با موفقیت مذاکرات، عصر طلایی نفت ایران هم آغاز می‌شود

رامتین موثق

برخی گزارش‌ها و تحلیل‌ها حاکی از این است که ایران در طول دوران 40 روزه جنگ و حتی در روزهای آتش‌بس،  توانست برخلاف همسایگان خود، صادرات نفت را افزایش دهد. البته در میانه جنگ نیز دولت آمریکا به صورت مشروط مقداری سخت‌گیری‌ها را کاهش داد تا افزایش عرضه در بازار بتواند قیمت نفت را تاحدودی کاهش دهد.

در همین خصوص، «سی ان ان» نوشت: «صادرات نفت ایران در نتیجه تهاجم آمریکا 700 هزار بشکه افزایش یافته و قیمت نفت 2 برابر شده است.» همچنین تحلیل جداگانه‌ای توسط لویی-ونسان، شریک بنیان‌گذار شرکت تحقیقاتی گاوکال، نشان داد که ایران از صادرات حدود 1 میلیون بشکه در روز با قیمت 40 تا 45 دلار قبل از جنگ، به حدود 1.7 میلیون بشکه با قیمت بیش از 100 دلار رسیده است. او اشاره کرد که اگر ایران بابت هر کشتی 2 میلیون دلار برای عبور از تنگه دریافت کند (همانطور که برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد)، می‌تواند هفته‌ای 60 میلیون دلار دیگر درآمد داشته باشد.

مسئله قیمت نفت و درآمدهای نفتی ایران در بودجه، و همچنین به لحاظ ارزآوری برای کشور، همواره یکی از مسائل چالشی اقتصاد ایران، از سال 1397 بوده است و همین موضوع اغلب بودجه‌های سالیانه را دچار کسری می‌کرد اما به اعتقاد برخی، ایران توانست از فرصت افزایش قیمت نفت سود جوید و درآمد و ارزآوری خود را افزایش دهد.

نفت ایران از برنت هم گران‌تر شد

افزایش تنش‌ها در ایران و به خصوص در تنگه هرمز، باعث شد که قیمت نفت در این بازه به بالای 100 دلار برسد اما خبر آتش‌بس موقت میان آمریکا و ایران و سفر نمایندگان دو کشور به پاکستان برای مذاکرات، مقداری قیمت نفت را کاهش داد اما نفت ایران همچنان مسیر صعودی را طی کرد تا بالاخره در بازار چین از نفت برنت نیز گران‌تر شد.

به نقل از رویترز، «پالایشگران مستقل چینی که بزرگ‌ترین خریداران نفت ایران هستند، نفت سبک ایران را با قیمتی 1.5 تا 2 دلار بیشتر از هر بشکه نفت برنت در آسیا خریده‌اند. این در حالی است که پیش از این و به دلیل تحریم‌ها، نفت ایران معمولاً با تخفیف نسبت به برنت معامله می‌شد.» این اولین بار از سال 2022 است که پالایشگاه‌های مستقل چینی نفت ایران را گران‌تر از برنت می‌خرند. در این گزارش آمده است: «دو دلیل اصلی برای این تغییر قیمت مطرح شده؛ کاهش قیمت برنت و افزایش خرید نفت ایران توسط هند پس از معافیت موقت واشنگتن از تحریم‌ها. هند پس از 7 سال، اولین محموله نفت ایران را دریافت کرده است.» بنابراین حتی برای نفت ایران مشتری و بازار هدف جدیدی تعریف شده است.

لازم به یادآوری است که اعطای تخفیفات سنگین نفتی به چین همواره به عنوان یکی از معضلات تحریم‌ها بوده است که کارشناسان نیز به صورت مداوم از این روند انتقاد می‌کردند اما اکنون برخی از کارشناسان معتقدند که دیگر عصر اعطای تخفیف نفتی توسط ایران به پایان رسیده است و می‌توان به افزایش درآمدها خوشبین شد اما با توجه به اینکه شوک بازارها در میان‌مدت تخلیه می‌شود، آیا می‌توان به تداوم این روند در بلندمدت امیدوار بود یا اگر شرایط عادی شود، باز هم ایران مجبور می‌شود نفت خود را با تخفیف به تنها مشتری خود، چین، بفروشد؟ همین حالا نیز که مقداری آرامش به منطقه بازگشته اما تنگه هرمز هنوز به شرایط اولیه خود برنگشته است، تحلیلگران وود مکنزی هشدار می‌دهند که در صورت تداوم بن‌بست سیاسی و امنیتی، قیمت نفت برنت بار دیگر افزایش می‌یابد و تنها از مسیر تخریب تقاضا و کند شدن رشد اقتصادی، تعادل به بازار بازخواهد گشت. بنابراین باید مسئله افزایش فروش نفت ایران را در بلندمدت 

تحلیل کرد.

افزایش فروش نفت

 در حین جنگ

یک کارشناس بازار نفت در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره ادعای افزایش فروش نفت ایران در دوران 40 روزه جنگ، یادآور شد: ایران قبل از وقوع جنگ، با توجه به شرایط خاص تحریمی، درصدی از نفت خود را در کشتی‌ها، در منطقه‌ای که نزدیک به بازار مصرفی، یعنی چین بود، دپو کرده بود.

میثم شرفی در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»: ما تقریبا در دوران پیک تولید نفت هستیم؛ بعد از سال‌ها در این پیک هستیم و بین ۳.۸ تا ۴.۱ میلیون بشکه در روز تولید داریم و اگر به سرعت به بازار برگردیم، یکی از طلایی‌ترین دوران تاریخ نفت خود را طی خواهیم کرد. البته اگر مذاکرات منجر به رفع تحریم شود، وارد این دوران طلایی خواهیم شد

میثم شرفی افزود: چین نیز محصولات و فرآورده‌های ما را، که در نزدیکی آب‌های سرزمینی‌اش بوده است، با توجه به شرایط جنگی خریداری کرد. بنابراین افزایش میزان صادرات نفت ایران در زمان جنگ، ادعای درستی است زیرا با توجه به اجباری که از قبل داشتیم و محصولات خود را دپو کرده بودیم، در شرایط جنگی توانستیم راحت محموله‌های خود را بفروشیم و فرآیند انتقال فرآورده‌های ما به سرزمین‌های مصرف‌کننده چندان دچار چالش نشد.

او درباره افزایش قیمت نفت در بحبوحه جنگ و افزایش درآمد ایران از این طریق، اظهار داشت: طبیعتا افزایش قیمت نفت منجر به افزایش درآمد نفت ایران و ارزآوری به کشور شد. در بازه‌ای هر بشکه نفت ایران بین 56 تا 57 دلار فروخته می‌شد اما این افزایش قیمت باعث شد که قیمت نفت ایران هم به صورت پلکانی افزایش پیدا کند به صورتی که به حدود 60 دلار رسید و طبق آخرین اخباری که به دست دارم، حتی در بازه‌ای ایران نفت خود را تا 112 دلار به صورت نقدی به چین فروخت.

این تحلیلگر حوزه انرژی تصریح کرد: با توجه به عدم صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج‌فارس، فکر می‌کنم که می‌توانیم بگوییم یکی از برندگان جنگ از لحاظ فروش نفت،

 ایران بود.

ایران پس از 4 دهه، قیمت‌گذار شد!

شرفی درباره ارزیابی خود از گران‌تر شدن نفت ایران نسبت به نفت برنت در بازار چین، بیان داشت: نفت برنت مبنای قیمت‌گذاری در شرایط جنگی نبود. با توجه به اینکه نفت ایران در دسترس بود یعنی به صورت فیزیکی در بازار وجود داشت، طبیعتا فروشندگان و کسانی که نفت را در یدشان داشتند، تعیین‌کننده قیمت بودند.

او توضیح داد: ایران مدت‌ها، شاید بیش از 40 سال است که امکان قیمت‌گذاری در نفت ندارد و تابع جداول قیمت‌گذاری اوپک و برنت بوده است اما با توجه به اینکه در مدت جنگ نفت عملیاتی در گردش داشتیم، یعنی صاحب نفتی بودیم که در نزدیکی مرزهای چین بود، طبیعتا توانستیم قیمت‌گذاری خود را در بازار چین اعمال کنیم و بازار چین تابع شرایط قیمت‌گذاری ایران بود لذا حتما در مقطعی نفت را بیشتر از جداول قیمت نفت برنت هم فروختیم.

به گفته این کارشناس نفت، ایران تنها فروشنده‌ای بوده است که نفت فیزیکی در اختیار داشته و قبل از جنگ محموله‌های خود را از تنگه گذرانده بوده است و در نزدیکی بازارهای مقصد دپو کرده بوده بنابراین به راحتی توانست اعمال قیمت بکند و سپس از سال‌ها، تعیین‌کننده قیمت نفت در بازار باشد.

عصر طلایی نفت به شرط رفع تحریم‌ها

شرفی در پاسخ به اینکه «با توجه به افزایش قیمت نفت ایران در بازار چین، برخی معتقدند که ایران دیگر از سیاست اعطای تخفیف به چین در فروش نفت، گذر کرده است؛ آیا این شرایط می‌تواند تداوم یابد؟»، بیان کرد: نه در بلندمدت نمی‌تواند ادامه داشته باشد زیرا اگر به شرایط عادی بازگردیم و اگر محصول مذاکرات فعلی منجر به رفع تحریم‌ها نشود، احتمالا بازار با یک شیب ملایم مجددا به سمتی برمی‌گردد که ایران برای فروش مجبور شود که باز هم تخفیفات سنگین اعمال کند.

افزایش قیمت نفت در طول جنگ منجر به افزایش درآمد نفت ایران و ارزآوری به کشور شد. در بازه‌ای هر بشکه نفت ایران بین 56 تا 57 دلار فروخته می‌شد اما این افزایش قیمت باعث شد که قیمت نفت ایران هم به صورت پلکانی افزایش پیدا کند به صورتی که به حدود 60 دلار رسید و طبق آخرین اخبار، حتی در بازه‌ای ایران نفت خود را تا 112 دلار به صورت نقدی به چین فروخت. با توجه به عدم صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج‌فارس، می‌توانیم بگوییم یکی از برندگان جنگ از لحاظ فروش نفت، ایران بود

او درباره سناریو دوم، ادامه داد: اما اگر محصول مذاکرات پاکستان منجر به توافقی شود که تحریم‌ها را از میان بردارد، فکر می‌کنم باز هم تخفیف‌هایی بر اساس سنت‌ها و رویه‌هایی که در بازار نفت وجود دارد، اعمال خواهیم کرد اما نه به صورت گذشته که تخفیفات نفتی ایران عدد بزرگی بود بلکه احتمال رقم موثری نباشد و صرفا برای ایجاد رقابت در بین خریداران است که به جای خرید از عراق یا عربستان، از نفت ایران استفاده کنند.

این تحلیلگر بازار نفت همچنین مطرح کرد: ما تقریبا در دوران پیک تولید نفت هستیم؛ بعد از سال‌ها در این پیک هستیم و بین ۳.۸ تا ۴.۱ میلیون بشکه در روز تولید داریم و اگر به سرعت به بازار برگردیم، یکی از طلایی‌ترین دوران تاریخ نفت خود را طی خواهیم کرد.

کارشناس و تحلیلگر بازار نفت: ایران مدت‌ها، شاید بیش از 40 سال است که امکان قیمت‌گذاری در نفت ندارد و تابع جداول قیمت‌گذاری اوپک و برنت بوده است اما با توجه به اینکه در مدت جنگ نفت عملیاتی در گردش داشتیم، یعنی صاحب نفتی بودیم که در نزدیکی مرزهای چین بود، طبیعتا توانستیم قیمت‌گذاری خود را در بازار چین اعمال کنیم و بازار چین تابع شرایط قیمت‌گذاری ایران بود لذا حتما در مقطعی نفت را بیشتر از جداول قیمت نفت برنت هم فروختیم

شرفی تاکید کرد که البته اگر مذاکرات منجر به رفع تحریم شود، وارد این دوران طلایی خواهیم شد زیرا تولید ما اکنون به دهه‌های خوب گذشته بازگشته است و می‌تواند در شاریط عادی، دستاورد بزرگی برای کشور رقم بزند.