «در جریان جنگ رمضان و حملات آمریکایی صهیونیستی به زیرساخت‌های برق، این صنعت خسارتی بالغ بر ۳۵ هزار میلیارد تومان متحمل شده است.» او افزود: «حملات رژیم صهیونی‌ آمریکایی که مستقیماً حمله به مردم تلقی می‌شود، به ۲ هزار نقطه صنعت برق صورت گرفت که با تلاش‌های شبانه روزی همکاران در این حوزه مرتفع شده است.» 

خسارات به نیروگاه‌ها خطر تشدید ناترازی در تابستان را نیز مطرح کرد. زیرا برخی نیروگاه‌هایی که برای تابستان به اورهال می‌رفتند، باید در مدار همچنان باقی می‌ماندند تا پایداری شبکه برق کشور دچار مشکل نشود اما به نظر می‌رسد از اکنون نیز تمهیداتی برای این موضوع اندیشیده شده است و اسماعیل نمازی، مدیرکل دفتر فنی تولید شرکت برق حرارتی، با اشاره به برنامه 104 هزار مگاواتی تعمیرات و بهینه‌سازی نیروگاه‌های حرارتی برای تولید برق پایدار در تابستان، گفت: «تاکنون 85 درصد از این فعالیت‌ها آغاز شده و نیروگاه‌ها با آمادگی حداکثری به استقبال دوره اوج بار خواهند رفت.»

لازم به تاکید است، در مدت 40 روزه جنگ، برق منازل مناطقی که مورد اصابت دشمن قرار می‌گرفت، برای مدت کوتاهی قطع می‌شد که با تلاش کارکنان صنعت برق، در مدت زمان بسیار کوتاهی، برق منازل مجددا وصل می‌شد به‌طوری‌که به جرأت می‌توان گفت تلاشگران این عرصه، نقشی حیاتی در تامین امنیت روانی مردم، ایفا کردند. 

«توسعه ایرانی» در گفت‌وگو با دبیر سندیکای صنعت برق، به خسارات صنعت برق در جنگ و الزامات این صنعت برای بازسازی پرداخته است.

طلب 100 همتی بخش خصوصی از صنعت برق

دبیر سندیکای صنعت برق در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از خسارات وارد شده به صنعت برق کشور در طول مدت جنگ اخیر، عنوان کرد: طبق آخرین اعلامی که معاون وزیر نیرو داشتند، خسارت صنعت برق در این جنگ ۴۰ روزه، ۳۵ همت بوده است.

مهدی مسائلی: پایداری شبکه برق در مدت 40 روز جنگ، بدون حضور بخش خصوصی ممکن نبود؛ بخش خصوصی تجهیزات مورد نیاز صنعت را در انبارهای شرکت‌های تولیدی و برق منطقه‌ای و همینطور نیروگاه‌ها تامین کرد تا این پایداری به شکل واقعی محقق شود. این پایداری بدون فعالیت پیمانکاران در آن ایام، ممکن نبود و قاعدتاً اتصال شبکه در کمتر و زیر یک ساعت، برقرار نمی‌شد

مهدی مسائلی تصریح کرد: رقم فعلی خسارت به صنعت برق نشان می‌دهد که اگر دشمن به زیرساخت‌های برق حمله می‌کرد، وضعیت چقدر نابسامان می‌شد!

او همچنین افزود: در ضمن صنعت برق بالغ بر ۱۰۰ همت به بخش خصوصی بدهکار است و اگر این بدهی هم به خسارات اضافه کنیم، نشان می‌دهد وضعیت صنعت برق به لحاظ اقتصادی بسیار بغرنج است و انتظار می‌رود که دولت، مجلس و حاکمیت حمایت ویژه‌ای را از این صنعت در دستور کار قرار بدهند.

پایداری بدون بخش خصوصی

 امکان‌پذیر نبود

این مقام صنفی درباره لزوم ضرورت حمایت از صنعت برق توسط مجموعه‌های ذی‌ربط حاکمیت، تاکید کرد که پایداری این صنعت، چه در جنگ ۱۲ روزه و چه در این جنگ ۴۰ روزه، بر همگان مکشوف است.

مسائلی درباره تمهیدات به کار گرفته در طول جنگ برای پایداری شبکه، مطرح کرد: این پایداری بدون حضور بخش خصوصی ممکن نبود؛ بخش خصوصی تجهیزات مورد نیاز صنعت را در انبارهای شرکت‌های تولیدی و برق منطقه‌ای و همینطور نیروگاه‌ها تامین کرد تا این پایداری به شکل واقعی محقق شود. این پایداری بدون فعالیت پیمانکاران در آن ایام، ممکن نبود و قاعدتاً اتصال شبکه در کمتر و زیر یک ساعت، برقرار نمی‌شد.

به گفته او، پایداری شبکه برق در طول جنگ نشان می‌دهد که بخش خصوصی تمهیداتی را در نظر گرفته بود اما اکنون تمام این مسائل، علاوه بر 35 همت خسارت مستقیم ناشی از جنگ، 100 همت بدهی برای صنعت برق به جای گذاشته است.

مشکل تامین مواد اولیه

دبیر سندیکای صنعت برق درباره تاثیر خسارات جنگ بر ناترازی تابستان، بیان کرد: اکنون تابستان را پیش‌رو داریم و طبق آخرین اعلام، 18 درصد کاهش مصرف را مشاهده می‌کنیم اما علت اصلی این کاهش مصرف اینست که صنایع عمده کشور، به دلیل این جنگ، در وضعیت فعلی از مدار خارج هستند و علی‌الاصول این‌ها باید به مدار برگردند چرا که به اصطلاح، چرخ مملکت باید بچرخد.

دبیر سندیکای صنعت برق در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: صنعت برق بالغ بر ۱۰۰ همت به بخش خصوصی بدهکار است و اگر این بدهی هم به خسارات 35 همتی ناشی از جنگ اضافه شود، نشان می‌دهد وضعیت صنعت برق به لحاظ اقتصادی بسیار بغرنج و دچار ناترازی اقتصادی است و انتظار می‌رود که دولت، مجلس و حاکمیت حمایت ویژه‌ای از این صنعت به عمل آورند

مسائلی درباره معضلات صنعت برق پس از آسیب به صنایع مادر نظیر پتروشیمی و فولاد، گفت: تا قبل از جنگ اخیر، صنعت برق مشکل و چالشی در زمینه تامین مواد اولیه نداشت؛ یعنی آهن‌آلات به مقدار کافی در اختیار داشتیم و مشکلی در حوزه مواد پتروشیمی نبود اما تمام این شرایط دیگر مربوط به گذشته است.

او ادامه داد: به دلیل مشکلاتی که برای صنایع پتروشیمی و فولاد پیش آمده است، در تامین مواد اولیه و تجهیزات به مشکل برمی‌خوریم. این مشکل نیز ناشی از دو عامل است؛ یک کمبود نقدینگی و دو، کمبود مواد اولیه در داخل کشور. درست است که اعلام شده صادرات مواد پتروشیمی به خارج از کشور، برای برآورده کردن نیازهای داخل کشور، ممنوع شده است اما این موضوع تا جامه عمل بپوشد، به نظر می‌رسد تاحدودی، به دلیل کاهش مواد اولیه در داخل کشور، با افزایش قیمت‌ها مواجه خواهیم شد.

این کارشناس صنعت برق مطرح کرد: اگر کارخانجات به مسیر و مدار خود برگردند، اصولاً صنعت برق هم به لحاظ مصرفی دوباره به مدار خود برخواهد گشت اما احتمالا باید منتظر یک ناترازی در آینده نه چندان دور هم باشیم. رفع ناترازی نیز مستلزم تامین هزینه و فرمول همیشگی، یعنی کاهش و بهینه‌سازی مصرف است. در این مدت مصرف‌کنندگان باید کمتر مصرف کنند و تایم‌های مصرف را هماهنگ کنند تا بتوانیم این دوران را هم پشت سر بگذاریم.

صنعت برق دچار ناترازی اقتصادی است

مسائلی در ادامه، درباره الزامات صنعت برق برای بازسازی خرابی‌ها، اظهار داشت: برای اینکه صنعت برق را پایدار نگه داریم، نیازمند دو سیاست از طرف دولت هستیم.

او درباره این سیاست‌ها، توضیح داد: اول اینکه دولت همینطور که برای بحث تامین یارانه، کالابرگ و سهام عدالت هزینه می‌کند، باید برای صنعت برق هم هزینه کند زیرا این صنعت زیرساختی، مشکل ناترازی اقتصادی دارد. همچنین باید سیاست ویژه‌ای برای تامین مواد اولیه حوزه پتروشیمی، تنظیم شود. مواد اولیه حوزه پتروشیمی به خصوص PVCها، برای صنعت کابل بسیار مهم هستند و  آهن‌آلات نیز برای دکل‌سازی و تابلوسازی کشور به شدت مورد نیاز است. بنابراین باید تمهیدات ویژه‌ای اندیشیده شود که هم کمبودهای احتمالی رفع شود و در این حوزه، دچار بازار سیاه و افزایش قیمت‌های نجومی نشویم که آثار آن به صنعت برق هم تسری پیدا کند.

این مقام صنفی تصریح کرد: تمام این مسائل به یک مدیریت ویژه نیاز دارد که امیدواریم در سطح کلان کشور دیده شود.

به تدبیر مدیریتی نیازمندیم

مسائلی درباره اینکه «با توجه به مسائل پیش‌روی صنعت برق، آیا این صنعت نیازمند سیاست‌های تشویقی و حمایتی از سوی دولت است؟»، پاسخ داد: سیاست‌های تشویقی و همینطور حمایتی، سر جای خود؛ اکنون بیشتر نیازمند مدیریت و تدبیر هستیم.

او افزود: اکنون پتروشیمی‌ها آسیب دیده‌اند، وقتی پتروشیمی‌ها آسیب می‌بینند، قاعدتاً کشور با کمبود مواد PVC مواجه می‌شود و کمبود عرضه نیز ناشی از دو دلیل است؛ یا واقعا در بازار موجود نیست و یا وجود دارد اما کم است. بنابراین وقتی عرضه کم می‌شود، گرانی به بار می‌آورد و این گرانی روی کالاهای نهایی اثر 

می‌گذارد.

دبیر سندیکای صنعت برق درباره ضرورت وجود اتخاذ سیاست کنترلی از سوی دولت، بیان داشت: اگر مواد اولیه در انبارها موجود است، دولت باید این مواد را به چرخه تولید بازگرداند و اجازه ندهد که کشور دچار بازار سیاه و افزایش قیمت مصنوعی شود. اگر هم که واقعا در کشور موجود نیست، دولت باید واردات را تسهیل کند تا صنایع دچار کمبود نشوند.

مسائلی در نهایت، خاطرنشان کرد: اکنون وضعیت از حمایت و تشویق خارج است و نیازمند یک تدبیر در سطح سیاست‌های کلان هستیم تا صنایع ، علاوه بر خسارات مستقیم جنگ، دچار مشکلات دیگر نشوند.